Theo báo cáo của Văn phòng giới sử dụng lao động, trực thuộc VCCI, với mức tăng lương tối thiểu vùng như hiện nay, tỷ lệ lợi nhuận của các DN trong ngành dệt may sẽ giảm 24,5% và tỷ lệ giảm tương ứng trong ngành xây dựng là 18%.

br class=

Theo báo cáo của Văn Phòng giới sử dụng lao động, trực thuộc VCCI, với mức tăng lương tối thiểu vùng như hiện nay, tỷ lệ lợi nhuận của các DN trong ngành dệt may sẽ giảm 24,5% (Ảnh: Công ty may Hồ Gươm).

Ảnh hưởng tới DN và thu hút đầu tư

Kết quả phân tích của VCCI cho thấy, mức lương tối thiểu đã dần tiếp cận với mức tăng trưởng GDP nhưng vẫn cao hơn gần gấp đôi chỉ số CPI. Trong khi đó, hiện nay, Việt Nam là nước có mức đóng Bảo hiểm xã hội, Bảo hiểm y tế, Bảo hiểm tự nguyện, công đoàn phí do chủ sử dụng lao động đóng cao nhất so với các nước trong khu vực. Khi tăng lương tối thiểu, các chi phí đặc biệt chi phí lao động sẽ tăng theo. Nếu giả định, lương tối thiểu chỉ làm tăng mức đóng BHXH, ít nhất là trong ngắn hạn.

Phân tích của VCCI cũng cho thấy, mức thu nhập của người lao động nhìn chung đã cao hơn lương tối thiểu nên có ít lao động được tăng thu nhập do tăng lương tối thiểu. Thậm chí, nếu thu nhập của người lao động có tăng về số tuyệt đối, nhưng tốc độ tăng chậm hơn so với chi phí lao động của DN và chi phí đóng góp các khoản phí bảo hiểm bắt buộc và công đoàn.

Từ ngày 1/1/2018 trở đi, tiền lương tháng đóng BHXH là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác theo quy định của pháp luật về lao động.

Hơn nữa, trong ngắn hạn, DN chưa kịp điều chỉnh giá bán cũng như cầu lao động. Điều này, không chỉ ảnh hưởng tới hoạt động của DN mà còn ảnh hưởng tới vấn đề thu hút đầu tư của VN. Đặc biệt, với các DN tư nhân, Cty TNHH sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất. Bởi đây là những DN có mức lợi nhuận thấp nên một mức chi phí lên dù nhỏ cũng làm cho các DN này không còn lợi nhuận. Ngành dệt may và xây dựng chịu ảnh hưởng nhiều, vì đây là các ngành sử dụng nhiều lao động.

Chia sẻ về vấn đề này, ông Lương Sơn Hải – Phó TGĐ Cty CP Thương mại Lương Sơn, Phú Thọ cho rằng, đến nay, DN vẫn chưa khắc phục những khó khăn về việc áp dụng mức tăng lương tối thiểu từ 1/1/2017. Nếu sắp tới, Hội đồng tiền lương Quốc gia bàn mức tăng lương tối thiểu thì DN nói riêng và cộng đồng các DN VN, đặc biệt là DNVVN nói chung khó có thể chịu đựng.

Được biết, theo kế hoạch, cuối tháng 5/2017, các thành viên Hội đồng Tiền lương Quốc gia phải xây dựng phương án điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng năm 2018, để phương án của phía cơ quan đại diện người sử dụng lao động có đủ các căn cứ liên quan đến chi phí sinh hoạt tối thiểu, tiền lương trung bình, năng suất lao động hay khả năng chi trả của DN… trao đổi, thương lượng tại các phiên họp của Hội đồng Tiền lương Quốc gia.

Do vậy, để tiếp tục đưa ra những chính sách phù hợp trong việc nỗ lực cải thiện môi trường kinh doanh, tiếp tục khuyến khích tinh thần khởi nghiệp của Chính phủ trong năm 2017 và những năm tiếp theo, theo đại diện Văn phòng giới sử dụng lao động trực thuộc VCCI, việc điều chỉnh mức lương tối thiểu áp dụng cho năm 2018 cần được cân nhắc ở mức phù hợp vừa đảm bảo tiền lương thực tế cho người lao động, vừa đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh của DN và tạo thêm việc làm cho người lao động.

Hai phương án để DN lựa chọn trước áp lực tăng lương

Theo chuyên gia kinh tế lao động Nguyễn Lê Minh, có hai phương án để DN lựa chọn trước áp lực tăng lương, đó là tăng giá thành sản phẩm hoặc tăng năng suất lao động.

Thứ nhất, để đảm bảo lợi nhuận, trong khi chi phí sản xuất tăng giá, DN buộc phải tăng giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, đây chỉ là phương án tạm thời. Bởi, ở VN, năng lực cạnh tranh của DN phần lớn phụ thuộc vào việc bán sản phẩm với giá thấp. Vì vậy, nếu tiến hành tăng giá, DN phải chấp nhận việc giảm năng lực cạnh tranh. Xét trong dài hạn, điều này đồng nghĩa với việc lượng hàng hóa, doanh thu, lợi nhuận của DN sẽ giảm, thậm chí bị đào thải ra khỏi thị trường.

Thứ hai là tăng năng suất lao động. Mặc dù, phương án này có hiệu quả chậm hơn và chi phí ban đầu tốn kém hơn, song đây là một phương án phát triển bền vững, nên được rất nhiều chuyên gia kinh tế ủng hộ. Bởi, chúng ta không thể mãi dựa vào phí nhân công giá rẻ.

