(DĐDN) - Vài giờ trước khi chính thức có hiệu lực, sắc lệnh cấm nhập cảnh sửa đổi của Tổng thống Donald Trump đã bị một thẩm phán liên bang ở Hawaii chặn lại hôm thứ Tư sau khi lắng nghe những tranh luận rằng sắc lệnh này phân biệt đối xử dựa trên quốc tịch.

Dòng người biểu tình chống lệnh cấm nhập cư của Tổng thống Donald Trump. Ảnh: CNBC

Phán quyết này được đưa ra khi những người phản đối tái khởi động những thách thức pháp lý trên khắp đất nước, đề nghị các thẩm phán tại ba tiểu bang chặn sắc lệnh nhằm vào công dân 6 nước Hồi giáo chiếm đa số.

Trump đã phản ứng lại phán quyết này trong một cuột mít tinh hôm thứ Tư.

“Phán quyết này làm chúng ta trông yếu đuối, mà thực ra chúng ta không còn như vậy nữa, hãy tin tôi,” Tổng thống Trump nói, cam kết sẽ “chống lại phán quyết tồi tệ này".

Hứa rằng “chúng ta sẽ giành chiến thắng,” ông Trump cho biết ông sẽ đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao nếu cần thiết.

Trên thực tế, Tổng thống Trump – người gọi sắc lệnh hiện tại là một phiên bản “giảm nhẹ” của sắc lệnh ban đầu của mình – gợi ý rằng ông muốn trở lại đấu tranh cho những biện pháp hạn chế nhập cảnh nghiêm ngặt hơn.

Một số tiểu bang đang cố gắng ngăn chặn lệnh cấm này, và các tòa án liên bang ở Maryland, bang Washington và Hawaii sớm ngày thứ Năm đã lắng nghe những tranh luận về việc liệu nó có nên được đi vào hiệu lực hay không.

Quyết định của thẩm phán liên bang Mỹ Derrick Watson đã ngăn sắc lệnh bắt đầu có hiệu lực, ít nhất là vào lúc này. Hawaii đã yêu cầu một lệnh cấm tạm thời với sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump.

Hawaii cũng lập luận rằng sắc lệnh cấm nhập cảnh sẽ ngăn không cho người thân từ 6 quốc gia đến thăm người dân và sẽ gây thiệt hại cho ngành du lịch và khả năng tuyển dụng sinh viên và người lao động nước ngoài.

Tại Maryland, các luật sư nói với một thẩm phán liên bang rằng sắc lệnh sửa đổi vẫn phân biệt đối xử với người Hồi giáo.

Các công tố viên chính phủ tranh luận rằng sắc lệnh cấm nhập cảnh đã được sửa đổi một cách đáng kể nhằm giải quyết những lo ngại về mặt pháp lý, bao gồm xóa bỏ việc miễn trừ cho các nhóm tôn giáo thiểu số từ các quốc gia bị ảnh hưởng.

“Nó không nói gì đến tôn giáo. Nó không nói gì về bất kỳ sự phân biệt tôn giáo nào,” Jeffrey Wall, người tranh luận cho Bộ Tư pháp cho biết.

Các luật sư của Liên đoàn Tự do Dân sự Mỹ (ACLU) và các nhóm khác cho biết những lời tuyên bố của Trump trong chiến dịch tranh cử và lời tuyên bố của các cố vấn của ông kể từ ông nhậm chức cho thấy rõ ràng ý định của sắc lệnh cấm là cấm người Hồi giáo. Cố vấn chính sách của ông Trump Stephen Miller đã nói rằng sắc lệnh sửa đổi được thiết kế để có “cùng một kết quả chính sách” như sắc lệnh ban đầu.

Phiên bản mới của lệnh cấm nói chi tiết hơn về lý do an ninh quốc gia. Phạm vi của nó hẹp hơn và cũng làm dịu đi một số lo ngại về việc vi phạm các quyền quy định của người nước ngoài đến Mỹ.

Nó chỉ áp dụng cho thị thực mới từ Somalia, Iran, Syria, Sudan, Libya và Yemen và tạm thời đóng cửa chương trình tị nạn Hoa Kỳ. Nó không áp dụng cho những người đã có thị thực.

“Nói chung, tòa án thường làm theo ý muốn của chính phủ về an ninh quốc gia,” Thẩm phán tòa án quận Theodore Chuang cho biết. “Tôi có cần phải kết luận rằng mục đích an ninh quốc gia là giả dối và sai trái?”

