Vì sao khiếu nại, tố cáo gia tăng?

Khi đăng đàn giải trình ý kiến đại biểu liên quan đến lĩnh vực phụ trách, ông Phan Văn Sáu - Tổng thanh tra Chính phủ cho biết, tình hình khiếu nại, tố cáo của công dân trong năm 2016 có xu hướng giảm so với năm 2015. Tuy nhiên, quý I năm 2017, tình hình khiếu nại, tố cáo có xu hướng tăng trở lại, tăng 28,3% số lượt người, 23% số đoàn đông người và 72,9 số vụ việc so với cùng kỳ năm 2016.

Ông Phan Văn Sáu - Tổng Thanh tra Chính phủ

Cụ thể, tình hình khiếu kiện của công dân có diễn biến phức tạp, nhất là tại khu vực Tây Nguyên và một số tỉnh miền Trung, miền Nam. Sau khi xảy ra sự cố môi trường tại 4 tỉnh miền trung, có nhiều đoàn đông người xuất phát từ việc khiếu nại không đạt mục đích chuyển sang tố cáo của người giải quyết. Tình trạng công dân khiếu kiện chây ỳ ở một số địa phương và các đoàn đông người, có đoàn lên đến hàng trăm người tập trung ở thủ đô.

Theo vị Tổng Thanh tra Chính phủ, có 4 nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự việc trên.

Thứ nhất, chính sách pháp luật về đất đai, nhất là trong công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng đã có nhiều thay đổi. Từng bước đã được hoàn thiện nhưng chưa giải quyết được hài hòa mối quan hệ giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người sử dụng.

Thứ hai, công tác quản lý Nhà nước trong một số lĩnh vực còn yếu kém.

Thứ ba, trong quá trình quản lý và chuyển đổi mô hình chợ của các địa phương còn nhiều bất cập và hạn chế. Trách nhiệm của thủ trưởng, cơ quan hành chính Nhà nước, trách nhiệm của cán bộ, công chức làm công tác tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo ở một số nơi chưa thực hiện nghiêm theo quy định của pháp luật.

Thứ tư, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo hiệu quả thấp và nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người dân khiếu nại còn hạn chế.

Từ thực tế trên, đại biểu Sáu đã đưa ra một số giải pháp tham mưu cho Chính phủ.

Theo đó, giải pháp thứ nhất, cần tiếp tục chỉ đạo thực hiện nghiêm Chỉ thị 35 ngày 26/05/2014 của Bộ Chính trị, Luật đất đai, Luật khiếu nại, Luật tố cáo, Luật tiếp công dân và Nghị định hướng dẫn thi hành các nghị quyết của Quốc hội, các nghị quyết của Chính phủ, Chỉ thị số 14 của Thủ tướng Chính phủ và chỉ đạo của Thủ tướng về việc tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhất là tập trung giải quyết những vụ việc đông người, phức tạp tồn đọng.

Giải pháp thứ hai, rà soát hoàn thiện chính sách pháp luật trong lĩnh vực tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo. Trong đó tổng kết việc thi hành Luật tiếp công dân khiếu nại, Luật khiếu nại, Luật tố cáo và xây dựng Luật tố cáo sửa đổi.

Giải pháp thứ ba, tiếp tục kiểm tra việc thực hiện Luật đất đai tại các địa phương, chấn chỉnh các tồn tại yếu kém trong công tác quản lý Nhà nước và thực hiện công khai, minh bạch trong việc thực hiện chính sách pháp luật trên các lĩnh vực và hạn chế phát sinh khiếu nại, tố cáo.

Giải pháp thứ tư, tăng cường hoạt động quản lý Nhà nước về tiếp công dân giải quyết khiếu nại, tố cáo. Nâng cao chất lượng công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm tra trách nhiệm, kịp thời phát hiện và khắc phục những hạn chế tồn tại và xử lý kịp thời, nghiêm minh các sai phạm.

Giải pháp thứ năm, phối hợp xử lý kịp thời hiệu quả các vụ việc đông người vượt cấp, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Giải pháp thứ sáu, coi trọng và tổ chức thực hiện kiểm tra việc thực hiện các quyết định giải quyết khiếu nại, quyết định xử lý về tố cáo đã có hiệu lực pháp luật và các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng.

