Thị trường Thuốc và Thực phẩm chức năng: Minh bạch để phát triển

Thị trường Thuốc và Thực phẩm chức năng: Minh bạch để phát triển

31/08/2016 2:05 Chiều

(DĐDN) – Từ 14h00 – 17h00 ngày 31/8, tại tòa nhà VCCI, số 9 Đào Duy Anh, Hà Nội, Báo Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức tọa đàm trực tuyến chủ đề “Thị trường Thuốc và Thực phẩm chức năng – Minh bạch để phát triển”.

Trong những năm qua, cùng với xu thế phát triển kinh tế đất nước, thu nhập và mức độ quan tâm đến sức khỏe của người dân ngày càng được nâng cao nên thị trường thuốc và thực phẩm chức năng Việt Nam phát triển không ngừng.

time

Toàn cảnh buổi tọa đàm

Mặc dù được kỳ vọng và trên thực tế đã có bước phát triển khá mạnh mẽ, tuy nhiên tại thời điểm hiện tại, thị trường thuốc và thực phẩm chức năng tại Việt Nam đã xuất hiện nhiều vấn đề bất cập. Công tác quản lý, sản xuât và phân phối khá lỏng lẻo và nhiều hạn chế nên đã dẫn đến thị trường thuốc và thực phẩm chức năng phát triển một cách tự phát, tràn lan và thiếu minh bạch.

Bên cạnh đó, những quy định bất hợp lý và thiếu tính nhất quán của các cơ quan quản lý trong việc quy định: Thời gian nghiên cứu và đăng ký sản phẩm, Tiêu chuẩn chất lượng trong quá trình sản xuất, quy định về giá cả cung cấp ra thị trường hay phương thức đấu thầu cung cấp thuốc vào các cơ sở khám chữa bệnh… đã khiến không ít các doanh nghiệp sản xuất – kinh doanh thuốc và thực phẩm chức năng mất phương hướng, không thể đề ra chiến lược sản xuất kinh doanh bài bản, lâu dài, dẫn đến kinh doanh thời vụ và chụp giật, thậm chí là lừa dối khách hàng vì lý do lợi nhuận, làm méo mó và mất cân đối thị trường.

Tới dự buổi tọa đàm có:  TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế; TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế; Ông Nguyễn Xuân Hoàng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm Chức năng Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Tư vấn Y Dược Quốc tế (IMC); PGS.TS Phạm Hưng Củng – Phó Chủ tịch Kiêm TTK Hiệp hội Thực phẩm Chức năng Việt Nam; Ông Lê Văn Truyền – Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế; Ông Trần Ngọc Ánh – Giám đốc Công ty TNHH dược phẩm Hoa Linh; Bà Vũ Thị Thuận – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Traphaco; Bà Lê Thị Bình – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dược phẩm Tâm Bình.

toan 3

Bàn chủ tọa (từ phải qua trái): TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế; Ông Lại Hợp Nhân – Phó Tổng Biên tập Báo Diễn đàn Doanh nghiệp; TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế

Phần 1: Tiểm năng phát triển và những vấn đề bất cập trong việc sản xuất và kinh doanh thuốc và thực phẩm chức năng tại Việt Nam.

Ông Lại Hợp Nhân – Phó Tổng Biên tập Báo Diễn đàn Doanh nghiệp: Trên cơ sở chiến lược phát triển Quốc gia, thực trạng phát triển ngành thuốc, xin ông cho biết, ngành thuốc Việt Nam hiện đang phát triển như thế nào?

TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế: Ngành Dược Việt Nam là một trong những ngành kinh doanh có điều kiện trong 267 ngành kinh doanh có điều kiện. Theo đó, tất cả các lĩnh vực từ lưu thông phân phối, đến kiểm nghiệm, bán buôn bán lẻ đều phải có giấy phép kinh doanh.

Đặc thù của thuốc có liên quan đến sức khỏe con người nên tiêu chuẩn của ngành này cao hơn các ngành khác.
Chính phủ đã ban hành Nghị quyết về định hướng chiến lược công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân trong thời gian 1996-2000 và chính sách quốc gia về thuốc của Việt Nam. Đến nay đã sắp hết thời hạn chiến lược, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã trình Chính phủ phê duyệt Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược Việt Nam giai đoạn đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030. Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định 68 phê duyệt chiến lược này nhằm mục tiêu cung ứng đầy đủ, kịp thời, có chất lượng, giá hợp lý cho các loại thuốc theo cơ cấu bệnh tật tương ứng với từng giai đoạn phát triển kinh tế xã hội và bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý. Quyết định này cũng chú trọng đến việc cung ứng thuốc cho đối tượng thuộc diện chính sách xã hội, đồng bào dân tộc thiểu số, người nghèo vùng sâu, vùng xa.

ong Dat

TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Dược

Từ ngày 6/4/2016, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Dược (sửa đổi). Luật này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2017.

Thuốc là sản phẩm rất đặc thù, chính vì vậy, từ nguyên liệu đến bao bì bắt buộc phải chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế. Từ việc sản xuất, bảo quản đến phân phối, bán lẻ đều phải đảm bảo theo quy trình chặt chẽ.

