Mùa xây dựng cuối năm cũng là lúc thị trường vật liệu xây dựng diễn ra sôi động. Các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm vật liệu xây dựng có xu hướng ngày càng phát triển. Những doanh nghiệp quy mô nhỏ, sản xuất vật liệu xây dựng chất lượng thấp đang sáp nhập để trở thành những doanh nghiệp có quy mô sản xuất lớn với mục tiêu nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm chi phí, hạ giá thành, tăng sức cạnh tranh.

Tuy nhiên, các mặt hàng vật liệu xây dựng thuần Việt đang phải cạnh tranh khốc liệt với các hãng ngoại nhập, đặc biệt các mặt hàng vật liệu xây dựng xuất xứ từ Trung Quốc do giá thành rẻ, mẫu mã thay đổi liên tục đáp ứng được nhu cầu của khách hàng. Nhưng nhìn ngược lại, sản phẩm của Việt Nam xuất khẩu ra nước ngoài rất lớn, có nghĩa là các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng đã đủ sức cạnh tranh với các đối thủ ngoại ngay tại thị trường của các nước khác, mặc dù chi phí vận tải lớn, chịu nhiều loại chi phí khác, phương tiện vận tải lại còn kém hơn. Mong muốn lớn nhất cả các doanh nghiệp trong lĩnh vực này là chính sách của nhà nước nhất quán, hỗ trợ doanh nghiệp thiết thực, hiệu quả về tài chính, chính sách thuế, chính sách thúc đẩy tiêu dùng hàng nội địa…

Nằm trong chương trình Công bố danh sách Top các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất, ngành Vật liệu xây dựng là một trong những ngành có số lượng doanh nghiệp được đánh giá là lớn nhất. Số lượng doanh nghiệp được xét của ngành Vật liệu xây dựng có xu hướng tăng từ năm 2013 tới năm 2015, năm 2016 có xu hướng chững lại, từ 08 doanh nghiệp được xét năm 2013 đến 55 doanh nghiệp được xét năm 2015 và năm 2016. Ngành Vật liệu xây dựng trong 4 năm được phân tích thể hiện cả hai xu hướng chuyển nhóm “tích cực” và“tiêu cực”, trong khi năm 2014 và năm 2015, ngành thể hiện xu hướng chuyển nhóm “tiêu cực” thì trong năm 2016 các doanh nghiệp trong ngành đã chuyển nhóm một cách “tích cực”. Điều đó cho thấy ngành Vật liệu xây dựng đã có những bước khởi sắc, dần dần nâng cao sức cạnh tranh với vật liệu xây dựng nhập khẩu từ nước ngoài.

Số lượng doanh nghiệp ngành Vật liệu xây dựng đạt được “sức khỏe lý tưởng” trung bình cũng chỉ trên 50%, tỷ lệ các chỉ tiêu tài chính “tốt lên” qua các năm không có xu hướng tăng giảm rõ rệt, trong khi từ năm 2014 tới năm 2015 tăng từ 57,1% lên 66,7%, năm 2015 tới năm 2016 giảm 5,3%. Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Vật liệu xây dựng qua các năm chênh lệch nhau khá nhiều, đạt 13/21 chỉ tiêu năm 2014 và đạt 18/21 chỉ tiêu và năm 2015, 2016 (chiếm 86%). Thứ hạng của các doanh nghiệp trong ngành không có sự đột biến, doanh nghiệp thay đôi thứ hạng nhiều nhất là tăng/giảm gần 200 bậc trong năm 2016.

Dưới đây là các chỉ số tài chính cơ bản của các doanh nghiệp thuộc ngành Vật liệu xây dựng, sử dụng số liệu 2 năm 2015 và 2016 để so sánh.

Số liệu doanh nghiệp ngành Vật liệu xây dựng

Đặc điểm và tình trạng phân bố của các chỉ số tài chính trong ngành dựa trên 6 nhóm chỉ tiêu chính là Chỉ số thanh toán, Chỉ số hiệu quả kinh doanh, Chỉ số đòn bảy tài chính, Chỉ số sinh lời, Hệ số bảo toàn vốn và Doanh thu; và 21 chỉ tiêu nhỏ nằm trong 6 nhóm chỉ tiêu chính được thể hiện ở SƠ ĐỒ 1: 6 nhóm chỉ tiêu chính, và SƠ ĐỒ 2: 21 chỉ tiêu thành phần

Tình hình thay đổi của các doanh nghiệp trong ngành

Tình trạng “chuyển nhóm” của doanh nghiệp trong ngành nghĩa là các doanh nghiệp trong ngành đó chuyển từ nhóm đạt 2 tiêu chí sang nhóm đạt 1 tiêu chí và ngược lại. Sự chuyển nhóm được coi là tích cực nếu các doanh nghiệp chuyển từ nhóm đạt ít tiêu chí sang nhóm đạt nhiều tiêu chí; và ngược lại, sẽ bị coi là tiêu cực nếu chuyển từ nhóm đạt nhiều tiêu chí sang nhóm đạt ít tiêu chí. Tình trạng “chuyển nhóm” của các doanh nghiệp trong từng ngành được thể hiện trong Bảng Tình hình thay đổi về số lượng doanh nghiệp.

