p/Quy định phân vùng bán vé số đã hạn chế quyền tự do kinh doanh của người dân và DN. Ảnh: Quốc Tuấn

Quy định phân vùng bán vé số đã hạn chế quyền tự do kinh doanh của người dân và DN. Ảnh: Quốc Tuấn

Khi xổ số Vietlott ra đời, với những giải thưởng hàng chục tỷ đồng thì một sự kiện liên quan đến xổ số kiến thiết (XSKT) đã làm nóng dư luận. Đó là việc Đoàn kiểm tra liên ngành của Ninh Thuận đã giữ một người bán vé số dạo đang đi bán 8 tờ vé số do Cty TNHH MTV xổ số kiến thiết (XSKT) Bình Thuận phát hành đang gây nhiều ý kiến đa chiều. Khi ấy, lãnh đạo một vụ của Bộ Tài chính đã viện dẫn Điều 13 Thông tư 75/2013 của Bộ này và khẳng định: “Như vậy vé số miền Trung chỉ được bán ở khu vực chung miền Trung. Vé số miền Nam bán ở khu vực chung miền Nam. Vé miền Nam mà bán ở miền Trung là không đúng”.

Có vi Hiến?

Hẳn nhiên, vì kinh doanh trong ngành nghề có điều kiện, công ty xổ số và người bán vé bị hạn chế quyền theo quy định của Hiến pháp và Luật. Tuy nhiên, Điều 33 Hiến pháp quy định rằng: Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm.

Kinh doanh XSKT không phải là ngành nghề bị cấm kinh doanh, và mặc nhiên, khi đã đáp ứng đủ các điều kiện đầu tư, kinh doanh theo Luật Đầu tư, các Cty xổ số kiến thiết hoàn toàn có quyền tự do kinh doanh. Điều đó cũng đồng nghĩa với việc, mọi hạn chế về địa bàn phát hành, kinh doanh như thông tư 75/2013 của Bộ Tài chính có thể không phù hợp.

Vấn đề đặt ra là: liệu chúng ta có thể hiểu bất kỳ một công ty XSKT nào cũng được phép phát hành vé số và kinh doanh vé số trên toàn quốc hay không.

Thay đổi từ tư duy

Các Cty XSKT đều 100% vốn nhà nước, do nhà nước độc quyền quản lý, kinh doanh. Nhưng nguyên tắc thị trường và tự do kinh doanh khi một công ty XSKT đã đáp ứng đủ điều kiện luật định phải được tuân thủ.
Có ý kiến cho rằng, nguồn thu ngân sách cho các địa phương từ xổ số là rất lớn, nên phải đảm bảo nguồn thu ổn định cho địa phương hoặc khu vực phát hành vé số đó. Nhưng một công ty, dù là công ty XSKT, cũng vẫn phải tìm cách mở rộng thị trường, tăng nguồn thu để nộp ngân sách nhiều hơn. Điều này cho thấy, tư duy về một thị trường bình đẳng, cạnh tranh… vẫn chưa thấm nhuần vào xã hội. Một công ty XSKT hoàn toàn có thể ăn nên làm ra nếu mở rộng được thị trường, hoặc cũng hoàn toàn có thể bị phá sản nếu chiến lược kinh doanh không tốt.

Nếu không theo thị trường, Bộ Tài chính sẽ giải thích với công luận như thế nào khi chính Bộ này lập ra công ty xổ số Vietlott kiểu Mỹ? Nếu áp dụng nguyên tắc phân vùng của Thông tư 75, thì Vietlott sẽ được kinh doanh ở khu vực nào trên lãnh thổ Việt Nam?

Điều 7 Luật Đầu tư chỉ cho phép đặt ra ĐKKD vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Đồng thời cũng quy định rõ: Bộ, cơ quan ngang bộ, HĐND, UBND các cấp, cơ quan, tổ chức, cá nhân khác không được ban hành quy định về ĐKKD. Vấn đề “vé số miền Nam không được bán ở miền Trung” có thể thấy đã hạn chế quyền tự do kinh doanh như Luật DN đã quy định đối với các Cty XSKT hợp pháp.