Bên cạnh đó, công tác kiểm nghiệm thuốc được làm rất chặt chẽ, các đơn vị muốn lưu hành sản phẩm bắt buộc phải có số đăng ký.

Hiện nay phát triển ngành dược đã đi vào quy hoạch, chúng ta đã có 163 nhà máy sản xuất đảm bảo theo quy trình chặt chẽ, 4 nhà máy đáp ứng tiêu chuẩn Châu Âu. Sản xuất thuốc trong nước đã đáp ứng được 50% nhu cầu.

Ông Lại Hợp Nhân:  Hiện nay đã có nhiều văn bản pháp luật qui định vềquản lý thuốc nhưng thực tế gần đây có nhiều tranh luận nổi cộm liên quan đến thực phẩm chức năng, trong đó có nhóm giao thoa giữa thuốc và thực phẩm. Vậy khái niệm về thực phẩm chức năng là gì, thưa ông?

ong Truyen

Ông Lê Văn Truyền – Nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế

PGS.TS Lê Văn Truyền – Nguyên thứ trưởng Bộ Y tế: Thực phẩm chức năng là nhóm nằm ở biên giới giữa thuốc và thực phẩm.

Năm 1960, thuốc hầu hết đi từ nguyên liệu thực vật, dược liệu, thảo dược. Tới nửa cuối thế kỉ 20 hóa dược phát triển mạnh mẽ nên thuốc hóa dược chiếm gần 90 % thuốc trên thị trường. Tuy nhiên cũng cần nhấn mạnh, ngành dược sử dụng hóa dược có nhiều tác dụng tốt nhưng không ít tác dụng phụ. Thậm chí, có nhiều loaị thuốc được đưa ra thị trường 1 thời gian sau đó bị thu hồi.

Hiện nay, việc quản lý thuốc và thực phẩm chức năng cần có sự kết hợp nhưng khó phân định ranh giới. Nếu các cơ quan chức năng không phối hợp với nhau thì sẽ xuất hiện nhiều khoảng không về pháp lý và khoảng trống quản lý.

Theo tôi, hiện nay, cơ quan chức năng đã quản lý rất tốt về hóa dược nhưng hiện có 2 vấn đề:

Thứ nhất, về thể chế, với cách xây dựng các bộ luật riêng như hiện nay thì giữa các bộ luật sẽ có 1 khoảng trống. Trên thế giới, nhiều nước chỉ xây dựng một bộ luật duy nhất quản lý tất cả các vấn đề về thuốc hay sức khỏe dưới sự chỉ huy của một tổng cục trưởng, nhờ đó không có chuyện doanh nghiệp đi vào những khe hở để “lách luật”.

Hiện ở Việt Nam đã xây dựng pháp luật chuyên ngành khá tốt nhưng tất cả vẫn xây dựng theo từng lĩnh vực và nếu có những sản phẩm nằm giữa thì đó là khoảng trống.

Thứ 2, về cơ quan thực thi, hiện có sự phân chia các cơ quan chuyên trách nhưng lại xuất hiện những cơ quan ở giữa không biết trách nhiệm, quyền hạn của mình ở đâu nên đã tạo ra những khe hở cho doanh nghiệp “lách luật” gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Bản thân tôi hoàn toàn ủng hộ văn bản pháp luật trong 20 năm đổi mới nhưng vấn đề là cần làm sao xóa bỏ khoảng trống trong văn bản pháp luật và hệ thống quản lý.

Một vấn đề nữa rất quan trọng, theo tôi đó là sự hòa hợp giữa nội luật (luật nội địa) và luật pháp quốc tế. Trong điều kiện hội nhập như hiện nay, nếu Việt Nam cứ giữ những nội luật đặc thù thì sẽ mất “sân chơi” trong khu vực và trên thế giới.

Ông Lại Hợp Nhân: Với vai trò là cơ quan quản lý của Bộ Y tế, quan điểm của TS Nguyễn Hùng Long như thế nào về vấn đề khoảng trống giữa thuốc và thực phẩm chức năng?

Nguyen Hung Long

TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế

TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế: Giữa thuốc và thực phẩm chức năng không phải là khoảng trống mà là giao thoa cho nên ở trong phần chồng lấn thì người này hiểu là thuốc, người kia hiểu là thực phẩm chức năng. Khi quản lý chúng ta có thể biết được và có sự phối hợp giữa các bên.

Cơ bản, hiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm chức năng đã có các văn bản đáp ứng. Luật An toàn thực phẩm đã có quy định về thuốc, thực phẩm chức năng. Riêng an toàn thực phẩm có 3 Bộ quản lý nên chỉ nêu về nguyên tắc còn lĩnh vực nào Bộ nào quản lý thì sẽ quy định chi tiết.

Đối với quản lý thực phẩm chức năng, Bộ Y tế ban hành Thông tư 43, trong đó có quy định trên bao bì sản phẩm phải ghi rõ  về công dụng với sức khỏe, phải chứng minh là nó có tác dụng. Nếu sản phẩm mới thì phải chứng minh được quá trình thử nghiệm có tác dụng. Tránh trường hợp sản phẩm nào cũng ghi là hỗ trợ dẫn đến gây hiểu lầm cho người tiêu dùng và người tiêu dùng bị thiệt hại.