Một trong những giải pháp để tăng năng suất lao động đó là cần đổi mới công nghệ. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận một thực tế rằng, hiện nay, việc đổi mới KH - CN của DN trong nước còn chậm, ít được quan tâm đầu tư, hoặc nếu có đầu tư thì tốc độ đổi mới rất chậm so với các nước trong khu vực. Vì vậy, để phát triển bền vững, DN cần thay đổi tư duy đổi mới công nghệ. Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi từ năng suất lao động thấp sang năng suất lao động cao ngoài việc hiện đại hóa thiết bị, công nghệ sản xuất, thì còn cần cả kỹ năng quản trị, tổ chức công việc. Thiếu một trong hai yếu tố trên thì năng suất lao động không thể cải thiện một cách bền vững được.

Ông HOÀNG QUANG PHÒNG – Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp VN (VCCI):Nếu có tăng, chỉ dừng ở mức 4%

Chính phủ đã ban hành Nghị định 153/2016/NĐ-CP về lương tối thiểu vùng 2017 quy định mức lương tối thiểu vùng năm 2017 áp dụng đối với DN điều chỉnh trung bình ở mức 7,3%. Với mức điều chỉnh này nhìn chung được cộng đồng DN đánh giá là đã rút ngắn dần khoảng cách so với các chỉ số tăng trưởng GDP và CPI. So với những năm trước đây mức điều chỉnh lương tối thiểu vùng hàng năm thường cao hơn gấp 2-3 lần so với mức tăng trưởng GDP và chỉ số CPI.

Vì vậy, theo tôi năm 2017 không nên tăng lương tối thiểu vùng hoặc nếu có điều chỉnh thì chỉ dao động ở mức bằng hoặc thấp hơn chỉ số CPI. Bởi lẽ, trong những năm vừa qua mức điều chỉnh lương tối thiểu đã cao hơn gấp từ 2-3 lần mức tăng trưởng GDP và CPI.

Ông Keisuke Taniguchi – Thành viên Uỷ ban lao động Hiệp hội DN Nhật Bản tại Việt Nam (JBAV):Lộ trình tăng lương tối thiểu hàng năm là không thực tế

Các DN Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam xây dựng nhà máy và đầu tư phát triển tại Việt Nam vì đất nước các bạn có nhiều lợi thế trong đó có lợi thế về chi phí nhân công. Tuy nhiên, tỷ lệ tăng lương tối thiểu của Việt Nam hiện đang cao hơn so với tỷ lệ cải thiện tình hình sản xuất lao động của DN. Cụ thể, trong khi các theo thống kê năm vừa qua, các DNNVV Nhật Bản cố gắng nỗ lực hết sức mới đạt được tỉ lệ tăng năng suất ở mức 1- 2%, trong khi đó tỉ lệ tăng lương tối thiểu lên tới 7,3%. Như vậy, sẽ rất khó để DN đảm bảo chi phí và duy trì sức cạnh tranh của DN.Hơn nữa, nếu so sánh trong khu vực, mức tăng lương tối thiểu của Việt Nam cũng đang cao hơn so Philippines và đã gần bằng Thái Lan- một đất nước có mức phát triển cao của các doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ. Như vậy, chúng tôi quan ngại mức tăng của VN hiện nay sẽ kìm hãm sự phát triển của các DN, đặc biệt với DNNVV và DN ngành công nghiệp hỗ trợ.

VN nên hạn chế mức tăng lương tối thiểu để đỡ tăng chi phí về nhân lực cho DN để DN có thể bù đắp được phần tăng năng suất lao động. Đặc biệt, việc đưa ra lộ trình tăng lương tối thiểu hàng năm là không thực tế. Chúng tôi nghĩ rằng, nếu DN vẫn tiếp tục tăng lương tối thiểu với tỷ lệ cao như vậy thì DNVVN Nhật Bản đã đầu tư vào VN sẽ tìm kiếm một đất nước khác có sự cạnh tranh nhiều hơn.

TS Trương Văn Cẩm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam:Mức tăng duy trì trong thời gian quá dài

Hiếm có nước nào lại tăng lương tối thiểu hằng năm và tăng ở mức cao như ở Việt Nam. Chỉ tính riêng trong 10 năm gần đây, bao gồm cả 2017 với mức tăng 7,3 % thì bình quân hàng năm Việt Nam đã tăng lương tối thiểu ở mức 21,8% đối với DN trong nước và mức tăng khoảng 15% với DN nước ngoài. Cùng với đó, việc tăng lương tối thiểu trong mối tương quan với GDP và CPI là không đúng quy luật của thế giới. Mức tăng lương tối thiểu đã duy trì một thời gian quá dài và khiến DN gặp khó khăn.

Cụ thể trong ngành dệt may, thống kê cho thấy các mặt hàng xuất khẩu gần như không tăng, thậm chí giảm, giá thành sản phẩm cũng không tăng trong khi chi phí vẫn tăng khiến DN phải tìm các giải pháp thay thế như giảm tiền lương mềm, thậm chí tính đến sử dụng máy móc thay thế người lao động… như vậy, điều này có thể gây tác động ngược khiến người lao động mất việc. Bên cạnh đó, tăng lương tối thiểu chỉ điều chỉnh áp dụng ở một phần với khoảng 9,4 triệu lao động có hợp đồng, do đó không thể đại diện cho toàn bộ lực lượng lao động. Hiệp hội dệt may kiến nghị không tăng lương tối thiểu năm 2018, hoặc ít nhất là dừng lại 1 năm, có thể là 2 năm tăng một lần, để DN có thời gian và chi phí chuẩn bị cho việc tăng lương, nếu buộc phải tăng thì tăng tối đa bằng mức của CPI (4%).