Từ chuyện Toyota đề xuất "hỗ trợ” khủng Kỳ V: Ai đang sản xuất linh kiện, phụ tùng ôtô ở VN?

Từ chuyện Toyota đề xuất “hỗ trợ” khủng Kỳ V: Ai đang sản xuất linh kiện, phụ tùng ôtô ở VN?

18/03/2017 7:00 Sáng

(DĐDN)- Cách đây khoảng 7 năm, ông Nguyễn Tuấn Anh, khi đó là Giám đốc Cty cơ khí 19/8, một trong những DN chuyên sản xuất nhíp ô tô thuộc hàng đầu VN than thở: “Nhiều DN ô tô trong nước lẫn liên doanh khẳng định nhíp của mình có chất lượng tốt, thậm chí là hơn cả nhíp nhập khẩu, giá lại rẻ hơn, nhưng họ không mua”.

Xưởng sản xuất ghế ô tô tại Công ty cổ phần Thaco Trường Hải. Ảnh: Quốc Tuấn.

Không chỉ riêng Cty cơ khí 19/8 mà đó cũng là câu chuyện mà nhiều DN sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô, cơ khí khác gặp phải khi đó. Và cho đến hiện nay, thực trang này cũng chưa có nhiều thay đổi.

Tại sao tỷ lệ nội địa hóa thấp?

Nhìn vào 10 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu lớn nhất của VN hàng năm trong khoảng 8 năm trở lại đây, phương tiện vận tải, phụ tùng, máy móc, thiết bị dụng cụ lúc nào cũng hiện diện với giá trị xuất khẩu hàng năm khoảng từ 3- hơn 7 tỷ USD. Mới đây nhất, năm 2016 đạt 7,32 tỷ USD, trong đó các thị trường nhập khẩu máy móc thiết bị của VN là Mỹ đạt kim ngạch gần 1,53 tỷ USD, tăng 30,5% so với cùng kỳ; Nhật Bản, với kim ngạch gần 1,15 tỷ USD, tăng 10,1%; ASEAN với kim ngạch 985 triệu USD, tăng 7,2%…

Đưa ra số liệu trên để thấy rằng linh kiện phụ tùng cơ khí nói chung và ngành ôtô nói riêng không đến nỗi nào, nếu không nói là rất mạnh. Vậy tại sao tỷ lệ nội đia hóa của các sản phẩm ôtô tại VN vẫn cứ thấp và rất nhiều DN sản xuất linh kiện phụ tùng ôtô vẫn không bán được sản phẩm cho các DN ôtô trong nước? Câu chuyện đến từ yếu tố chuỗi hệ thống.

Mỗi hãng xe, mỗi mẫu xe đều xây dựng cho mình một hệ thống hàng trăm, hàng nghìn nhà cung cấp linh kiện phụ tùng riêng rẽ cho từng chi tiết. Khi họ đầu tư vào VN, với một mức thuế nhập khẩu linh kiện, phụ tùng để lắp ráp rất thấp, vì vậy họ chẳng dại gì đầu tư vào sản xuất các linh kiện, phụ tùng. Đó là chưa tính đến số lượng dùng để lắp ráp các mẫu xe ở VN quá nhỏ, cộng với việc họ đã đầu tư rất mạnh cho các trung tâm sản xuất linh kiện phụ tùng tại các nước xung quanh như Thái Lan, Indonesia, Philippines, Trung Quốc.

Cửa hẹp cho DN cơ khí Việt

Trên thực tế, hiện tại VN có rất nhiều DN chuyên sản xuất linh kiện phụ tùng, nhưng chủ yếu để xuất khẩu. Các DN này được các nhà đầu tư nước ngoài thành lập mới, đào tạo bài bản, chuyển giao công nghệ chặt chẽ, sản xuất chuyên biệt một vài sản phẩm cụ thể với số lượng lớn và cung cấp cho hệ thống tập đoàn trong khu vực, thế giới. Thậm chí, những linh kiện, phụ tùng này không sử dụng tại VN, nếu có thì cũng xuất khẩu rồi mới nhập về. Các DN cơ khí nhỏ, đơn lẻ của VN gần như không chen chân được vào hệ thống của các tập đoàn này, cho dù chất lượng có tốt, giá thành có rẻ hơn. Đó lafg một nghịch lý, nhưng phải chấp nhận.

Tỷ lệ nội địa hóa các ngành liên quan đến sản xuất và lắp ráp ôtô. Nguồn: Sở Công Thương TP HCM

Nói về sản xuất linh kiện, phụ tùng cho ngành ô tô tại VN, trước hết phải kể đến Toyota, cũng là DN có tỷ lệ nội địa hóa cao nhất hiện nay với trung tâm sản xuất, xuất khẩu phụ tùng được thành lập từ 2004. Những sản phẩm chủ yếu bao gồm: ăng ten, van điều hòa khí xả và bàn đạp chân ga được xuất khẩu sang các nhà máy sản xuất xe đa dụng của Toyota trên toàn cầu. Bên cạnh đó, các sản phẩm này còn được sử dụng cho mẫu xe Yaris, Vios, Corolla Altis và Hiace. Sau hơn 10 năm chính thức đi vào hoạt động, hiện các sản phẩm của Trung tâm xuất khẩu phụ tùng ô tô Toyota đã có mặt tại 13 nước, bao gồm: Thái Lan, Indonesia, Phillipines, Malaysia, Ấn Độ, Achentina, Nam Phi, Venezuela, Pakistan, Đài Loan, Brazin, Ai Cập và Kazakstan. kim ngạch xuất khẩu hàng năm của Trung tâm này khoảng 30 -40 triệu USD.

Tiếp theo phải kể đến Trường Hải, một trong những DN luôn đứng đầu về sản lượng tiêu thụ ô tô trên thị trường VN mấy năm gần đây với hàng loạt các nhà máy sản xuất linh kiện, phụ tùng như thùng xe, cán thép, nhà máy sản xuất ghế, nỉ, da, dây điện, kính chắn gió, thảm lót sàn… Những sản phẩm này không những được sử dụng cho các mẫu ô tô lắp ráp trong nước mà còn được xuất khẩu sang Hàn Quốc và một số nước khác.

Có thể thấy, ngoài Toyota, Trường Hải và vài trăm DN vừa (Được các hãng lớn đầu tư chuyên biệt sản xuất linh kiện phụ tùng ô tô xuất khẩu) thì gần như các DN cơ khí, nhất là DN nhỏ của VN không chen chân được vào lĩnh vực này. Đó cũng là điều mà những người xây dựng chính sách phát triển công nghiệp hỗ trợ cho ngành ô tô cần lưu ý khi đặt ra các mục tiêu và tìm kiếm các giải pháp.

Nguyên Bảo

Kỳ cuối: có cần biện pháp phòng vệ.

Tags :

Ý kiến bạn đọc

Tin khác đã đăng

Theo bạn, nữ doanh nhân nào có tầm ảnh hưởng nhất?
  • 8.06%
  • 4.84%
  • 6.45%
  • 3.23%
  • 19.35%
  • 11.29%
  • 1.61%
  • 1.61%
  • 14.52%
  • 17.74%
  • 6.45%
  • 4.84%