(DĐDN) - Cho đến nay, nhiều doanh nghiệp vẫn tỏ ra băn khoăn về việc cân bằng lợi ích giữa Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với Liên minh châu Âu (EVFTA) và Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh đã có cuộc trao đổi với Doanh Nhân xung quanh vấn đề này.

TPP-va-EVFTA Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Quốc Khánh

- Thưa Thứ trưởng, những cơ hội nào sẽ mở ra với doanh nghiệp Việt Nam khi EVFTA được ký kết?

Khi đàm phán Hiệp định thương mại tự do với Liên minh châu Âu (EU), chúng tôi rất quan tâm đến các cơ hội nhập khẩu mở ra cho hàng hóa của Việt Nam. Chính vì vậy, chúng tôi đã yêu cầu và EU đã chấp nhận xóa bỏ ngay lập tức trên 85% biểu thuế của EU áp dụng cho hàng hóa và trong vòng 7 năm thì trên 99% biểu thuế của EU sẽ được xóa bỏ đối với hàng hóa nhập khẩu từ thị trường Việt Nam. Đây là một tỷ lệ rất lớn và trong số rất nhiều mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, có nhiều mặt hàng được hưởng lợi từ việc xóa bỏ thuế nhập khẩu vào EU. Đơn cử như dệt may, giày dép, điện thoại, máy tính…

Bên cạnh đó, EU cũng dành cho Việt Nam những cam kết ý nghĩa với những mặt hàng như gạo, các sản phẩm đồ gỗ của Việt Nam. Chúng tôi tin rằng, với các cam kết này của EU khi Hiệp định có hiệu lực, xuất khẩu của Việt Nam sẽ có chiều hướng tăng trưởng với tốc độ nhanh.

Bài liên quan:

- Nhưng khi các hàng rào thuế quan được dỡ bỏ thì các hàng rào phi thuế quan sẽ được dựng lên. Liệu có khó khăn gì cho doanh nghiệp Việt Nam khi tiếp cận thị trường EU?

Về các rào cản thị trường của EU, chúng ta cần phải có sự phân biệt các tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như là các điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm khi chúng được áp dụng là có mục đích để bảo đảm an toàn, bảo vệ sức khỏe cho con người, cho môi trường sống. Và chính vì vậy, mục tiêu của các biện pháp này là chính đáng và nếu được áp dụng trên cơ sở không phân biệt đối xử (cả các doanh nghiệp Việt Nam và cả các doanh nghiệp EU đều phải tuân thủ) thì chúng ta không có lý do gì để buộc EU phải bãi bỏ các biện pháp đó cả.

Trong trường hợp chúng ta có lý do để cho rằng, EU đang áp dụng biện pháp nào đó không có lý do chính đáng hay vượt quá mức cần thiết để phục vụ các mục tiêu công cộng chính đáng, thì trong Hiệp định đã có các cơ chế để thảo luận, tham vấn với EU để yêu cầu sửa đổi.

Đặc biệt, trong Hiệp định chúng tôi cũng đã tính đến khả năng trong tương lai hai bên có thể đàm phán với nhau về các hiệp định để thừa nhận các tiêu chuẩn của nhau. Ví dụ nếu sản phẩm đã thỏa mãn tiêu chuẩn của Việt Nam thì cũng mặc nhiên đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu của EU. Tuy nhiên, việc đàm phán để thừa nhận tiêu chuẩn của nhau đó, đòi hỏi phải có thời gian.

- Có độ vênh nào giữa EVFTA và TPP mà các doanh nghiệp cần lưu ý không, thưa Thứ trưởng?

Trong đàm phán FTA, EU đã đưa ra các khoản chào rất hấp dẫn. Ví dụ, EU sẵn sàng xóa bỏ toàn bộ thuế nhập khẩu dệt may trong vòng 7 năm. EU không đòi hỏi quy tắc xuất xứ đối với sản phẩm dệt may từ sợi trở đi mà chỉ yêu cầu từ vải trở đi. Đối với giày dép cũng vậy, EU xóa bỏ toàn bộ thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm giày dép của chúng ta trong vòng 7 năm.

Đặc biệt, EU dành cho Việt Nam cơ hội tiếp cận thị trường rất tốt đối với các sản phẩm nông nghiệp. Như sản phẩm cá, EU sẵn sàng xóa bỏ thuế nhập khẩu trong vòng 3 năm. Hay với đường, một sản phẩm được coi là hết sức nhạy cảm, họ cũng dành cho Việt Nam hạn ngạch lên tới 10.000 tấn/năm.

