(DĐDN) - Dự án nạo vét, khơi thông luồng đường thủy nội địa quốc gia kết hợp với tận thu sản phẩm trên sông Cầu do Công ty cổ phần trục vớt luồng Hạ Lưu thực hiện được Cục Đường thủy nội địa Việt Nam phê duyệt đang khiến dư luận hết sức bức xúc vì tình trạng lợi dụng để khai thác cát trái phép.

Một lãnh đạo Sở GTVT tỉnh Bắc Ninh khi trả lời báo chí đã cho rằng sông Cầu không cạn thì nạo vét để làm gì nếu không vì lý do hút cát bên dưới?

Trước việc dư luận bức xúc, Bộ Giao thông vận tải đã ra quyết định tạm dừng dự án này. Đồng thời, Bộ Giao thông vận tải khẳng định, theo báo cáo của Cục Đường thủy nội địa Việt Nam về kết quả khảo sát hiện trạng Dự án: Cục Đường thủy nội địa Việt Nam đã phối hợp cùng với các cơ quan chức năng của UBND tỉnh Bắc Ninh (Văn phòng UBND tỉnh, Công an tỉnh, Sở TN&MT, Sở NN&PTNN, Sở GTVT, UBND huyện Quế Võ) và đơn vị tư vấn độc lập đo xác suất 04/11 vị trí đoạn cạn thuộc Dự án và có 03/4 vị trí chưa đạt chuẩn tắc theo thiết kế. Vì vậy, Bộ Giao thông vận tải đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh: Bắc Ninh, Bắc Giang tạo điều kiện hỗ trợ, hướng dẫn nhà đầu tư để tiếp tục thi công nạo vét tại những vị trí chưa đảm bảo chuẩn tắc luồng.

Phạm vi của Dự án có một số đoạn cạn thuộc địa phận tỉnh Bắc Giang, ngày 27/10/2016, UBND tỉnh Bắc Giang có văn bản số 3392/UBND-TN chấp thuận cho phép gia hạn thực hiện Dự án tại 05 đoạn cạn trên sông Cầu thuộc địa bàn tỉnh đến hết ngày 31/12/2017. Theo Thông báo số 76/TB-BGTVT ngày 03/3/2017 về Kết luận của Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải tại buổi làm việc với Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh, liên quan đến Dự án trên, tại mục 5 của Thông báo, có nội dung: “…theo báo cáo của Cục Đường thủy nội địa VN, trên địa bàn tỉnh còn một số đoạn tuyến chưa đạt chuẩn tắc, ảnh hưởng đến việc tham gia giao thông của các phương tiện thủy. Vì vậy, đề nghị UBND tỉnh Bắc Ninh chỉ đạo Sở GTVT phối hợp với Cục Đường thủy nội địa VN kiểm tra đánh giá, lập phương án nạo vét tại những vị trí chưa đạt chuẩn tắc để tiến hành nạo vét”.

Thực hiện Thông báo số 357/TB-VPCP ngày 06/11/2015 của Văn phòng Chính phủ, trong đó yêu cầu tạm dừng cấp mới các dự án xã hội hóa nạo vét duy tu các tuyến luồng hàng hải, Bộ Giao thông vận tải đã tạm dừng cấp mới dự án xã hội hóa nạo vét duy tu trên các tuyến luồng hàng hải. Từ tháng 11/2015 đến nay, Bộ Giao thông vận tải chỉ chấp thuận chủ trương thực hiện thêm 01 dự án mới trên tuyến đường thủy nội địa quốc gia trên cơ sở có văn bản đồng thuận của địa phương. Hiện nay, Bộ Giao thông vận tải vẫn tiếp tục tạm dừng cấp mới các dự án xã hội hóa nạo vét, duy tu luồng hàng hải và luồng đường thủy nội địa quốc gia.

Dự án nạo vét, khơi thông luồng đường thủy nội địa kết hợp tận thu sản phẩm được Cục đường thủy nội địa cấp phép cho Công ty cổ phần trục vớt luồng hạ lưu (trụ sở ở tỉnh Bắc Ninh) thực hiện theo hình thức xã hội hóa - nghĩa là nhà nước không mất kinh phí để nạo vét mà doanh nghiệp bỏ chi phí ra sau đó bù lại bằng sản phẩm thu được trong quá trình nạo vét. Đáng chú ý, việc lựa chọn doanh nghiệp tham gia vào dự án này không thông qua đấu thầu công khai.

Việc thực hiện dự án xã hội hóa nạo vét luồng đường thủy nội địa quốc gia tại các đoạn cạn không đảm bảo chuẩn tắc, trong điều kiện ngân sách nhà nước còn hạn chế là cần thiết. Trước khi chấp thuận chủ trương thực hiện, Bộ Giao thông vận tải đã lấy ý kiến của địa phương; sau khi có ý kiến thống nhất chủ trương của địa phương, thực hiện lập dự án và phải có Quyết định phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thực hiện việc đăng ký sản phẩm tận thu với địa phương thì dự án mới được ký hợp đồng thi công và thực hiện theo quy định. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện dự án, cần được quản lý, giám sát chặt chẽ của Cục Đường thủy nội địa VN và sự đồng thuận, phối hợp của địa phương.

Theo báo cáo của Cục Đường thủy nội địa VN tại văn bản số 303/CĐTNĐ-KHĐT ngày 08/3/2017, Bộ Giao thông vận tải thống nhất theo ý kiến của Cục Đường thủy nội địa VN về tạm dừng thi công Dự án. Yêu cầu Cục Đường thủy nội địa VN khẩn trương phối hợp với Sở GTVT Bắc Ninh và các đơn vị liên quan kiểm tra, báo cáo Bộ Giao thông vận tải các nội dung liên quan đến Dự án theo văn bản số 55/UBND-NN.TN ngày 09/3/2017 của UBND tỉnh Bắc Ninh.

Tuy nhiên, trước đó, UBND tỉnh Bắc Ninh phải làm công văn cầu cứu Thủ tướng Chính phủ vì thực trạng khai thác dự án, có dấu hiệu núp dưới việc khai thác cát để làm các việc khác gây nguy cơ mất an toàn đê điều. Tại buổi gặp gỡ báo chí, ông Nguyễn Văn Thành, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh, người trực tiếp ký Công văn 55 gửi Thủ tướng Chính phủ vào ngày 9.3 khẳng định: “Chúng tôi rất bức xúc việc khai thác trộm, khai thác trái phép, và lợi dụng việc nạo vét luồng lạch để khai thác cát. Theo tôi báo chí nên tìm hiểu thêm về nội dung này”.

Trở lại với dự án nạo vét, khơi thông luồng đường thủy nội địa kết hợp tận thu sản phẩm trên sông Cầu, Cục Đường Thủy nội địa đã cấp phép cho dự án từ năm 2014 và đến nay theo từng năm, căn cứ vào kết quả khảo sát luồng lạch để tiến hành nạo vét. Việc nạo vét trong thời gian qua thực hiện trên căn cứ khảo sát của Cục đường thủy nội địa và sự tham gia của đơn vị tư vấn dự án cùng với các sở, ngành thuộc tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang đã lựa chọn 4 điểm để kiểm tra, qua đó 3 vị trí chưa đảm bảo chuẩn tắc luồng, cấp kỹ thuật của sông đó, chỉ có 1 vị trí đã đảm bảo độ sâu.

Được biết, Bộ Giao thông vận tải đang lập hồ sơ đề nghị xây dựng Nghị định ban hành Quy chế quản lý hoạt động nạo vét, duy tu luồng hàng hải, khu nước, vùng nước hàng hải và Nghị định quy định về quản lý đường thủy nội địa và cảng bến thủy nội địa; Bộ Tư pháp đã tổ chức họp tư vấn thẩm định hồ sơ đề nghị xây dựng các Nghị định trên.

Song Nhi