Các DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số DN đang hoạt động, đóng góp khoảng 45% GDP, 31% tổng thu ngân sách. Tuy nhiên, đến 31/8/2017, dư nợ tín dụng đối với DNNVV mới chỉ đạt 1.292.182 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 21,14% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.

Ông Đào Minh Tú - Phó Thống đốc NHNN Việt Nam khẳng định: phải hoàn thiện chính sách bảo lãnh DNNVV vay vốn theo hướng phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hài hòa lợi ích của tất cả các bên tham gia để thể hiện vai trò của Nhà nước trong hỗ trợ DNNVV

Ông Đào Minh Tú - Phó Thống đốc NHNN Việt Nam khẳng định: phải hoàn thiện chính sách bảo lãnh DNNVV vay vốn theo hướng phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hài hòa lợi ích của tất cả các bên tham gia để thể hiện vai trò của Nhà nước trong hỗ trợ DNNVV

Lý do khó tiếp cận vốn vay

Theo Trung tâm hỗ trợ DNNVV (VCCI), các DNNVV đóng vai trò quan trọng trong hoạt động tạo việc làm, tăng thu nhập cho người lao động; đảm bảo huy động nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển. Mặc dù vậy, nhưng hiện chỉ có khoảng 30% số DN này được tiếp cận vốn ngân hàng. Việc khó tiếp cận vốn vay khiến DN gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, thậm chí phải tạm ngừng hoạt động, phá sản. Theo Tổng cục Thống kê, chỉ 6 tháng đầu năm nay, số DN tạm ngừng hoạt động và phá sản lên tới gần 67.000 DN, trong đó DN có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng chiếm 92,2%. Như vậy, trung bình mỗi tháng có hơn 11.100 DN phá sản, ngừng hoạt động.

 Trong 6 tháng đầu năm nay, số doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động và phá sản tăng lên tới gần 67.000 doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp có quy mô vốn dưới 10 tỷ đồng chiếm 92,2%.

Theo TS. Cấn Văn Lực – chuyên gia tài chính ngân hàng - có 8 nguyên nhân chính khiến DNNVV chưa tiếp cận được nguồn vốn. Một là, ảnh hưởng của suy thoái kinh tế thời gian qua. Hai là, nguồn lực ngân sách Nhà nước rất hạn chế; một số chương trình, gói hỗ trợ chưa phát huy. Ba là, thiếu thông tin/tổ chức cung cấp thông tin về DNNVV; và quy định minh bạch hóa thông tin đối với DNNVV. Bốn là, bảo lãnh DNNVV vay vốn chưa được đẩy mạnh. Năm là, nợ xấu chưa được xử lý dứt điểm. Sáu là, thiếu các dịch vụ hỗ trợ DN: đào tạo, tư vấn, thông tin,… (Quỹ hỗ trợ DNNVV đã đi vào hoạt động nhưng chưa làm được nhiều). Bảy là, thị trường vốn (cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư, tài chính vi mô) còn nhỏ bé, chưa phát triển. Tám là, môi trường kinh doanh có cải thiện, nhưng còn phức tạp, chi phí không chính thức còn cao.

Giải pháp gỡ vướng

Tại Hội thảo nói trên, TS Cấn Văn Lực cho rằng, đối với Chính phủ, bộ ngành, hiệp hội liên quan, cần lưu ý ba vấn đề. Thứ nhất, cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn Luật hỗ trợ DNNVV, theo đó, tập trung vào các khó khăn, vướng mắc của DNNVV hiện nay để triển khai luật này thực sự hiểu quả. Thứ hai, về yếu tố thông tin, cần có một trung tâm thông tin về DNNVV, vai trò của các hiệp hội DN ở đây là rất quan trọng. Thứ ba, Chính phủ cần quyết liệt hơn nữa về cải thiện môi trường kinh doanh đầu tư, đặc biệt là thủ tục hành chính, nhằm giảm thiểu những chi phí không chính thức cho DN.

Từ phía NHNN, TS. Cấn Văn Lực cho rằng, NHNN đã thực hiện tốt vai trò của mình khi chỉ đạo quyết liệt xuống các NHTM, đặc biệt liên quan đến việc tái cơ cấu, xử lý nợ xấu cũng như là tiếp tục đặt DNNVV là một trong năm lĩnh vực ưu tiên của hệ thống ngân hàng cho vay với lãi suất bình quân hiện nay 6,5%/năm.
Về phía các Ngân hàng, TS Lực cho biết, các ngân hàng cần thiết kế sản phẩm dịch vụ phù hợp hơn, tiếp tục cải tiến quy trình cho vay, đặc biệt là xây dựng được hệ thống thông tin về DNNVV vừa để cung cấp cho bản thân mình, vừa để cung cấp cho Trung tâm Thông tin tín dụng Quốc gia (CIC) để sau này có nguồn thông tin tập trung về DNNVV.

Từ phía DNNVV, TS Cấn Văn Lực cho rằng, các DN cần phải thực hiện tốt 4 điều: minh bạch, quản trị DN bài bản hơn, thiện chí và kết nối. Kết nối ở đây là kết nối với các ngân hàng, kết nối với các DN khác trong một chuỗi giá trị, một chuỗi cung ứng của mình.

Phát biểu kết luận Hội thảo, ông Đào Minh Tú - Phó Thống đốc NHNN Việt Nam, cho biết: "Tín dụng cho DNNVV là câu chuyện không mới nhưng vẫn nhức nhối. Tôi hoàn toàn đồng tình với đề xuất của các DN tại Hội thảo; đồng thời đề nghị VCCI nên tổ chức các diễn đàn để kết nối DN trong và ngoài nước. Ngoài ra, các ngân hàng thương mại cũng cần thường xuyên giao lưu, kết nối với các hiệp hội DN để hiểu và có cái nhìn tích cực hơn với các DN”.

Về phía các bộ ngành địa phương, ông Đào Minh Tú cho rằng cần sớm hoàn thiện và triển khai tích cực Luật hỗ trợ DNNVV, đây là cấp độ rất cao về pháp lý để hỗ trợ cho DNNVV, Luật đã có thì chắc chắn tất cả đều sẽ phải thực hiện, không có chuyện có Luật để đó lấy lệ. Cần phải hoàn thiện chính sách bảo lãnh DNNVV vay vốn theo hướng phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hài hòa lợi ích của tất cả các bên tham gia để thể hiện vai trò của Nhà nước trong hỗ trợ DNNVV.

Về lãi suất cho vay, ông Đào Minh Tú khẳng định: "Nếu trong điều kiện cho phép, chúng tôi sẽ tiếp tục giảm. Tuy nhiên, việc tăng hay giảm lãi suất còn phụ thuộc vào điều kiện của nền kinh tế".