Cánh đồng mẫu lớn của Tập đoàn Lộc Trời.

Cánh đồng mẫu lớn của Tập đoàn Lộc Trời.

Tiền thân của Tập đoàn Lộc Trời là CTCP Bảo vệ thực vật An Giang, doanh nghiệp đứng đầu ngành Bảo vệ thực vật cả nước được thành lập từ năm 1993. Tuy nhiên vài năm trở lại đây, công ty có sự thay đổi trong chiến lược kinh doanh khi nhận thấy sự cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực truyền thống là thuốc bảo vệ thực vật và các sản phẩm phân bón.

Luồng gió mới từ SCPE

Tập đoàn Lộc Trời quyết định quyết định mở rộng sang kinh doanh lúa gạo và thay đổi sứ mạng từ “công ty dẫn đầu thị trường” thành “phục vụ nông dân, góp phần phát triển nông nghiệp, nông thôn”. Theo giới đầu tư, chính bước ngoặt này đã gây mâu thuẫn trầm trọng trong nội bộ công ty giữa các cổ đông và đội ngũ quản trị. Lúc này SCPE xuất hiện như một luồng gió mới thay thế VinaCapital, khi nhà đầu tư mới này ủng hộ chiến lược thay đổi của Lộc Trời. 

Cuối năm 2014, SCPE đã chi ra hơn 90 triệu USD để mua lại hơn 21,5 triệu cổ phiếu, tương đương hơn 34% vốn của Lộc Trời thuộc sở hữu của nhóm VinaCapital. Đáng chú ý, ngoài khoản đầu tư này, SCPE còn cho Lộc Trời vay 70 triệu USD để phát triển chương trình “Cánh đồng lớn” – một dự án nằm trong chiến lược tạo ra “Chuỗi sản xuất lúa gạo theo quy trình bền vững” được Lộc Trời triển khai từ cuối năm 2010.

Sau khi ghi nhận năm kinh doanh có kết quả cao nhất – năm 2014 với gần 9.000 tỷ đồng doanh thu và hơn 700 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, năm đầu tiên sau khi Standard Chartered đầu tư – năm 2015, Lộc Trời ghi nhận sự sụt giảm đáng kể.

Năm 2015, tổng doanh thu của Lộc Trời ghi nhận hơn 8.000 tỷ đồng, giảm gần 1.000 tỷ đồng so với năm 2014 với lợi nhuận giảm gần 40% còn 425 tỷ đồng. Trong đó doanh thu mảng kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 5.350 tỷ xuống 4.170 tỷ đồng, thì mảng nông phẩm và hạt giống tăng từ 3470 tỷ lên gần 3.700 tỷ đồng (doanh thu gạo đạt 2.680 tỷ và hạt giống đạt 489 tỷ đồng).

Tuy nhiên, biên lợi nhuận của mảng nông phẩm và hạt giống ghi nhận chưa tới 14% so với tỷ lệ 33% của mảng thuốc bảo vệ thực vật.

Đến năm 2016, dù doanh thu vẫn đạt ở ngưỡng 8.000 tỷ đồng, nhưng doanh thu mảng thuốc bảo vệ thực vật tăng trở lại gần 17%, trong khi mảng nông phẩm và hạt giống giảm. Lợi nhuận trước thuế của Lộc Trời cũng tăng hơn 9% so với năm 2015, đạt gần 464 tỷ đồng.

Đầu năm 2016, SCPE thông báo đã chuyển nhượng gần 17 triệu cổ phiếu Lộc Trời (25,21%) cho nhà đầu tư Marina Viet Pte. Ltd. Sau giao dịch, SCPE chỉ còn nắm giữ 4,6 triệu cổ phần tại Lộc Trời, tương ứng tỷ lệ hơn 8% vốn điều lệ công ty.

Tuy nhiên, so với mức giá ấn định lên UPCoM của Lộc Trời ở ngưỡng 55.000 đồng, SCPE đã tạm lỗ khoảng 35% giá trị cho khoản sở hữu còn lại, so với mức giá 85.000 đồng để mua lại cổ phần từ tay VinaCapital cách đây hơn 2 năm.

Thua lỗ do đâu?

Ông Nguyễn Tiến Tùng, Trưởng ban chiến lược Lộc Trời cho biết, sự sụt giảm về doanh thu và lợi nhuận của Lộc Trời bắt nguồn từ quyết định tái cấu trúc doanh nghiệp, từ bỏ mô hình kinh doanh cũ.

“Cái gốc của Lộc Trời chính là Thuốc BVTV và các sản phẩm phân bón. Tuy nhiên, trong những năm nay, lĩnh vực này đang có sự cạnh tranh mạnh mẽ với hơn 200 DN sản xuất thuốc BVTV và hơn 800 doanh nghiệp trong lĩnh vực kinh doanh phân bón. Điều đó đặt ra thách thức buộc chúng tôi phải thay đổi.

Đầu tiên là cấu trúc lại hệ thống phân phối. Từ việc chỉ bán hàng cho 200-300 đại lý trung gian ban đầu, chúng tôi đã phát triển trên 5.000 đại lý bán lẻ khắp cả nước đến hiện tại." Ông Tùng cho biết.

Việc làm này khi bắt đầu đã làm doanh số sụt giảm, chi phí bán hàng tăng lên đã kéo lợi nhuận của Tập đoàn suy giảm. Tuy nhiên, việc tái cấu trúc hệ thống phân phối theo đại diện Lộc Trời là một quyết định kịp thời, giúp Tập đoàn tránh rủi ro khi tập trung công nợ vào số ít đại lý lớn, giảm rủi ro thu hồi vốn...

Tuy nhiên rất nhiều chuyên gia kiểm toán cho rằng, nhìn vào cơ cấu doanh thu của Tập đoàn cho thấy mảng doanh thu từ bán thuốc trừ sâu chiếm tới gần 80%, trong khi các mảng khác đều thấp.

Với doanh thu khủng từ mảng thuốc trừ sâu, các chuyên gia đều cho rằng Lộc Trời cần thay đổi cơ cấu doanh thu. Bới nếu chỉ trông chờ nhiều vào kinh doanh mảng này sẽ đối diện với thách thức về ô nhiễm môi trường .

Rất nhiều ý kiến cho rằng việc lạm dụng nhiều thuốc BVTV sẽ khiến nền nông nghiệp không còn sạch? Để giải quyết bài toán nông nghiệp sạch DN phải có trách nhiệm hạn chế dư lượng thuốc BVTV trong sản xuất nông nghiệp.

Tuy nhiên, dù Tập đoàn đang nỗ lực thay đổi cơ cấu doanh thu nhưng thuốc BVTV mặc dù giúp cho cây trồng có thể tăng trưởng nhanh hơn và đạt được năng suất cao hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng quá mức sẽ gây hại cho môi trường sống và sức khoẻ của con người.

Trong trường hợp thuốc BVTV bị hạn chế sử dụng để đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng thì nhu cầu sử dụng thuốc BVTV sẽ giảm sút. Rõ ràng đây là những thách thức mà Lộc Trời sẽ phải đối mặt trong tương lai…

Đây cũng là điều dễ hiểu khi doanh thu chính của Tập đoàn sụt giảm mạnh nên đã tác động trực tiếp đến khoản đầu tư của SCPE là điều hoàn toàn dễ hiểu...