Doanh nghiệp cần tích cực tham gia xây dựng chính sách

Doanh nghiệp cần tích cực tham gia xây dựng chính sách

14/08/2015 2:46 Chiều

(DĐDN) – Chúng tôi hiểu rằng các doanh nghiệp rất bận rộn với công việc kinh doanh, nên nhiều khi phó mặc vấn đề xây dựng pháp luật cho Nhà nước, không ít người coi đó là việc của “mấy ông trên Trung ương”. Tuy nhiên, việc doanh nghiệp tham gia vào xây dựng chính sách, pháp luật là hoàn toàn có thể và mang lại lợi ích thực tế.

anh-Dau-Tuan

Ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế VCCI

Chia sẻ với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn – Trưởng Ban Pháp chế VCCI cho biết, mỗi năm, các cơ quan nhà nước ở Trung ương ban hành khoảng 1.000 văn bản pháp luật, trong đó có khoảng 50% quy định trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của các doanh nghiệp, khoảng 20% có tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh.

Tuy vậy, tình trạng phổ biến hiện nay là các doanh nghiệp không biết đến chính sách mới hoặc biết quá chậm khi chính sách đã được ban hành và đi vào thực hiện. Do thiếu sự trao đổi, lấy ý kiến trong quá trình soạn thảo nên nhiều quy định không phù hợp với cuộc sống, nhanh chóng nảy sinh bất cập và phải sửa đổi.

Do đó, ông Tuấn cho rằng doanh nghiệp nên vận động chính sách khi gặp các khó khăn, vướng mắc xuất phát từ một quy định bất hợp lý; Khi Nhà nước chuẩn bị có một chính sách mới có ảnh hưởng đến doanh nghiệp, hoặc khi doanh nghiệp có sáng kiến chính sách khác để giúp cho việc kinh doanh được hiệu quả.

– Theo ông, “cái được” của doanh nghiệp khi tham gia ý kiến góp ý chính sách, pháp luật là gì?

Thông thường, doanh nghiệp chỉ quan tâm đến pháp luật khi quy định đó có liên quan trực tiếp đến mình hoặc khi nảy sinh sự việc, như khi bị thanh tra, kiểm tra, xử phạt, khi phải đóng thuế, hoặc khi phải làm các thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, trên thực tế, sự ảnh hưởng của chính sách và pháp luật đến các doanh nghiệp ngày càng lớn. Theo một điều tra của VCCI, sự thay đổi về chính sách có tác động lớn thứ hai đến hoạt động của các doanh nghiệp, chỉ sau sự thay đổi về tỷ giá, lạm phát và lãi suất. Những sự thay đổi này có thể mang lại lợi nhuận cho những doanh nghiệp biết nắm bắt thời cơ, nhưng cũng có thể sẽ khiến nhiều doanh nghiệp khác điêu đứng.

Câu chuyện về trần chi phí quảng cáo là một ví dụ điển hình cho chính sách mở ra cơ hội làm ăn. Trước đây, Luật thuế thu nhập doanh nghiệp khống chế mức trần cho chi phí quảng cáo là 10% tổng chi phí (sau được nới lên 15%). Tuy nhiên, khi mức trần này được dỡ bỏ khi thực hiện Nghị quyết 19 vừa rồi, các doanh nghiệp có nhu cầu thực hiện hoạt động này đã gặp nhiều thuận lợi hơn, các doanh nghiệp quảng cáo, khuyến mãi cũng có cơ hội có việc làm nhiều hơn.

Ở một thái cực khác, Nghị định 60/2014/NĐ-CP quy định về hoạt động in đã khiến nhiều doanh nghiệp ngành này gặp rất nhiều khó khăn. Nghị định siết chặt lại điều kiện kinh doanh vốn đã được bãi bỏ khi thực hiện Luật Doanh nghiệp 2000 trước đây, nhiều giấy phép đã được đặt lại như giấy phép nhập khẩu thiết bị in, các nhà in phải tăng cường tự kiểm duyệt, trách nhiệm lưu trữ, phải xin phép khi khách hàng đặt in là người nước ngoài… Chỉ một vài quy định đó mà khiến 3.000 doanh nghiệp ngành in đang hoạt động bình thường lâm vào khó khăn, tốn kém chi phí hoạt động hơn rất nhiều, thậm chí có doanh nghiệp mất khách hàng nước ngoài chỉ vì thủ tục hành chính chậm hơn, giảm cạnh tranh khi so sánh với các đối thủ cạnh tranh khác trên thế giới…

Còn có rất nhiều các ví dụ khác có thể kể đến để minh họa cho tác động của chính sách và pháp luật đến hoạt động của doanh nghiệp. Tất cả những chính sách đó không chỉ là việc của “các ông trên Trung ương” mà còn tác động trực tiếp đến miếng cơm, manh áo, lợi ích sát sườn của các doanh nghiệp.