Đối với ngành Vật liệu xây dựng, ta thấy ngành Vật liệu xây dựng thể hiện xu thế chuyển nhóm tích cực do có 02 doanh nghiệp chuyển từ nhóm 2 sang nhóm 1, 01 doanh nghiệp chuyển từ nhóm 3 sang nhóm 1. Tổng cộng số doanh nghiệp được xét không thay đổi năm 2016 so với năm 2015.

Tình trạng “sức khoẻ” của doanh nghiệp được phản ánh qua những thay đổi về kết quả hoạt động của doanh nghiệp khi so sánh giữa 2 năm 2016-2015, thể hiện qua hiệu số giữa các chỉ số tài chính của doanh nghiệp năm 2016 so với 2015. Tình trạng “sức khoẻ lý tưởng” của doanh nghiệp, xét từ góc độ các chỉ tiêu tài chính, được phản ánh qua hệ thống các ‘mức chuẩn tối ưu’ của các chỉ tiêu.

Một sự thay đổi về chỉ số của một doanh nghiệp tiến gần đến ‘mức chuẩn tối ưu’ của chỉ tiêu đó hơn sẽ được ghi nhận là có “Tốt lên”; Ngược lại, nếu có sự thay đổi theo hướng rời xa ‘mức chuẩn tối ưu’, tình trạng sẽ được ghi nhận là “Yếu đi”. Số chỉ tiêu được xét gồm 21 chỉ tiêu cụ thể thuộc 6 nhóm chỉ tiêu tài chính. Để có thể so sánh được, doanh nghiệp được xét là những doanh nghiệp nằm trong số các doanh nghiệp đạt tiêu chí xem xét cả trong năm 2016 và 2015. Tình trạng sức khỏe của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua bảng Tình trạng cải thiện các chỉ tiêu xét theo ngành các doanh nghiệp đạt tiêu chí và Bảng Số lượng doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên chiếm trên 50% xét theo ngành.

Trong bảng Tình trạng cải thiện các chỉ tiêu xét theo ngành các doanh nghiệp ngành Vật liệu xây dựng, tỷ trọng các chỉ tiêu tốt lên là 61,4%, các chỉ tiêu yếu đi là 38,6%, còn các chỉ tiêu không đổi là 0%.

Còn về số lượng doanh nghiệp số chỉ tiêu tốt lên chiếm trên 50% xét theo ngành thì trong 18 doanh nghiệp được xét của ngành Vật liệu xây dựng có tới 13 doanh nghiệp có số lượng chỉ tiêu tốt lên cao hơn 50%. Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Vật liệu xây dựng là 18/21 chỉ tiêu (chiếm 86%)

Sự thay đổi thứ hạng của các doanh nghiệp trong ngành

Sự thay đổi về thứ hạng của doanh nghiệp là dấu hiệu cho biết sự tiến bộ trong hoạt động của các doanh nghiệp và của một ngành qua một năm. Sự thay đổi thứ hạng doanh nghiệp trong nhóm và trong tổng số các doanh nghiệp được nghiên cứu có thể là do sự xuất hiện của các doanh nghiệp mới. Nếu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, vị trí thứ hạng của doanh nghiệp sẽ được cải thiện (tăng bậc).

Ngược lại, nếu doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả so với năm trước hay so với doanh nghiệp khác trong ngành hay trong nhóm thậm chí các doanh nghiệp mới xuất hiện, thứ hạng của doanh nghiệp sẽ hạ xuống (giảm bậc). Sự thay đổi thứ hạng của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua bảng Tình hình thay đổi về thứ hạng của doanh nghiệp trong ngành xét theo nhóm tiêu chí.

 So sánh số liệu ngành Vật liệu xây dựng giữa hai năm 2016 và 2015 cho thấy theo chiều hướng thay đổi là “tiêu cực” trong thứ hạng nhóm, thứ hạng ngành và “tích cực” trong thứ hạng tổng.
 
Danh sách các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành
 
Từ số liệu quy điểm theo 6 nhóm chỉ tiêu chính, ta có danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành bao gồm:
- Doanh nghiệp đạt thứ hạng cao nhất trong tổng số so sánh với các doanh nghiêp trong ngành. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (thứ hạng doanh nghiệp trong tổng số)
- Các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất là các doanh nghiệp đạt điểm tổng hợp cao nhất theo 6 nhóm chỉ tiêu chính. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (điểm tổng hợp)
Dưới đây là danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành – ngành Vật liệu xây dựng
• Thứ hạng cao nhất trong tổng số
Công ty Cổ phần VICEM Vật tư Vận tải Xi măng (13)
• Chỉ số thanh toán tốt nhất
Công ty Cổ phần CMC (299,68)
• Chỉ số hiệu quả tốt nhất
Công ty Cổ phần VICEM Vật tư Vận tải Xi măng (112,59)
• Chỉ số đòn bẩy tốt nhất
Công ty Cổ phần Viglacera Thăng Long (197,03)
• Chỉ số sinh lời tốt nhất
Công ty Cổ phần Đá Núi Nhỏ (490,76)
• Hệ số bảo toàn vốn tốt nhất
Công ty Cổ phần Viglacera Hạ Long (11,57)
• Chỉ số doanh thu tốt nhất
Công ty Cổ phần Xi Măng Hà Tiên 1 (5,44)

Thứ hạng của các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành được thể hiện trong bảng Thứ hạng các doanh nghiệp xét theo ngành.