Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ phát biểu tại buổi làm việc. 

Đây là chỉ đạo của ông Vương Đình Huệ - Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp triển khai Kết luận của Bộ Chính trị về việc xử lý các tồn tại, yếu kém của một số dự án, DN chậm tiến độ, kém hiệu quả ngành Công thương chiều 5/7 vừa qua.

Bắt “bệnh” dự án thua lỗ

Cụ thể, tính từ thời điểm công bố của Bộ Công Thương từ đầu năm 2017 đến nay, trong 12 dự án thua lỗ của Bộ Công Thương có 6 nhà máy đang vận hành sản xuất, kinh doanh nhưng bị thua lỗ; 03 dự án đang bị dừng thi công do chi phí tăng cao và thiếu vốn; 03 nhà máy đang bị dừng sản xuất do giá thành cao, thua lỗ lớn.

Nghe audio tại đây

Tổng mức đầu tư ban đầu của 12 dự án trên là: 43.673,63 tỷ đồng, và sau đó được phê duyệt điều chỉnh tăng lên 63.610,96 tỷ đồng (tăng 45,65%) tương đương khoảng 3 tỷ USD. Trong đó: vốn chủ sở hữu là: 14.350,04 tỷ đồng, chiếm 22,56%; vốn vay là: 47.451,24 tỷ đồng, chiếm 74,6%; còn lại 2,84% là từ các nguồn khác.

Trong tổng số vốn vay: vốn vay các ngân hàng trong nước: 41.801,24 tỷ đồng, trong đó vay Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB) là: 16.858,63 tỷ đồng và vay nước ngoài có bảo lãnh của Chính phủ là: 6.617,24 tỷ đồng. Như vây 3/4 là vốn vay.

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, những sai phạm trong quá trình đầu tư, vận hành của những dự án trên có yếu tố khách quan và chủ quan, song phải nói thẳng thắn chủ quan là chủ yếu. Trong nguyên nhân chủ quan, 12 dự án có 2 “bệnh” chung giống nhau.

Theo đó, thứ nhất là: Khi lập dự án và phê duyệt dự án thì làm rất nhanh, nhưng khi tổ chức thực hiện dự án lại rất trì trệ, vướng mắc với các nhà thầu EPC, kéo dài thời gian thi công, phải điều chỉnh tổng mức đầu tư, tăng đến gần 50%. Có dự án kéo dài đến nay vẫn chưa xong như giai đoạn 2 của Gang thép Thái Nguyên khiến tổng mức đầu tư tăng lên, vốn vay trả lãi, chi phí tài chính, khấu hao tăng… Có dự án xong rồi nhưng vẫn nằm đó không hoạt động được như bột giấy Phương Nam.

“Bệnh” thứ 2 theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ là, khi lập phương án đầu tư sản xuất, kinh doanh…. thông số đầu vào thì rất khả quan, tính toán đầu ra của các phương án cũng khả quan nhưng thực tế vận hành thì chi phí đầu vào cao và đầu ra thấp.

Đánh giá thực trạng xử lý 12 dự án đến nay, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nhìn nhân, những dự án và nhà máy này sau khi triển khai đã có chuyển biến tích cực. Trong 12 dự án đó, nhóm nhà máy đạm đã quyết liệt khắc phục và có kết quả, hiện Đạm Ninh Bình đã hoạt động trở lại. 

Còn với đánh giá về Đạm Ninh Bình, đối với nhóm nhà máy thép như thép Việt – Trung, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng khen ngợi về nỗ lực của nhà máy khắc phục khó khăn tồn tại để kinh doanh có lãi và cuối năm nay có thể CPH thoái vốn. Với thép Thái Nguyên thì ưu điểm rút trọn 1000 tỉ đồng của SCIC về, nhà thầu cũng đã quay trở lại đàm phán và bắt đầu khởi động lại, nhưng cần phải xem có đúng quy định không.

Ngược lại với nhóm phân đạm và thép, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ khẳng định, đến nay nhóm không có sự chuyển biến gì, thậm chí còn trì trệ, kém hơn là nhóm của Tập đoàn Dầu khí Quốc gia VN (PVN). Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng thẳng thắn nói, đã đến lúc cần xem PVN chỉ đạo xử lý đến đâu. Nhà máy nhiên liệu sinh học cho đến nay vẫn không chạy trở lại được, có cả yếu tố kinh tế và kỹ thuật.

Ví dụ với nhiên liệu Dung Quất xử lý nước thải cũng chỉ chạy 30% công suất, vùng nguyên liệu không có; Ethanol Bình Phước liên doanh hoàn toàn có thể xây dựng thoái vốn, nhưng vẫn chưa có động thái gì. Đặc biệt là xơ sợi Đình Vũ ngày càng xấu đi, thậm chí vướng vào kiện tụng. Dù trình phương án chạy thử lại, huy động vốn theo quy định công ty cổ phần nhưng nay vẫn không có tiến triển nào với xơ sợi Đình Vũ. Ngoài ra, đóng tàu Dung Quất vẫn chưa giải quyết được, bàn giao con tàu 104.000 tấn cũng chưa xong, liệu tới đây tái cơ cấu có làm được không? 

Kiên quyết xử lý theo cơ chế thị trường 

Từ những tồn tại trên, theo Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ, thời gian tới cần sớm giải quyết dứt điểm những tồn tại vướng mắc của những dự án này, khắc phục thua lỗ tối đa cho nhà nước. Năm 2017 phải hoàn thành phương án và trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; tổ chức xong triển khai phương án; năm 2018 xử lý căn bản tồn tại yếu kém của dự án; 2020 hoàn thành xử lý yếu kém.

Xác định rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm minh với các tổ chức, cá nhân để xảy ra thua lỗ, thất thoát vốn nhà nước tại các dự án. Phó Thủ Tướng Vương Đình Huệ nhấn mạnh quan điểm phải xử lý theo nguyên tắc thị trường, tôn trọng nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các doanh nghiệp; xử lý là trách nhiệm của DN, tập đoàn và Tổng cty theo tinh thần tự cứu lấy mình, tự chủ và tự chịu trách nhiệm. “Nếu chỉ với tinh thần trông chờ, ỉ lại và không làm gì thì không có tiến triển…Nhà nước không cấp thêm vốn cho những dự án này” - Phó Thủ Tướng Vương Đình Huệ khẳng định. 

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cũng chỉ đạo, Bộ Công Thương phải phân công cụ thể từng Thứ trưởng phụ trách chịu trách nhiệm từng dự án trong 12 dự án. Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ yêu cầu, phải có chế độ họp mỗi quý 1 lần, chế độ phân công trách nhiệm trưởng và phó trưởng ban, các thành viên, thông tin tuyên truyền báo cáo. Từng tập đoàn phải lập tổ công tác xử lý vướng mắc, do Giám đốc và Tổng giám đốc chịu trách nhiệm toàn diện việc tái cơ cấu. 

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến của từng bộ, ngành, cơ quan, căn cứ kết luận Bộ Chính trị hoàn thiện đề án để có tờ trình và dự thảo quyết định phê duyệt. Chậm nhất 15/7 phải trình lên để văn phòng Chính phủ thẩm định và trình Thủ Tướng Chính phủ phê duyệt đề án, cần phải có nhiệm vụ cụ thể.

“Chúng ta cần coi đây là nhiệm vụ nặng nề, trách nhiệm tích cực. 3 tỷ USD nếu hoạt động tích cực sẽ đóng góp tốt tăng trưởng. Việc xử lý những vướng mắc này không phải không có lối ra, quan trọng là thực hiện, phối hợp bài bản, nâng cao vai trò của các bên”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.