– Đó là mặt được, còn mặt “chưa được” là gì, thưa ông?

Mặt “chưa được” theo tôi đó là việc tham gia xây dựng chính sách và pháp luật cũng sẽ tiêu tốn thời gian, tiền bạc và đôi khi xuất hiện cả những nguy cơ không mong muốn. Chỉ riêng việc theo dõi các chính sách và pháp luật mới hoặc đang trong giai đoạn dự thảo cũng đã là điều không dễ dàng với nhiều chủ doanh nghiệp. Ít nhất, các chủ doanh nghiệp vốn đã rất bận rộn sẽ mất thời gian đọc báo, truy cập các website cung cấp thông tin liên quan đến chính sách và pháp luật. Chuyên nghiệp hơn nữa thì doanh nghiệp phải trả lương cho nhân viên pháp chế hoặc thuê các công ty, văn phòng luật sư để làm công việc này với chi phí không hề rẻ.

Theo dõi thông tin đã tốn kém, đến khi tham gia góp ý, đưa kiến nghị, đề xuất cũng sẽ tiêu tốn thời gian, công sức của nhiều doanh nghiệp. Đó là chưa kể đến nguy cơ “đấu tranh thì tránh đâu”, doanh nghiệp có thể sẽ bị một vài cơ quan nhà nước “để ý”, gây khó dễ trong những công việc khác. Đã có doanh nghiệp từng phản ánh rằng họ mà nêu kiến nghị để đơn giản hóa thủ tục thuế thì chỉ một thời gian ngắn sau đó họ bị thanh tra, kiểm tra thuế.

– Đành rằng chính sách tác động lớn đến doanh nghiệp là vậy, nhưng doanh nghiệp góp ý vào các chính sách pháp luật thì các chính sách đó có thay đổi được gì so với trước không, thưa ông?

Trong một cuộc hội thảo bàn về việc doanh nghiệp tham gia xây dựng chính sách, giám đốc một doanh nghiệp đã mượn hai câu Kiều để nói về các chính sách kinh tế: “Bắt phong trần phải phong trần, cho thanh cao mới được phần thanh cao”. Không thể phủ nhận tình trạng trong thời gian qua nhiều chính sách được đưa ra một cách áp đặt, không quan tâm đến các ý kiến của đối tượng tác động, nhưng rõ ràng là mọi chuyện đang có chuyển biến.

Có trường hợp doanh nghiệp kiến nghị và cơ quan nhà nước đã sửa đổi quy định pháp luật chưa hợp lý. Ví dụ, trước đây các doanh nghiệp vận tải biển luôn phải lưu trữ hàng chục ngàn vận đơn, hợp đồng vận tải, hợp đồng thuê tàu, hợp đồng hoán đổi chỗ để phục vụ công tác thanh kiểm tra thuế. Tuy nhiên, sau khi một nhóm doanh nghiệp trong lĩnh vực này kiến nghị, Bộ Tài chính đã sửa đổi quy định và các doanh nghiệp chỉ còn phải lưu trữ vận đơn điện tử. Theo tính toán, quy định này giúp doanh nghiệp giảm công sức quản lý từ 208 ngày làm việc xuống dưới 10 ngày làm việc mỗi năm.

Có trường hợp doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp kiến nghị cơ quan nhà nước sửa đổi quy định theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp, ví dụ điển hình là Luật thuế thu nhập doanh nghiệp. Năm 2012, khi dự thảo Luật thuế thu nhập doanh nghiệp đề xuất mức thuế mới là 23% (chỉ giảm 2% so với mức thuế cũ), nhận thấy mức giảm này chưa thật hợp lý, chưa khuyến khích doanh nghiệp tích lũy vốn đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh, một số Hiệp hội đã liên kết với nhau kiến nghị điều chỉnh mức thuế mới nên là 20% hoặc ít nhất giảm thêm 1% so với dự thảo. Luật thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi năm 2013 đã đi theo hướng này. Tất nhiên dù cuối cùng không giảm hoàn toàn như kỳ vọng của cộng đồng doanh nghiệp (mức 20% chưa dành cho tất cả doanh nghiệp mà cho doanh nghiệp nhỏ và vừa) nhưng rõ ràng đã có tác động tích cực.

Cũng có những trường hợp cơ quan nhà nước dự định đưa ra quy định mới nhưng chưa chuẩn bị kỹ, không lường hết được các tác động của văn bản. Doanh nghiệp có ý kiến và chính sách đó được điều chỉnh cho phù hợp hơn. Một trong những trường hợp đó là quy định về ký quỹ khi nhập khẩu phế liệu. Trong dự thảo lần đầu, cơ quan nhà nước dự định sẽ yêu cầu doanh nghiệp phải ký quỹ vào Quỹ Bảo vệ môi trường và chỉ được hưởng lãi suất không kỳ hạn. Sau khi VCCI và nhiều doanh nghiệp ngành thép và giấy kiến nghị, cơ quan soạn thảo đã sửa đổi quy định theo hướng cho phép doanh nghiệp ký quỹ vào ngân hàng thương mại với tỷ lệ thấp hơn và được hưởng lãi suất của ngân hàng. Theo ước tính, điều này đã giúp tiết kiệm đến 90% chi phí giao dịch cho các doanh nghiệp mà vẫn bảo đảm mục tiêu quản lý nhà nước.

Từ những vụ việc trên, có thể thấy rằng việc doanh nghiệp tham gia vào xây dựng chính sách, pháp luật là hoàn toàn có thể và mang lại lợi ích thực tế.

– Vậy doanh nghiệp phải làm thế nào để có thể tham gia xây dựng pháp luật, thưa ông?

Tùy thuộc vào hoàn cảnh của từng doanh nghiệp về lĩnh vực kinh doanh, quy mô và địa điểm mà hoạt động tham gia xây dựng pháp luật sẽ khác nhau. Tuy nhiên, vẫn có thể tổng hợp lại những biện pháp sau:

Thứ nhất, doanh nghiệp cần theo dõi chính sách, pháp luật mới. Đây là giai đoạn khởi đầu nhằm giúp doanh nghiệp biết đến các chính sách, pháp luật có liên quan đến hoạt động kinh doanh của mình. Theo một khảo sát của VCCI, khó khăn lớn nhất liên quan đến chính sách và pháp luật của các doanh nghiệp là không biết đến sự tồn tại của chính sách, pháp luật đó. Bởi vậy, việc theo dõi thông tin về chính sách và pháp luật là điều cần thiết đối với mỗi doanh nghiệp.

Thứ hai, phát hiện bất cập, sáng kiến chính sách. Cũng có một thực tế khác mà VCCI nhận thấy là nhiều doanh nghiệp thường chấp nhận tất cả các quy định của pháp luật một cách thụ động mà hoàn toàn không có ý niệm về sự bất cập của nó. Do đó, tư duy tìm tòi, phát hiện bất cập và cải tiến những quy định có liên quan trực tiếp đến lợi ích của mình là điều mà doanh nghiệp cần có.

Thứ ba, truyền tải góp ý, kiến nghị. Một khi đã phát hiện được bất cập, doanh nghiệp sẽ phải biết cách để truyền tải các góp ý, kiến nghị đó đến cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hai khó khăn lớn nhất của giai đoạn này là sự thiếu tự tin của doanh nghiệp và không biết sẽ truyền tải ý kiến như thế nào.

Thứ tư, liên kết với các bên liên quan để vận động chính sách. Nhiều khi, việc truyền tải ý kiến của một doanh nghiệp sẽ không mang lại hiệu quả như mong muốn. Khi đó, doanh nghiệp cần biết cách liên kết thêm các bên liên quan như các doanh nghiệp khác, hiệp hội doanh nghiệp, báo chí, hay các tổ chức khác có liên quan để làm tăng sức thuyết phục cho ý kiến của mình.

– Xin cảm ơn ông!

Hồ Hường thực hiện

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng