(DĐDN)- Vị Tổng thống đắc cử Donald Trump đang cho thấy, sẽ có nhiều thay đổi trong chính sách của Mỹ trong tương lai.

Để dự đoán đúng và hiểu được những thay đổi trong chính sách của vị tân tổng thống mới Donald Trump của nước Mỹ thì việc tìm hiểu triết lý đằng sau những tuyên bố và hành động của ông ta là điều cần thiết.

Triết lý “American first”

Từ những luận điểm trong tranh cử, từ những câu chuyện về cuộc đời và sự nghiệp kinh doanh của vị tân tổng thống Mỹ, có thể hình dung những yếu tố tạo thành con người Donal Trump. Thứ nhất, ông ta là người vượt qua nhiều sóng gió rồi tiến tới thành công trong kinh doanh nên rất tự tin, có phần tự đại, quyết đoán và thậm chí là rất độc đoán. Thứ hai, đó là con người khá ích kỷ, cái gì có lợi cho mình mới làm và không quan tâm đến những thiệt hại xung quanh.

Bài liên quan:

Với tính cách và xuất thân như vậy, có thể dự đoán rằng, về cơ bản những lời tuyên bố trong tranh cử của ông ta sẽ được thực hiện, dù có thể không hoàn toàn một trăm phần trăm. Thứ hai, cách làm của ông ta sẽ theo dạng thức kinh doanh (business style), nghĩa là theo kiểu từng phi vụ và từng đối tác cụ thể mà xem xét kỹ ai có lợi. Phi vụ nào có lợi thì làm, nếu không thì loại bỏ bất kể hậu quả ở bên ngoài là như thế nào. Cách làm này trái ngược với triết lý liên kết, hài hòa, chia sẻ với bên ngoài của chính quyền Obama trước đây. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng sẽ có nhiều khác biệt giữa phản ứng chính sách đối với từng quốc gia bên ngoài và với từng vụ việc, nhưng có một điểm thống nhất là phải có lợi cho nước Mỹ.

Nói cách khác, triết lý “American first” (người Mỹ là trên hết và trước hết) sẽ được tuân thủ mạnh mẽ trong các chính sách đối nội và đối ngoại của Donald Trump bất kể các chính sách đó có thể gây hại cho các đối tác khác hay không không phải là điều ông ta quan tâm. Các nhà đầu tư, các nhà lãnh đạo các nước sẽ phải làm quen với điều này.

Ý tưởng sâu xa của triết lý này là khá khôn ngoan, vì hành động theo triết lý này nghĩa là ông Trump đã phát huy sức mạnh của nước Mỹ là một nền kinh tế lớn nhất, nền công nghệ tiên tiến nhất, thị trường lớn nhất, một thể chế kinh tế có uy tín nhất và, đặc biệt, một hệ thống tài chính lớn nhất mang tính chi phối toàn cầu mà tất cả các đối tác đều phải cần đến để có chỗ đứng trong nền kinh tế thế giới. Nghĩa là các nước khác cần đến nước Mỹ nhiều hơn là nước Mỹ cần đến nước khác, và như vậy, các đối tác sẽ không thể tự đặt ra các lối chơi mà có lợi cho mình trong khi có hại cho người Mỹ. Nói cách khác, người Mỹ sẽ là người đặt ra qui tắc chơi với từng đối tác cụ thể và với từng phi vụ cụ thể.

Chính sách kinh tế

Theo triết lý hành động như vậy và dựa vào những dấu hiệu gần đây có thể nhận thấy những tuyên bố chính sách kinh tế cơ bản trong tranh cử của Donald Trump sẽ được thực hiện. Chính sách đó sẽ bao gồm về đối nội: sẽ tăng chi tiêu tài khóa (dự tính khoảng 1000 tỷ USD) cho phát triển và nâng cấp hệ thống cơ sở hạ tầng, giáo dục; giảm thuế doanh nghiệp (theo tuyên bố giảm từ 35% xuống còn 15%); phi điều tiết khu vực tài chính, ngân hàng; tìm cách đánh thuế các công ty mang sản xuất ra bên ngoài nhằm giữ lai việc làm cho người Mỹ.