Thiếu quyết liệt, chậm đổi mới, kém hiệu quả

Tranh luận về vấn đề này, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre) cho rằng: “Trong 3 nguyên nhân Tổng thanh tra Chính phủ Phan Văn Sáu đưa ra: Một là, từ thu hồi đất giải phóng mặt bằng. Hai là, quản lý nhà nước yếu kém. Ba là, chính quyền địa phương, công tác quản lý, tiếp công dân. Tôi cho rằng Tổng thanh tra Chính phủ chưa nói đến công việc của mình. Qua theo dõi và giám sát Thanh tra Chính phủ hiện từ kỳ họp thứ 2 đến giờ, tôi có thể nhận định: Thứ nhất là thiếu quyết liệt. Thứ hai là chậm đổi mới. Thứ ba là kém hiệu quả”.

Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng (Bến Tre)

Để khẳng định nhận định của mình là đúng, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng đã dẫn chứ 3 vụ việc nổi cộm.

Một là, vụ Công ty cổ phần đầu tư kim khí Hải Phòng kêu cứu từ năm 2015 do thành phố phê duyệt đề án cho làm bến xe Thượng Lý theo chương trình xã hội hóa để chuyển bến xe Tam Bạc nhưng thành phố sau đó lờ đi không thực hiện đề án này.

“Thủ tướng Chính phủ đã 3 lần chỉ đạo, trong đó một lần. Người ta phải lên tận cơ quan tiếp công dân kêu cứu, cho đến hiện nay vẫn chưa được quan tâm giải quyết, không đôn đốc, không có động tác gì, cho đến bây giờ doanh nghiệp rơi vào tình trạng vô cùng khó khăn”. – đại biểu Lưu Bình Những nói.

Hai là, việc tố cáo tham nhũng, cổ phần hóa của Tổng công ty vận tải thủy thuộc Bộ Giao thông vận tải, người ta lên tận cơ quan tiếp dân gửi đơn.

Theo ông Nhưỡng: “Người tố cáo là một trong những lãnh đạo của Tổng công ty này, nhưng các đồng chí không đôn đốc. Sau khi Văn phòng Chính phủ chuyển đơn này về Bộ Giao thông vận tải 5 tháng không giải quyết, người ta tiếp tục gửi đơn lên tôi, tôi tiếp tục gửi đơn cho Thủ tướng Chính phủ, Tổng thanh tra Chính phủ, nhưng đến bây giờ đồng chí lại gửi quay trở lại Bộ Giao thông vận tải. Tôi không biết ngâm vụ việc này đến bao giờ”.

Ba là, vụ Đồng Tâm, cả một đại đội cảnh sát cơ động vào tấn công áp đảo bà con, sau đó bà con bức xúc vì câu chuyện giải quyết khiếu nại, tiếp dân không đến nơi, đến chốn, đánh cả đảng viên lão thành 60 năm tuổi đảng, người ta quây lại giữ con tin 38 người. Đồng chí phụ trách lực lượng cảnh sát của Hà Nội không trực tiếp chủ động giải quyết để đồng chí Chủ tịch vào đối thoại với dân để giải phóng cho anh em, sau đó ra quyết định thanh tra toàn bộ đất đai sân bay Miếu Môn.

“Tôi đã có ý kiến với Phó Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội là đất sân bay Miếu Môn là đất quốc phòng, an ninh không thuộc diện đất của Hà Nội. Tôi chưa thấy Tổng thanh tra Chính phủ có ý kiến gì để chỉ đạo vấn đề. Tôi nghĩ lẽ ra phải tham mưu cho Chính phủ, Chính phủ chỉ đạo Tổng thanh tra vào cuộc. Tôi cho rằng như thế không có sự quyết liệt, đồng chí không cho đó là một trong những nguyên nhân thuộc về hệ thống thanh tra. Tôi cho điều đó còn thiếu”. – đại biểu Nhưỡng thẳng thắn bày tỏ.

Tranh luận với đại biểu Lưu Bình Nhưỡng vì đại biểu có phát biểu những vấn đề ở Đồng Tâm, có nói rằng đại diện cảnh sát đến huyện Đồng Tâm giải quyết là áp đảo bà con ở Đồng Tâm, đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Tây Ninh) cho rằng đó là sai sự thật. “Thực tế đại diện cảnh sát bị chính người dân Đồng Tâm đàn áp lại và bắt nhốt, do đó tôi đề nghị đại biểu Lưu Bình Nhưỡng rút lại lời nói vừa rồi, hôm nay truyền hình trực tiếp, nếu ta nói như thế không khéo chúng ta lại kích động cho kẻ xấu chỉ trích chúng ta là để lực lượng công an đi đàn áp”.  – đại biểu Trịnh Ngọc Phương đề nghị.

Mặc dù đại biểu Lưu Bình Nhưỡng đã giơ biển đề nghị được tranh luận tiếp, song Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển không đồng ý bởi thời gian còn lại ông đề xuất cho các vị đại biểu khác phát biểu.