Đối với các điều kiện sản xuất thì luật, nghị định và thông tư đã có quy định về điều kiện sản xuất thực phẩm chức năng và dược. Yêu cầu đối với các dây chuyền sản xuất, dạng viên, nén, nang phải có đầy đủ hệ thống trang thiết bị thì mới được làm.

Hiện ASEAN cũng đang xây dựng một khung riêng cho thực phẩm chức năng. Có lẽ trong vài tháng tới có thể ban hành. Việt Nam hiện nay đang xây dựng và ban hành quy định về tiêu chuẩn GMP với thực phẩm chức năng. Chúng tôi đang xây dựng thông tư áp dụng tiêu chuẩn GMP với thực phẩm chức năng. Trước mắt khuyến khích các DN sản xuất áp dụng, sau đó lan rộng ra.

Một trong những vấn đề bức xúc gần đây là vấn đề quảng cáo thực phẩm chức năng điều trị được nhiều bệnh. Quảng cáo đó phải được cơ quan chức năng phê duyệt và phù hợp với nội dung công bố. Tuy nhiên, các DN vẫn đang lách bằng quảng cáo qua mạng thông tin, xã hội. Do đó, chúng tôi có phân công người rà soát các sản phẩm đăng giới thiệu trên mạng, nếu quảng cáo sai sự thật sẽ làm việc với các DN.

Từ đầu năm đến giờ chúng tôi đã xử phạt hơn 500 triệu đồng vi phạm về quảng cáo. Tuy nhiên giữa việc quản lý, an toàn và gian lận là hai mặt của một vấn đề. Đối với việc phòng chống gian lận, hàng giả chúng tôi đã phối hợp với ban chỉ đạo quốc gia tổ chức 2 diễn đàn về phòng chống gian lận thương mại ở Quảng Nam và Hà Nội và phối hợp chặt chẽ với quản lý thị trường, công an, bắt một số vụ làm giả thực phẩm chức năng. Gần đây có thêm cả kinh doanh đa cấp. Chúng tôi cũng đang phối hợp vơi Bộ Công thương để xử lý.

Ông Lại Hợp Nhân: Bên cạnh việc các cơ quan nhà nước đẩy mạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, các doanh nghiệp rất chủ động trong việc hoàn thiện, đầu tư công nghệ, chủ động hội nhập. Bà Vũ Thị Thuận có thể chia sẻ làm thế nào để doanh nghiệp Dược có thể hội nhập tốt?

Vu Thi Thuan 1

Bà Vũ Thị Thuận – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Traphaco:

Bà Vũ Thị Thuận – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Traphaco: Cảm ơn Diễn đàn Doanh ngiệp đã tổ chức diễn đàn này vì sự kiện được tổ chức nhằm tìm sự minh bạch cho các sản phẩm liên quan đến sức khỏe.

Tôi nghĩ vấn đề quan trọng ở đây là thực thi để hướng đến giá trị vĩnh cửu. Thuốc và thực phẩm chức năng là lĩnh vực tiềm năng bởi trong cuộc sống hiện đại như thế này thì thực phẩm chức năng sẽ đáp ứng đầy đủ chất dinh dưỡng.

Thực phẩm chức năng là tiềm năng nên chúng ta không nên tự trói mình, nếu chúng ta làm tốt sẽ phát triển bền vững. Các doanh nghiệp siêu nhỏ đã tận dụng điều này để trục lợi.

Hạn chế của cơ quan chức năng là lực lượng mỏng nên quan lý chưa chặt, còn trông chờ vào sự tự giác của doanh nghiệp. Cho nên để hạn chế được điều này, doanh nghiệp chúng ta phải hướng tới sự minh bạch, còn các cơ quan chức năng nên xây dựng thể chế luật pháp chặt chẽ hơn.

Bên cạnh đó, để tránh sự nhập nhằng này thì các doanh nghiệp chân chính nên tích cực tuyền thông để người dân nhận biết được sản phẩm nào đáng tin cậy hay chưa đáng tin cậy.

Trong cơn bão hội nhập thì những gì cần thiết để bảo vệ mình, khẳng định mình thì doanh nghiệp nên hướng tới nhất là sự minh bạch. Kinh nghiệm của Traphaco là càng minh bạch sớm, càng đi đầu về sự minh bạch thì càng được ủng hộ.

Mong muốn cơ quan quản lý tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong vấn đề hội nhập, tránh “chơi khó nhau” để doanh nghiệp hội nhập thành công.

Ông Lại Hợp Nhân: Ngoài Traphaco, thời gian qua, Cty TNHH Dược phẩm Tâm Bình cũng chủ động nắm bắt thị trường, đầu tư phát triển. Bà Lê Thị Bình có thể chia sẻ với độc giả về tầm nhìn và chiến lược phát triển của doanh nghiệp để hội nhập?

tam Binh

Bà Lê Thị Bình – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dược phẩm Tâm Bình

Bà Lê Thị Bình – Tổng Giám đốc Công ty TNHH Dược phẩm Tâm Bình: Công ty đều mong muốn phát triển bền vững và đã thực hiện đúng chính sách pháp luật của Nhà nước. Tuy nhiên, chúng tôi cũng bị vướng mắc với các doanh nghiệp nhỏ. Nhiều đơn vị thực phẩm chức năng đã len lỏi vào các cửa hàng thuốc mà ngay cả cơ quan quản lý cũng khó kiểm soát.