Tất nhiên, với tất cả những khoản chào tốt đó, Việt Nam cũng cần có sự đáp ứng trở lại. Chính vì vậy, trong một số lĩnh vực, chúng tôi đã đưa ra cam kết tốt hơn những cam kết đã có ở trong Hiệp định TPP, điển hình trong lĩnh vực mua sắm của các cơ quan chính phủ. Trong lĩnh vực đó, chúng tôi đi xa hơn các cam kết của mình trong Hiệp định TPP.

Tôi xin nhấn mạnh, đây không phải là ý định của Việt Nam. Việt Nam không muốn đưa ra bất kỳ một sự phân biệt đối xử nào giữa Hoa Kỳ và EU ở trong 2 hiệp định. Tuy nhiên, chúng tôi cần phải tuân thủ đúng những nguyên tắc cơ bản trong đàm phán thương mại quốc tế là luôn luôn phải có đi có lại. Vì vậy có một số khác biệt nhỏ giữa Hiệp định TPP và FTA với EU như đã nói.

- Còn những nguyên tắc liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp nhà nước thì sao?

Bản thân Chính phủ Việt Nam và người dân Việt Nam đều mong muốn tiến hành cải cách các doanh nghiệp nhà nước để nâng cao hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp này, buộc các doanh nghiệp nhà nước phải hoạt động theo cơ chế thị trường và cố gắng tạo ra môi trường hoạt động bình đẳng giữa doanh nghiệp nhà nước và các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác. Hiệp định thương mại tự do với EU đã đưa ra một bộ quy tắc, theo đó tất cả các doanh nghiệp nhà nước phải hoạt động theo cơ chế thị trường và minh bạch hóa, công khai hóa các hoạt động của mình để cho người dân giám sát hiệu quả hoạt động.

Còn về phía Nhà nước, cần có sự đối xử vô tư và khách quan đối với tất cả các loại hình doanh nghiệp và đặc biệt không được sử dụng doanh nghiệp nhà nước như là một công cụ để né tránh việc thực thi các hiệp định thương mại. Khi Nhà nước và các doanh nghiệp nhà nước thực thi bộ tiêu chuẩn đã được ký giữa Việt Nam - EU chắc chắn là tạo được một sân chơi bình đẳng hơn cho tất cả các thành phần kinh tế, bao gồm các doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp ngoài nhà nước.

- Khi nào thì doanh nghiệp Việt Nam sẽ tiếp cận được những hướng dẫn cụ thể về các hiệp định thương mại này?

Trong một số lĩnh vực, chúng tôi đã đưa ra cam kết tốt hơn những cam kết đã có ở trong Hiệp định TPPChúng tôi vừa giới thiệu cuốn sổ tay (cả bản tiếng Việt và tiếng Anh), trong đó đưa ra tóm tắt về các nội dung của Hiệp định thương mại tự do với EU có ảnh hưởng như thế nào đến hoạt động của các doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng đã tổ chức rất nhiều buổi phổ biến về nội dung của Hiệp định này tới các doanh nghiệp. Cho tới giờ phút này, chúng tôi đã tổ chức được 20 buổi phổ biến về các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, trong đó có Hiệp định TPP và Hiệp định thương mại tự do với EU. Chúng tôi đã tổ chức tại 20 tỉnh thành và sắp tới đây sẽ còn tiếp tục tổ chức tại khoảng 10 tỉnh thành nữa theo yêu cầu của các tỉnh thành đó.

Chúng tôi sẽ tiếp tục làm công việc này trong thời gian tới, cụ thể là soạn thảo, ban hành tiếp một cẩm nang nữa về Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Tôi được biết, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cùng với đoàn đàm phán của Chính phủ cũng đã hoàn thành 1 quyển sổ tay, trong đó đề cập đến 85 vấn đề của TPP. Đặc biệt là trong thời gian vừa qua, với sự giúp đỡ của Đại sứ quán Anh tại Hà Nội, VCCI cũng đã phối hợp với các quan chức Chính phủ Việt Nam tiến hành rà soát 5 lĩnh vực quan trọng của Hiệp định thương mại tự do với EU để xem có chỗ nào luật pháp Việt Nam còn chưa tương thích với các quy định của Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam với EU hay không.

- Xin chân thành cảm ơn ông!

Đăng Cường

logodoanhnhan

>> TPP và EVFTA: Doanh nghiệp thiếu tự tin là dấu hiệu tốt