(DĐDN) -  Làm thế nào để giảm tối đa thiệt hại cho những cổ đông, người lao động trong DN khi lãnh đạo DN hoặc pháp nhân bị khởi tố hình sự? Đây là nội dung còn rất nhiều ý kiến băn khoăn khi Quốc hội xây dựng Bộ luật Hình sự sửa đổi.

cantachCty JVC vốn đang là một DN làm ăn rất hiệu quả, mã cổ phiếu JVC được nhiều Cty chứng khoán khuyến nghị nắm giữ

Trường hợp ông Lê Văn Hướng - nguyên Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ Cty CP Thiết bị Y tế Việt Nhật (mã JVC-HOSE) vừa bị Công an TP Hà Nội khởi tố bị can và tạm giam về hành vi “lừa dối khách hàng” theo điều 162 Bộ Luật hình sự là một minh chứng điển hình cho nguyên nhân của những băn khoăn trên.

Cổ đông hoang mang vì thiếu thông tin

Mặc dù, trước khi có thông báo chính thức ra bên ngoài, ban lãnh đạo JVC đã miễn nhiệm chức danh Chủ tịch HĐQT kiêm TGĐ của ông Lê Văn Hướng. Thay vào đó, một thành viên khác trong HĐQT là ông Kyohei Hosono đã được bầu làm Chủ tịch HĐQT và ông Nguyễn Hữu Hiếu trở thành TGĐ. Tuy nhiên đến thời điểm này, giá cổ phiếu JVC đã sụt giảm khoảng 66% chỉ trong chưa đầy một tháng, tương đương giảm giá trị khoảng 1.200 tỷ đồng.

Ông Kyohei Hosonolà người đại diện cho phần vốn của Quỹ đầu tư DI Asian Industrial Fund (sở hữu 19% cổ phần tại JVC). Vị tân Chủ tịch HĐQT nàyđã khẳng định, ông Hướng bị miễn nhiệm để điều tra, là rõ một số sai phạm cá nhân nên các nhà đầu tư vẫnhoàn toàn có thể tin tưởng vào tiềm năng tăng trưởng bền vững của JVC. Các hợp đồng JVC đang triển khai bệnh viện đều không bị hủy.

Tuy nhiên, ông Kyohei Hosono cũng cho biết, vụ việc có làm ảnh hưởng tới việc đấu thầu các dự án. Một số dự án JVC không thể tham gia đấu thầu được. Một số bệnh viện đã e ngại cho JVC tham gia nhận thầu cũng như e ngại khi tiếp tục hợp tác với JVC. Một hệ lụy cũng rất đáng lo ngại khác vì thiếu thông tin đầy đủ về vụ việc đó là các cổ đông và người lao động trong JVC đang hết sức hoang mang. Hầu hết mọi người đều chưa hiểu rõ bản chất vụ việc tại JVC là gì?  Đại diện quỹ DI châu Á cho biết: "Theo lời một quan chức Chính phủ thì sự việc là rất phức tạp, và chúng tôi cũng không biết nên hiểu sự phức tạp đó là như thế nào? Có nhiều điều mà chúng tôi không biết, không hiểu và muốn được làm rõ. Tại sao ông Hướng lại bị tạm giam? Chúng tôi biết thông qua các tin đồn, trong đó có tin ông Hướng chỉ đạo thay đổi tem trên các máy móc. Chúng tôi không biết điều này có đúng không, và đó có phải là lý do bị bắt hay không?..".

Đây là câu chuyện của những người còn biết chỗ để hỏi thông tin. Còn đối với những cổ đông nhỏ lẻ và người lao động thì hầu như không hiểu sẽ có chuyện gì xảy ra với mình. Bản thân họ là những người vô tội nhưng luôn là người bị động và thường phải gánh chịu hậu quả tiêu cực từ những biến cố của DN.

Tách trách nhiệm ra sao?