Với việc chia hoa hồng cho các nhà thuốc, các doanh nghiệp nhỏ kia sẵn sàng chi tới mấy chục phần trăm. Trong khi chúng tôi luôn muốn hạ giá thành thuốc thấp nhất cho người tiêu dùng nên phần trăm chi trả thấp hơn. Do đó, các nhà thuốc lại không ưu tiên nhập thuốc của chúng tôi.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng, điều kiện cấp phép cho thực phẩm chức năng cũng cần phải chặt chẽ. Quy định cụ thể càng sớm các tốt để các doanh nghiệp làm ăn chân chính được hoạt động hiệu quả.

Về quy định sản xuất dược liệu cổ truyền, tôi rất mong cơ quan Nhà nước nên nới lỏng những điều kiện quy định về xây dựng và sản xuất trong nước. Nếu xuất khẩu đi nước ngoài thì phải chịu sân chơi chung nhưng thuốc có những bài thuốc phù hợp với người dân Việt Nam thì hồ sơ xin phép nên nhẹ hơn một chút.

Phần 2: Rào cản từ cơ chế chính sách và những giải pháp giúp Doanh nghiệp Dược phát triển

ong truyen 2

Ông Lại Hợp Nhân: Xin ông Đạt cho biết, để các DN dược có thể phát triển một cách lành mạnh, ổn định và bài bản, các cơ quan quản lý ngành Dược và thực phẩm chức năng cần phải làm gì trong việc đề ra chiến lược phát triển lâu dài?

TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế: Liên quan đến Luật Dược mới, chúng ta đã có các chính sách mới trong luật.

Nếu như trước đây, chúng ta chỉ phát triển công nghiệp hóa dược, thì hiện nay chúng ta đã tập trung phát triển công nghiệp dược liệu, đồng thời đẩy mạnh phát triển thuốc cổ truyền.

Để ủng hộ phát triển ngành dược trong nước, nhà nước đã có nhiều cải cách hành chính để hỗ trợ ngành này. Theo đó, một số thủ tục quan trọng như chính sách bảo hộ, thủ tục đăng ký được tiến hành đơn giản và nhanh hơn. Chính sách gia hạn được thay đổi từ 3 tháng còn 1 tháng.

Trong Luật Dược, các chính sách phát triển dược liệu cũng như phát triển nguyên liệu dược được quy định rất rõ ràng. Đối với các bài thuốc gia truyền, nhà nước đã có chính sách hỗ trợ như: Chỉ ghi nhãn đăng ký chứ không cần phải ghi hết thành phần. Bên cạnh đó, nhà nước còn hỗ trợ đăng ký bảo hộ thương hiệu.

Ngoài ra, liên quan đến lộ trình, cũng chưa hẳn là doanh nghiệp lợi dụng kẽ hở để đạt được mục đích, bởi mọi công ty đều có lộ trình, chỉ là doanh nghiệp đi trước sẽ thiệt thòi hơn một chút, còn doanh nghiệp đi sau thì lộ trình đã trơn chu nên tiến hành nhanh hơn.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để xây dựng các văn bản phù hợp, đảm bảo lộ trình và đảm bảo phát huy ngành thuốc cổ truyền.

Liên quan đến sản phẩm dược, những doanh nghiệp làm không đúng sẽ mất sản phẩm, mất thị trường và mất uy tín. Khi công bố về sản phẩm dược, doanh nghiệp phải giữ được thương hiệu cho sản phẩm của mình.

Luật Dược đã nghiêm cấm quảng cáo thông tin thực phẩm chức năng, mỹ phẩm không phải là thuốc mà có những lời lẽ quảng cáo không rõ ràng. Chính vì vậy, các doanh nghiệp cần lưu ý để phân biệt rõ ràng từng sản phẩm bởi tất các chế tài đều được áp dụng nghiêm ngặt đối với các sản phẩm liên quan đến thuốc mà không phải là thuốc.

Hiện, chúng tôi đã có chế tài đầy đủ, qua đó giám sát thị trường để thuốc phải là thuốc, thực phẩm phải là thực phẩm, mỹ phẩm phải là mỹ phẩm chứ không thể nhầm lẫn được.

Ông Lại Hợp Nhân: Đối với ngành dược, việc tiền kiểm, hậu kiểm sản xuất thuốc chặt chẽ đôi khi hạn chế đến sự phát triển của doanh nghiệp như bà Lê Thị Bình vừa chia sẻ. Điều này có hạn chế nhiều đến doanh nghiệp của anh không, thưa ông Nguyễn Đăng Bảy – Tổng GIám đốc Công ty CP Dược phẩm Việt – Đức?