Đáp lại, luật sư Omar Jadwat của ACLU nhắc đến tuyên bố của Miller và cho rằng chính phủ đã cung cấp những thông tin sai lệch và mâu thuẫn về việc liệu cấm công dân 6 quốc gia này nhập cảnh sẽ làm cho Mỹ an toàn hơn.

Vụ kiện tại Maryland cũng tranh luận rằng việc chính quyền Trump cắt giảm hơn một nửa số người tị nạn được phép vào Mỹ trong năm nay, từ 110000 xuống 50000, là trái với luật pháp liên bang. Các luật sư cho rằng nếu khía cạnh này của lệnh cấm có hiệu lực, 60000 người sẽ bị mắc kẹt tại các nước bị chiến tranh tàn phá mà không còn nơi nào để đi.

Trong vụ kiện tại Hawaii, chính phủ liên bang cho biết không cần thiết phải ban hành lệnh chặn khẩn cấp vì các thẩm phán Hawaii chỉ đưa ra “những cáo buộc chung chung” về thiệt hại.

Jeffrey Wall của Văn phòng Tổng biện lý vụ sự đã phản đối cáo buộc của Hawaii rằng sắc lệnh vi phạm quyền hợp pháp của Ismail Elshikh như một công dân Mỹ muốn mẹ vợ đến thăm gia đình ông từ Syria. Wall cho biết tòa án đã không mở rộng quyền hợp pháp ra ngoài mối quan hệ vợ chồng.

Neal Katyal, một luật sư tại Washington D.C. đại diện cho Hawaii, gọi câu chuyện của Elshikh, một người nhập cư từ Ai Cập và đã nhập quốc tịch Mỹ, là “câu chuyện của nước Mỹ.”

Wall nói với thẩm phán rằng nếu ông ấy muốn ban hành một lệnh chặn lại sắc lệnh cấm, nó phải hướng đến riêng Hawaii và không phải trên toàn quốc.

Tại bang Washington, Thẩm phán quận James Robart, người tạm đình chỉ lệnh cấm ban đầu vào tháng trước, đã nghe những tranh luận trong vụ kiện của nhóm Dự án Quyền Nhập cư Tây Bắc (Northwest Immigrant Rights Project), tương tự như những tranh luận của ACLU trong vụ kiện tại Maryland.

Robart cho biết ông quan tâm nhất đến hai câu hỏi nhóm này đưa ra nhằm thách thức lệnh cấm: liệu lệnh cấm có vi phạm luật nhập cư liên bang và liệu những người nhập cư bị ảnh hưởng sẽ chịu “những tổn hại không thể sửa chữa được” nếu lệnh cấm có hiệu lực.

Ông đã dành phần lớn phiên điều trần chiều thứ 4 bàn luận với các luật sư về hai luật nhập cư liên bang dường như mâu thuẫn với nhau – một luật cho phép Tổng thống có quyền không cho “bất cứ nhóm người nước ngoài nào” vào Mỹ, và một luật khác cấm chính phủ phân biệt đối xử trên cơ sở quốc tịch khi cấp thị thực di dân.

Robart cho biết ông sẽ đưa ra một phán quyết bằng văn bản, nhưng không nói khi nào. Ông cũng giám sát những thách thức pháp lý mà bang Washington đưa ra.

Tổng chưởng lý Bob Ferguson cho rằng sắc lệnh mới gây thiệt hại cho người dân, các trường đại học và doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty công nghệ như Microsoft và Amazon, những công ty có trụ sở tại bang Washington và đều phụ thuộc vào người lao động nước ngoài. Bang California, Maryland, Massachusetts, New York và Oregon đã tham gia khiếu nại.

Washington và Hawaii nói rằng sắc lệnh này cũng vi phạm Tu chính án thứ nhất, trong đó cấm chính phủ thiên vị hoặc chống lại bất kỳ tôn giáo nào. Về điểm này, họ cho rằng lệnh cấm mới không khác gì lệnh cấm cũ. Khiếu nại của các bang về Tu chính án thứ nhất chưa được giải quyết.

Tòa Phúc thẩm Liên bang Hoa Kỳ khu vực 9 đã từ chối khôi phục sắc lệnh ban đầu nhưng không đưa ra phán quyết về cáo buộc phân biệt đối xử.

Cẩm Anh (Theo CNBC)

>> Sắc lệnh nhập cảnh mới của Tổng thống Trump lại tiếp tục gây tranh cãi