LS Trần Hữu Huỳnh – Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) khi góp ý cho dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đã bày tỏ sự lo ngại trong việc bảo vệ quyền lợi của các cổ đông nhỏ lẻ và người lao động trong DN khi pháp nhân hoặc người đứng đầu DN bị khởi tố. Theo LS Huỳnh, Bộ luật mới cần thiết kế sao cho, hạn chế tối đa thiệt hại của những người yếu thế trong DN. Một trong những yêu cầu đáng lưu ý trong quy định của Bộ luật mới là cần tách bạch trách nhiệm người bị khởi tố và kịp thời công bố những thông tin được phép giúp ổn định tình hình. Bộ luật phải thiết kế để các cơ quan tố tụng có trách nhiệm hơn với người lao động, cổ đông nhỏ lẻ.

Cần tách bạch trách nhiệm người bị khởi tố và kịp thời công bố những thông tin được phép giúp ổn định tình hình.Bên cạnh đó, đẩy một DN đang làm ăn hiệu quả đến bờ vực của sự phá sản chỉ vì vi phạm của một vài cá nhân là có lỗi với xã hội, có lỗi với tiến trình phát triển chung. Bản thân JVC vốn đang là một DN làm ăn rất hiệu quả, mã cổ phiếu JVC được nhiều Cty chứng khoán khuyến nghị nắm giữ, với một bản lý lịch tốt như kín room khối ngoại, thanh khoản bình quân một triệu USD mỗi ngày. Tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận của JVC ở mức khả quan, tỷ lệ cổ tức nhiều năm luôn từ 15 đến 20% và đang hoạt động trong lĩnh vực thiết bị y tế nhiều tiềm năng… Niêm yết trên sàn TP HCM (HOSE) từ năm 2011, JVC cũng liên tục mở rộng quy mô, vốn điều lệ công ty tăng gấp 4,5 lần ban đầu lên mức 1.125 tỷ đồng. Ngoài các cổ đông trong nước, JVC còn có 49% cổ phần thuộc về nhà đầu tư nước ngoài, trong đó DI Asian Indutrial Fund nắm cổ phần lớn nhất (19,3%).

Cho dù, trước khi bị bắt, ông Hướng nắm hơn 13,3 triệu cổ phếu JVC, tương đương 11,8% vốn điều lệ và là cổ đông lớn thứ hai tại JVC. Nhưng việc ông Hướng bị khởi tố nếu được công bố thông tin kịp thời và rành mạch từng phần trách nhiệm thì những thiệt hại đối với toàn bộ DN là có thể kiểm soát được. Vụ việc JVC cùng những DN tương tự nếu được mổ xẻ và phân tích thấu đáo sẽ để lại nhiều giá trị thực tiễn quý giá cho quá trình hoàn thiện dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi đang được triển khai.

LS Nguyễn Thị Minh Châu - Văn phòng LS Bảo Châu và cộng sự:

Tội lừa dối khách hàng là hành vi tội phạm được thực hiện do lỗi cố ý, người phạm tội biết rõ hành vi lừa dối khách hàng của mình là nguy hiểm cho xã hội nhưng vì vụ lợi vẫn cố tình thực hiện tội phạm. Động cơ phạm tội là vụ lợi và mục đích nhằm thu lợi bất chính.

Tội lừa dối khách hàng theo Điều 162, Bộ luật Hình sự 2009 quy định: 1. Người nào trong việc mua, bán mà cân, đong, đo, đếm, tính gian, đánh tráo loại hàng hoặc dùng thủ đoạn gian dối khác gây thiệt hại nghiêm trọng cho khách hàng hoặc đã bị xử phạt hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xoá án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ năm triệu đồng đến năm mươi triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ ba tháng đến ba năm. 2. Phạm tội nhiều lần hoặc thu lợi bất chính lớn thì bị phạt tù từ hai năm đến bảy năm. 3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ ba triệu đồng đến ba mươi triệu đồng.

Bá Tú