Dang Bay

Nguyễn Đăng Bảy – Tổng GIám đốc Công ty CP Dược phẩm Việt – Đức

Nguyễn Đăng Bảy – Tổng Giám đốc Công ty CP Dược phẩm Việt – Đức: Sau khi nghe ý kiến của các anh chị cùng kinh doanh trong lĩnh vực thuốc và thực phẩm chức năng, tôi thấy những suy nghĩ và tâm tư nguyện vọng của các anh chị cũng là tâm nguyện của tất cả các doanh nghiệp làm ăn chân chính như chúng tôi.

Là một công ty kinh doanh, chúng tôi luôn đề ra mục tiêu phải kinh doanh nghiêm túc, có trách nhiệm với cộng đồng, thực hiện đúng pháp luật và phục vụ sức khỏe cho người tiêu dùng. Nhưng để thực hiện được điều đó cần phải có sự hỗ trợ rất lớn từ phía các cơ quan lập pháp và quản lý. Nhiều an hem trong ngành tâm sự, thời gian vừa qua thủ tục hành chính đăng ký thuốc rất lâu. Doanh nghiệp mong muốn làm sao giảm tải các thủ tục, giảm thời gian xét duyệt hồ sơ để sớm có thể đưa sản phẩm ra kinh doanh, phục vụ người tiêu dung cũng như giảm các chi phí cho doanh nghiệp.

Về phía cục Dược, tôi đề xuất cục dược cần cập nhập nhanh hơn nữa trên Website các thông tin về giá thuốc, các văn bản quy định của Cục cũng như quy định của cơ quan quản lý.

Phía Cục an toàn thực phẩm, tôi cũng có kiến nghị về việc cấp giấy chứng nhận GPP cần phải nhanh chóng hơn và quản lý sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng cần chặt chẽ hơn vì trong thời kỳ phát triển nóng thực phẩm chức năng như hiện nay, việc quản lý lỏng lẻo chất lượng, giá cả thực phẩm chức năng sẽ tạo lỗ hổng cho các doanh nghiệp làm ăn chộp giật thừa cơ hội, ồ ạt tung ra thị trường các sản phẩm kém chất lượng, gây khó khăn cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính.

Ông Trần Ngọc Ánh – Giám đốc Công ty TNHH dược phẩm Hoa Linh: Với Hoa Linh, chúng tôi quan niệm giữ uy tín là điều trên hết bởi nếu mất thương hiệu là mất tất cả.

Hoa Linh không làm nhiều sản phẩm để tập trung làm tốt. Theo tôi, hiện nay trên thị trường có một số những doanh nghiệp nhỏ làm ăn bôi bác.  “Con sâu làm giàu nồi canh”, hiện tượng này gây ra sự nhiễu loạn thị trường và có thể sẽ làm thất bại nền sản xuất thực phẩm chức năng trong nước trong quá trình hội nhập.

Tran Ngoc Anh

Ông Trần Ngọc Ánh – Giám đốc Công ty TNHH dược phẩm Hoa Linh

Bản thân doanh nghiệp Hoa Linh cũng không có chiến lược chuyển đăng ký từ sản phẩm thuốc sang thực phẩm chức năng.

Ông Lại Hợp Nhân: Nhiều DN thuốc và thực phẩm chức năng cho rằng cần có một cơ quan trung gian chuyên môn để đưa ra các tiêu chí cho sản phẩm thuốc cũng như thực phẩm chức năng. Các cơ quan quản lý chỉ kiểm tra giám sát. Vậy điều này có cần thiết không?

Ông Nguyễn Xuân Hoàng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH tư vấn y dược Quốc tế (IMC): Nhiệm kỳ vừa rồi bầu Quốc hội, người đứng đầu Chính phủ và bộ máy mới đã thể hiện quyết tâm xây dựng nhà nước kiến tạo và có trách nhiệm đóng thuế của nhân dân.

Ngành dược Việt Nam hiện đang làm rất tốt nhưng chưa thực sự đi vào phát triển theo hình thức chuỗi giá trị. Ví dụ tôi là nhà sản xuất thuốc, tôi chỉ cần đạt GPP nhưng do tôi phải “cõng” thêm về tiêu chuẩn nhà kho, kiểm nghiệm…nên đã hạn chế sự chuyên môn hoá của từng khâu.

Khi chúng ta cùng chia chuỗi giá trị thì sẽ chuyên nghiệp hơn rất nhiều. Đây là việc cản trở tới sự chuyên môn hoá trong từng khâu đối với từng doanh nghiệp.

Nguyen Xuan Hoang

Ông Nguyễn Xuân Hoàng – Phó Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm chức năng Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH tư vấn y dược Quốc tế (IMC)

Đối với ngành thực phẩm chức năng, tại sao lại có bất cập giữa những doanh nghiệp làm chân chính và không chân chính? Bởi, hiện chưa có bất kỳ tiêu chuẩn kỹ thuật nào để quản lý đối với những doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm chức năng.

Tôi rất mong muốn nhà nước kiến tạo hiện nay có tiêu chuẩn (TCVN) cho ngành thực phẩm chức năng. Nhà sản xuất phải công bố tiêu chuẩn và kiểm nghiệm về sản phẩm đó. Phải công bố cả định tính và định lượng đối với sản phẩm một cách công khai và minh bạch.

Trong bối cảnh hội nhập TPP sắp ký kết, tôi rất tiếc là Bộ Y tế chưa có nhiều sự chuẩn bị cho các doanh nghiệp như chúng tôi. Chưa có một đơn vị kiểm định nào được đưa ra khi Việt Nam hội nhập vào TPP, hiện nay phải nhờ đến đơn vị thứ 3 để kiểm định. Đề nghị các bộ, ngành phối hợp thế nào để các doanh nghiệp trong nước không bị thiệt thòi khi bước vào hội nhập.

Về vấn đề kê đơn thực phẩm chức năng, liệu rằng có cho bác sĩ được kê đơn không? Nhiều nơi bác sĩ không kê nhưng ra ngoài hiệu thuốc lại kê, hoặc nghe “hàng xóm” mách người tiêu dùng lại dùng. Do đó, chúng tôi xác định đây cũng là một thành tố cho sức khoẻ để bác sĩ được kê sẽ kiểm soát được tốt hơn.

Ông Lại Hợp Nhân: Là đại diện của Hiệp hội Thực phẩm Chức năng Việt Nam, xin ông cho biết những giải pháp trong việc đăng ký, quảng cáo và kinh doanh thực phẩm chức năng để doanh nghiệp phát triển bền vững?

PGS.TS Phạm Hưng Củng- Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Thực phẩm Chức năng Việt Nam: Minh bạch là một tiêu chí để doanh nghiệp phát triển, minh bạch từ cơ chế chính sách, thông tin sản phẩm, nguyên liệu đến quy trình sản xuất để doanh nghiệp phát triển ổn định và bền vững.

Hung Cuu

PGS.TS Phạm Hưng Củng- Phó Chủ tịch kiêm TTK Hiệp hội Thực phẩm Chức năng Việt Nam Thực phẩm chức năng

Tuy nhiên, ngành thực phẩm chức năng là một ngành còn non trẻ, mới có khoảng 15-16 năm nay. Cụ thể, từ 2002, ở VN mới có một DN bắt đầu nhập sản phẩm thực phẩm chức năng và đến năm 2005 mới có thông tư quy định về an toàn thực phẩm.

Do đó, với ngành thực phẩm chức năng còn non trẻ thì không thể dùng những biện pháp quá cứng rắn, mà cần tạo điều kiện cho “đứa trẻ” này từng bước tập đứng, đi và phát triển.

Ví dụ như những ngày đầu, khi những DN bắt đầu sản xuất những sản phẩm thuốc đông y còn chưa đạt tiêu chuẩn, nhưng chúng tôi cũng tạo điều kiện, cho DN cơ hội 5-6 tháng để thay đổi quy trình cho đảm bảo, chứ không thể mới bắt đầu đã “ép” DN phải chuẩn được luôn. Và tất nhiên, nâng niu, tạo điều kiện nhưng vẫn phải có những quy định nhất định.

Thực phẩm chức năng là những sản phẩm có tính năng như thực phẩm nhưng lại có chức năng như thuốc, đúng như mong muốn của những ông tổ trong ngành đã từng nói trước đây “mong cho thức ăn là thuốc” hay “mong cho thuốc trở thành thức ăn”.

Trước đây những sản phẩm thực phẩm chức năng gây khó khăn trong phân biệt, nhưng ngày nay đã có những quy định và tiêu chí chuyên sâu, chuyên biệt giúp người tiêu dùng phân biệt rõ.

Về cơ quan quản lý cũng đã chuyên biệt hóa, phân chia rõ ràng thành Cục Dược và Cục An toàn thực phẩm.

Tôi khẳng định là không có “lỗ hổng” trong ngành này, vì Luật Dược chúng ta đã có truyền thống từ năm 1957 với Cục Dân y. Hình thành bề dày như vậy rồi, nên những tiêu chuẩn hiện nay đã đúng và liên tục được cập nhật cho phù hợp, không thể nói là “hổng”.

Đơn cử, mới đây, Luật An toàn thực phẩm được ban hành, Bộ Y tế ngày 24/12/2014 đã có thông tư về quản lý thực phẩm chức năng, sau đó có hướng dẫn quản lý cụ thể, phân loại rõ ràng. Cùng với đó là những văn bản chuyên ngành như GMP của thực phẩm chức năng mới đây, tuy nhiên mới ở mức độ khuyến khích, bởi chính ASEAN còn chưa có quy định về sản phẩm thực phẩm chức năng. Như vậy có thể nói luật của chúng ta không “hổng”.

Còn về thực hiện luật, để có được một sản phẩm TPCN ra đời cần có 3 tầng: Chuyên viên kiểm định từng mục, sau đó trình lên cấp phòng xem xét kỹ lưỡng và cuối cùng là trình cục phó cục đó xem xét. Do đó, có thể nói là quy trình rất chặt chẽ và rõ ràng.

Một sản phẩm thực phẩm chức năng cũng phải đảm bảo 4 tiêu chí: tính khoa học- tính an toàn- tính chất lượng- tính hiệu quả. Do đó, chúng ta cần phải minh bạch nó ra: An toàn ở đâu? Khoa học ở đâu? Chất lượng ở đâu? Hiệu quả ở đâu?