Về kinh tế đối ngoại: Trump chủ trương loại bỏ các hiệp định thương mại đa phương như Hiệp định Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp ước Đầu tư và Thương mại xuyên Đại tây dương giữa Mỹ và EU (TTIP), xét lại Hiệp ước Tự do Thương mại Bắc Mỹ gồm Mỹ, Canada, Mê-hi-cô (NAFTA); chỉ coi trọng các hoạt động thương mại song phương theo hướng phải công bằng.

Nội dung cốt lõi của học thuyết Trump chính là “American first” (người Mỹ là trước tiên và trước hết) ảnh: quốc tuấn

Đáng chú ý nhất là việc Trump tuyên bố sẽ đánh thuế vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc lên tới 45% vì ông ta cho rằng Trung Quốc trong một thời gian dài đã chơi không công bằng bằng cách thao túng tỷ giá có lợi cho mình và gây thiệt hại cho Mỹ trong thương mại. Thâm hụt thương mại của Mỹ với Trung Quốc năm 1996 là 39,5 tỷ USD, sau 10 năm đã tăng lên 234,1 tỷ USD năm 2006 và lên 357,17 tỷ USD măm 2015; riêng trong năm 2016 tính đến hết tháng Mười mức thâm hụt đã là 288,6 tỷ USD. Có thể hình dung những khoản tiền khổng lồ hàng năm chảy từ Mỹ về Trung Quốc nhờ chính sách đồng Nhân dân tệ yếu.

Câu hỏi đặt ra là khả năng có một cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc là bao nhiêu? Xét theo nội dung cốt lõi của học thuyết Trump và những dấu hiệu gần đây cho thấy khả năng này rất cao, có thể lên tới 90%. Nội dung cốt lõi của học thuyết Trump chính là “American first” (người Mỹ là trước tiên là trên hết), và những phân tích ở trên về sự rò rỉ của chính sách kích thích tài khóa đã đủ cho thấy dường như chắc chắn chính quyền mới ở Mỹ sẽ đánh thuế vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Điều này, đồng nghĩa với một cuộc chiến thương mại vì Trung Quốc cũng sẽ tìm cách đáp trả.

Hàm ý cho Việt Nam

Rõ ràng, bối cảnh kinh tế và chính trị thế giới dưới thời tổng thống Donald Trump sẽ có nhiều biến động, dưới đây là một vài hàm ý chính sách cho Việt Nam cần có để phản ứng lại bối cảnh kinh tế, chính trị thế giới mới:

Về kinh tế đối ngoại, nên nghĩ đến những giải pháp thay thế cho TPP, tập trung phát triển các FTA song phương, đăc biệt tìm cách có được FTA song phương với Mỹ để giữa chân các nhà đầu tư nước này vì họ có ảnh hưởng lớn và duy trì thương mại với Mỹ vì là thị trường hết sức quan trọng.

Cần thay đổi chính sách tỷ giá sao cho giảm tổn thất đến xuất khẩu vì đây là động lực cốt lõi của tăng trưởng của nền kinh tế trong bối cảnh đồng Đôla lên giá và các đồng tiền khác mất giá mạnh.

Khẩn trương tìm nguồn tiền thực và tạo cơ chế thị trường để giải quyết nợ xấu nhằm tránh rủi ro cho khu vực ngân hàng và làm cho khu vực này khỏe mới giúp nền kinh tế tăng trưởng về lâu dài.

Khẩn trương hơn trong cải cách cơ cấu kinh tế bao gồm giảm nhanh khu vực nhà nước, tạo cơ chế đột phá để phát triển khu vực tư nhân nhằm làm cho nền kinh tế trở nên sôi động và hiệu quả hơn.

Về chính sách đối ngoại cần theo đuổi chính sách giữ gìn quan hệ tốt với các cường quốc.

Bùi Ngọc Sơn -

Viện Kinh tế và Chính trị Thế giới

>> Quyết định rời bỏ TPP của Tổng thống Trump và 6 câu hỏi các nhà đầu tư quan tâm