(DĐDN) - Mặc dù, được chọn là một trong ba giống lúa để làm thương hiệu cho hạt gạo Việt, nhưng “cha đẻ” của giống lúa ST21- ông Hồ Quang Cua, nguyên Phó giám đốc Sở NN - PTNT Sóc Trăng lại hoàn toàn không hài lòng với “vinh dự” lớn này.

a9-copy Hiện nay, một số DN tư nhân làm khá tốt việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm gạo của mình từ giống đến chất lượng, vùng nguyên liệu…

Theo dự thảo tiêu chuẩn gạo quốc gia, đối với gạo thơm có 3 giống lúa là Jasmine 85, Nàng Hoa 9 và ST21 được chọn làm tiêu chuẩn.

Mượn gạo người làm thương hiệu gạo mình

Tại cuộc hội thảo góp ý các dự thảo tiêu chuẩn quốc gia lĩnh vực lúa gạo do Cục Chế biến nông - lâm - thủy sản và ngành muối chủ trì tại TP Cần Thơ mới đây, ông Võ Thành Đô - Phó cục trưởng Cục Chế biến nông - lâm - thủy sản và ngành muối cho biết, 3 giống lúa này được chọn vì trong thời gian qua sản lượng xuất khẩu lớn.

Tuy nhiên, theo ông Hồ Quang Cua: “giống ST21 không hề có những đặc điểm giống như mô tả trong tiêu chuẩn gạo quốc gia. Những đặc điểm được mô tả về ST21 trong dự thảo là của giống lúa RVT, có xuất xứ từ Trung Quốc”. Đáng chú ý hơn, giống ST21 chưa được công nhận nên chưa được phép trồng đại trà thì lấy đâu ra gạo ST21 xuất khẩu.

Chúng ta không thể xây dựng một thương hiệu quốc gia, trên một thương hiệu quốc gia khác.

Còn với giống Jasmine, được trồng phổ biến tại VN nhưng lại có nguồn gốc từ Mỹ, GS-TS Võ Tòng Xuân nêu vấn đề: “Việc lấy một giống lúa của nước ngoài để xây dựng thương hiệu cho hạt gạo VN rõ ràng là không thể chấp nhận được”. Theo ông, Jasmine dù được trồng phổ biến ở VN nhiều năm qua nhưng khi gieo trồng trên thực tế gặp rất nhiều vấn đề, chất lượng gạo cũng không đạt độ đồng đều cao, không phù hợp để mang ra làm tiêu chuẩn gạo.

Quy trình ngược

Dẫn chứng về cách thức xây dựng thương hiệu gạo quốc gia của các nước, ông Nguyễn Thành Trung – Giám đốc Cty Xuất, nhập khẩu nông sản T & T cho rằng, ở các nước, khi xây dựng thương hiệu quốc gia, họ sẽ tuyển chọn rất kỹ các giống gạo ngon, sau đó sẽ nấu các loại gạo này thành cơm, mời các chuyên gia ẩm thực, chuyên gia nông nghiệp đến đánh giá và phân loại chất lượng dinh dưỡng... Khi đã lựa chọn được giống, họ mới tiến hành thương mại hóa, nhưng quá trình sản xuất vẫn phải trải qua một quy trình kiểm soát, kiểm tra chất lượng thường xuyên. Ngành lúa gạo của chúng ta đang có một nền móng vững chắc, khi chúng ta đang có nhiều giống gạo ngon, chất lượng tốt. Tuy nhiên, cách xây dựng thương hiệu gạo hiện nay của Bộ NN - PTNT thì lại xây nhà từ nóc, khi mà các loại giống, chất lượng và xuất xứ lại đang phải “mượn” thương hiệu từ nước ngoài. “Phải chăng đây là một cách làm chộp giật, thời vụ” – ông Trung nêu vấn đề.

Cũng theo ông Trung, nhà nước không nên “xắn tay” vào làm từng việc cụ thể, sẽ khó đạt hiệu quả. Hiện nay, một số DN tư nhân làm khá tốt việc xây dựng thương hiệu cho sản phẩm gạo của mình từ giống đến chất lượng, vùng nguyên liệu như gạo Ban Mai của Pan group; gạo Lài Đông Xuân, Sen Hè Thu và Cúc Thu Đông, gạo Nosavina... của DN tư nhân Cỏ May... Vì vậy, nhà nước nên tạo thêm nhiều cơ hội về chính sách, vốn để họ phát triển - ông Trung đề xuất.

Giống là yếu tố quyết định

Còn theo ông Hồ Quang Cua - nguyên Phó giám đốc Sở NN - PTNT tỉnh Sóc Trăng, tác giả của bộ giống lúa ST nổi tiếng ở ĐBSCL cho rằng, muốn xây dựng thương hiệu gạo VN thành công, mắt xích trước tiên phải giải quyết là… giống. Theo ông Cua, Bộ NN - PTNT đang rất lúng túng trong việc chọn lựa giống lúa làm “đại diện” để xây dựng thương hiệu gạo Việt. Do đó, những từ ngữ “xây dựng thương hiệu”, rồi “tái cơ cấu” đến nay vẫn chưa làm được.

Ông chia sẻ, năm 2015, hội nghị triển khai thương hiệu gạo VN ở Rạch Giá (Kiên Giang), Bộ NN - PTNT đưa ra lấy ý kiến chọn giống lúa làm thương hiệu, nhưng dư luận góp ý, phê phán quá nặng, thành ra ở hội nghị bàn về xây dựng thương hiệu gạo vào tháng 9/2016 tại Cần Thơ vừa qua, Bộ NN - PTNT không bàn nữa, mà đặt ra ba giống là Jasmines, Nàng Hoa 9 và giống RVT để xây dựng thương hiệu với lý do diện tích sản xuất lớn.

Ông Cua đặt vấn đề: xây dựng thương hiệu gạo VN mà không tham khảo ý kiến các nhà chuyên môn, các dữ liệu, luận cứ liên quan, mà chỉ dựa vào thống kê sản xuất nhiều để làm tiêu chuẩn, thì xuất phát điểm này liệu có đúng hay không.

Mai Thanh

>> 5 hợp phần quản lý và phát triển thương hiệu gạo Việt Nam