Doanh nghiệp cần có những công trình chứng minh cụ thể rõ ràng cơ chế, tác dụng của những thành phần trong sản phẩm. Doanh nghiệp minh bạch trong nguồn nguyên liệu sản xuất cho người tiêu dùng, minh bạch quy trình sản xuất…

Và cơ quan quản lý, hiệp hội chúng ta phải giúp đỡ DN đưa những minh bạch đó ra để sản phẩm thực phẩm chức năng được người tiêu dùng đón nhận. Hướng DN đến những dòng chảy minh bạc như vậy, giúp DN hội nhập với đầy đủ những thông tin minh bạch, cho chính những sản phẩm ra thị trường cũng minh bạch đầy đủ nhất. Để DN có thể nói với thế giới rằng sản phẩm sạch, an toàn và hiệu quả.

Điển hình như những doanh nghiệp sản xuất ở Mỹ, những doanh nghiệp này là “1 chỗ 2 chân”- 2 chân chuyên biệt, không lẫn lộn giữa sản phẩm dược và thuốc. Từng sản phẩm có điều kiện và đặc thù sản phẩm riêng.

Ông Lại Hợp Nhân: Được biết, Traphaco đã đầu tư nghiên cứu, chú trọng đến vùng nguyên liệu để mang lại sức khỏe xanh, Bà Vũ Thị Thuận có thể chia sẻ thêm vùng nguyên liệu quan trọng thế nào đổi với doanh nghiệp sản xuất thuốc, đặc biệt đối với doah nghiệp đã niêm yết?

Vu Thi Thuan

Bà Vũ Thị Thuận – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Traphaco

Bà Vũ Thị Thuận – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Traphaco: Sự minh bạch rất cần cho nhiều ngành nhiều lĩnh vực, nhất là đối với những ngành liên quan đến sức khỏe. Thực phẩm chức năng hay thuốc đều cần đến sự minh bạch.

Hiện nay chúng ta đã hội nhập nên vấn đề an toàn được đề cao hơn cả vấn đề hiệu quả. Nguyên liệu đóng vai trò rất quan trong, dược liệu lại càng quan trọng hơn. Nếu chúng ta không quan tâm đến vấn đề này thì dù có quy hoạch được dược liệu với số lượng lớn nhưng chưa chắc dược liệu đó đã có tác dụng nhiều. Do đó doanh nghiệp cần phát triển bền vững.

Traphaco đang hướng đến nguyên liệu sạch, sạch từ đất, nước, phân bón, sản xuất đến lưu thông… Mặc dù để làm được điều này rất khó khăn tuy nhiên Traphaco đã thực hiện được điều này vì nhận thấy hướng đi đấy là đúng.

Hiện chúng tôi đang phối hợp bốn nhà gồm nhà nông, nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp là trung tâm để thực hiện vùng nguyên liệu sạch. Nếu chúng ta làm được thì người tiêu dùng sẽ đánh giá cao, do đó dù khó chúng tôi cũng quyết tâm làm.

Nên chăng khi đăng ký doanh nghiệp nên trích dẫn nguồn gốc rõ ràng, nhất là doanh nghiệp càng bé càng càng cần phải quan tâm đến vấn đề này.

Nên áp dụng công nghệ xanh, sạch từ quá trình trồng đến khâu cuối cùng là lưu thông. Không chỉ người tiêu dùng muốn minh bạch mà các nhà đầu tư cũng rất muốn có sự minh bạch từ đối tác.

Ông Lại Hợp Nhân: Qua chia sẻ của các khách mời, một trong những yếu tố để thị trường phát triển là yếu tố minh bạch (minh bạch về nguồn gốc xuất xứ, về giá thuốc …) đặc biệt, sự minh bạch về chất lượng và giá thành sản phẩm, TS Nguyễn Hùng Long có ý kiến gì về vấn đề này?

TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế: Chúng ta đề cập đến chủ đề minh bạch, Cơ quan quản lý chúng tôi cũng thực hiện cơ chế minh bạch khi xây dựng cơ chế pháp luật. Trước khi ban hành cơ chế, bao giờ chúng tôi cũng có 2 tháng đưa lên website để lấy ý kiến sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp, tuy nhiên các doanh nghiệp không tham gia, nhưng khi áp dụng thì lại thi nhau kêu.

Hung Long

TS Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục An toàn Thực phẩm – Bộ Y tế:

Đối với thực phẩm chức năng, thủ tục hành chính đều qua mạng. Thanh tra kiểm tra xong, đơn vị nào vi phạm đưa lên website để công khai. DN muốn chứng minh sản phẩm của mình thì phải vào chứng minh.

Nếu đưa các quy định chặt vào hội nhập thì nhiều DN cho rằng không công bằng. Chúng tôi cũng đang xây dựng một lộ trình dần dần đưa họ vào khuôn khổ của pháp luật. Nếu chúng ta làm đột ngột là hại DN trong nước và tạo cơ hội cho DN nước ngoài.

Về công tác quản lý sản phẩm nhập khẩu, đối với thực phẩm nói chung và thực phẩm chức năng nói riêng thì luật quy định không có sự phân biệt giữa thực phẩm trong nước và nước ngoài. Tất cả đều phải tiền kiểm và hậu kiểm.

Số liệu chúng tôi thống kê được cho thấy, tất cả tổng số các đơn vị sản xuất và kinh doanh sản phẩm chức năng trên cả nước là 600.000 cơ sở. Đối với các DN lớn thì rất nhàn, còn DN nhỏ thì quản lý rất vất vả. Thanh tra kiểm tra các DN nhỏ nhiều hơn các DN lớn. Luật cũng quy định như vậy.

Hậu kiểm thực phẩm nhập khẩu: Trước khi nhập khẩu phải công bố thành phần, phải có chứng nhận lưu hành ở nước xuất xứ, và có kiểm nghiệm.

Chúng tôi khuyến khích sự tham gia của tư nhân vào quản lý nhà nước. Sau khi nhập hàng phải báo cơ quan nhà nước kiểm tra và trả kết quả trên điện tử, sau khi kiểm tra phù hợp, doanh nghiệp được lưu thông. Trong quá trình lưu thông cũng có sự giám sát thường xuyên và ngẫu nhiên. Còn về quảng cáo, doah nghiệp phải có xác nhận quảng cáo với nội dung phù hợp, có sự rà soát của cơ quan chức năng.

Còn vấn đề quản lý về giá không thuộc Bộ Y tế mà thuộc về Cục quản lý giá, Bộ Tài chính. Chúng tôi chỉ được phép phối hợp.

Ông Lại Hợp Nhân: TS. Nguyễn Tất Đạt có thể chia sẻ thêm về vấn đề minh bạch? Theo ông, giải pháp nào để giúp doanh nghiệp phát triển?

TS Nguyễn Tất Đạt – Phó Cục trưởng Cục Quản lý dược, Bộ Y tế: Liên quan đến minh bạch, đầu tiên cơ quan quản lý phải minh bạch, sau đó doanh nghiệp và người tiêu dùng cũng phải minh bạch.

Thực hiện Nghị quyết 19, từ năm 2008, Cục Dược đã thực hiện các quy trình theo ISO. Hiện, chúng tôi đang thực hiện tốt việc công bố hải quan một cửa, công bố mức độ vướng quản lý thuốc, thông tin quảng cáo…

Liên quan đến xuất xứ, chủ trương của Cục Dược là ủng hộ những gì chúng ta đang có. Hiện chúng ta đang hội nhập, nên chúng ta rất cần có chế tài để ủng hộ sản phẩm Việt Nam nhưng phải làm sao để không vi phạm quy tắc hội nhập.
Trong Luật Dược quy định trình tự thông thoáng hơn nhiều nhưng vẫn phải quản lý được. Luật cho phép hiện đại hóa y học cổ truyền nhưng phải có sự thay đổi về bản chất, qua đó có thể xử lý được việc vừa hội nhập, vừa kế thừa, và đồng bộ chính sách.

Về giám sát chất lượng, tiền kiểm đầu tiên đăng ký thuốc phải có hồ sơ theo tiêu chuẩn quốc tế. Sản xuất ra sản phẩm phải đảm bảo chất lượng. Những sản phẩm hoặc doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm có thể bị công bố trên mạng, hoặc bị đóng cửa, rút số đăng ký. Chế tài mạnh như vậy sẽ khiến vi phạm giảm dần.

Ngoài tiền kiểm, chúng tôi còn thường xuyên thanh kiểm tra, phối hợp với các hiệp hội, quản lý thị trường, công an, làm thật mạnh, quản lý thật chặt, thậm chí có thể đình chỉ cả một công ty nếu phát hiện sai phạm nghiêm trọng.

Về vấn đề giá, thuốc là một trong những danh mục bắt buộc ổn định giá thị trường, chính vì vậy giá của các sản phẩm phải kê khai dưới sự kiểm soát của các cơ quan liên quan.

Về chính sách, hiện chính sách của chúng ta đã rất rõ ràng. Chúng ta đã có quy hoạch hệ thống, sản xuất, kiểm nghiệm, phân phối. Ngoài ra, chúng tôi liên tục đào tạo cán bộ để hỗ trợ doanh nghiệp.

HVS_5060

Ông Lại Hợp Nhân – Phó Tổng Biên tập báo Diễn đàn Doanh nghiệp phát biểu bế mạc

 

Phát biểu bế mạc buổi tọa đàm, ông Lại Hợp Nhân – Phó Tổng biên tập Báo Diễn đàn Doanh nghiệp cho rằng: Kêt qảu qua gần 3 tiếng đồng hồ, các đại biểu và doanh nghiệp đã chia sẻ được nhiều thông tin hữu ích từ thị trường thuốc, thực phẩm chức năng. Để thị trường có thể phát triển, cần sự nỗ lực lớn của các cơ quan nhà nước và sự vào cuộc quyết liệt của các doanh nghiệp và cơ quan truyền thông.

Hy vọng rằng với sự nỗ lực đó, chúng ta sẽ xây dựng được một thị trường thực sự lành mạnh, minh bạch cùng phát triển.

 

Nhóm PV

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng