- Sao lại phải cần tăng trưởng GDP cao như vậy trong khi rõ ràng 6,7% đã được tính toán dựa trên tăng trưởng năm 2016, thưa ông?

Bởi tăng trưởng cao thì mới đuổi kịp thiên hạ. Tiêu chí đầu tiên trong phát triển là phải tăng trưởng cao. Làm gì cũng phải có tiền thì mới làm được. Sắp tới đây, Campuchia, Lào có thể vượt ta rất xa. Bởi họ tăng trưởng rất dễ do quy mô quốc gia và dân số nhỏ.

- Nhưng như ông thấy Chính phủ và các Bộ, ngành đang xắn tay áo để thúc đẩy đầu tư, sản xuất nhằm đạt mục tiêu Quốc hội đã giao?

Tư duy của chúng ta hiện nay đang chủ yếu là muốn tăng trưởng thì phải tăng đầu tư, tăng tiêu dùng. Nhưng nếu nhìn khác đi, nhất là vào khối tài sản quốc gia lâu nay đang sử dụng không hiệu quả, thì sẽ khác.

Tăng hiệu quả nguồn lực hiện có là phương thức phải làm. Nguyên lý chung là cùng một lượng đầu ra ta sử dụng ít đầu vào hơn. Hoặc cùng một đơn vị đầu vào thì tăng lượng đầu ra nhiều hơn.

Nguồn lực hiện có phải được sử dụng hiệu quả sau đó mới tính đến chuyện huy động nguồn lực xã hội. Nguồn lực DNNN bây giờ đang không hiệu quả, thì bây giờ phải thúc đẩy tăng hiệu quả nguồn lực này lên. Bởi chỉ một điểm phần trăm của khu vực này tăng lên thì tăng trưởng cũng tăng lên rất nhiều.

- Nói tăng hiệu quả thì rất chung chung. Cụ thể phải làm gì, thưa ông?

Cách đơn giản nhất là giảm chi phí cho DN nói riêng và cả nền kinh tế nói chung.

Đơn cử như danh mục kiểm tra chuyên ngành hãy giảm đi, giảm đến mức tối đa. Bởi thực tế là hàng chục năm nay những trường hợp DN vi phạm là rất ít. Có DN ở TP HCM nói với tôi: mỗi năm chỉ riêng chi phí tuân thủ việc kiểm tra chuyên ngành đã tốn tới 700 triệu đồng. Nếu tính khoản cắt giảm này cho hàng trăm nghìn DN thì rõ ràng lợi ích mang lại cho cả nền kinh tế là rất lớn.

p/Quý 1/2017, tăng trưởng đạt 5,15%. Sang quý 2/2017, tỉ lệ tăng trưởng đạt 5,73%. Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng năm 2017 phải đạt 6,7% như Quốc hội đã phê duyệt. Thủ tướng và Chính phủ đang quán triệt các bộ, ngành, địa phương phải nỗ lực để đạt được tỷ lệ tăng trưởng này. Ảnh: Cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. Ảnh VEC

Quý 1/2017, tăng trưởng đạt 5,15%. Sang quý 2/2017, tỉ lệ tăng trưởng đạt 5,73%. Trong khi đó, mục tiêu tăng trưởng năm 2017 phải đạt 6,7% như Quốc hội đã phê duyệt. Thủ tướng và Chính phủ đang quán triệt các bộ, ngành, địa phương phải nỗ lực để đạt được tỷ lệ tăng trưởng này. Ảnh: Cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây. 

- Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có thể cắt giảm được ngay. Như ông thấy, chiến dịch cắt giảm các điều kiện kinh doanh từ 2016 đến nay vẫn còn khá chậm trễ?

Có những thứ điều kiện kinh doanh vô lý, hãy bỏ hẳn đi. Những điều kiện kinh doanh như nhà xưởng, nhân lực phải có bằng đại học… hãy bỏ tất đi, trừ khi đó là những điều kiện rất cần thiết đối với các ngành đặc thù như bác sĩ, kiểm toán. Nếu bỏ tất đi thì chi phí tuân thủ của DN sẽ giảm đi ngay lập tức. Cùng với nó là chi phí bôi trơn cũng giảm theo. Trong khi đó là một khoản chi phí rất lớn cho xã hội và DN.

Những chuyện phải bỏ đi này có thể làm được ngay và hoàn toàn nằm trong tầm tay nhà nước. Chỉ vài tháng là nhà nước có thể bỏ hoàn toàn một nửa danh mục hàng hóa kiểm tra chuyên ngành. Cũng không cần nhiều thời gian để cắt bỏ thêm các hàng nghìn điều kiện kinh doanh đang kìm hãm phát triển, ràng buộc DN.

- Nhưng ở trên ông bảo, làm gì cũng phải có tiền. Tiền ở đâu ra, thưa ông?

Hiện có khoảng 800 DNNN niêm yết trên thị trường chứng khoán. Tôi cho rằng đem bán phần vốn nhà nước ở các DN này đi khi cổ phiếu các DNNN này đã theo thị trường, một cách công khai minh bạch.

Nếu chỉ bán 5% thôi đã thu được hơn 10 tỷ USD. Số tiền này tập trung vào xử lý hạ tầng ở TP HCM và vùng Đông Nam bộ. Bởi vùng này nếu chỉ tăng trưởng 1% thôi, thì cả nước tăng được 0,33%. Bởi tiềm năng khu vực TP HCM và Đông Nam bộ như Đồng Nai, Bình Dương... là rất lớn.

Quốc hội hoàn toàn có thể lập một danh mục các dự án trọng điểm để rót vốn vào, kích thích tăng trưởng bền vững.

Ngoài ra, hàng trăm tổng DNNN cũng nên chuyển đổi hệ thống kế toán theo tiêu chuẩn quốc tế thì mọi chuyện sẽ minh bạch. Khi đó, các nhà đầu tư sẽ biết được khối lượng tài sản, tiềm năng, khả năng sinh lời.

- Những định hướng này đã có rồi, thậm chí là từ lâu. Ngay Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã nhắc tới nhiều lần. Vậy vướng mắc ở đâu, thưa ông?

Có lẽ là yếu tố con người. Nếu hiệu quả thì tiếp tục đảm trách điều hành, còn nếu không tự động bị miễn nhiệm. Nếu thực hiện cơ chế này, thì chắc chắn sẽ có nhiều lãnh đạo DNNN hiện nay không dám nhận nhiệm vụ. Nhưng bù lại sẽ có những người thực sự có năng lực để đảm trách, điều hành. Như vậy thì khối lượng hàng trăm tỷ USD của tài sản DNNN sẽ tăng hiệu quả ngay. Lúc đó nếu có bán tài sản giá cũng cao hơn, thu được nhiều tiền hơn. Khi làm những chuyện đó, các nhà đầu tư cũng thấy rõ ràng rằng: cải cách đang thực sự diễn ra. Và niềm tin vào cải cách, vào môi trường đầu tư, nền tảng thị trường lập tức tăng lên.

- Bán tài sản cũng là một cách hay. Nhưng có người sẽ hỏi: dân và nhà đầu tư lấy tiền đâu mà mua?

Tiền sẽ đẻ ra tiền. Nếu có một người mua thì tiền sẽ sinh lời. Tín dụng của người dân giờ khoảng 160 tỷ USD, vàng cũng khoảng hơn 250 tỷ USD. Nhưng làm sao dân có thể bỏ vốn ra? Phải cải cách thực sự để dân có niềm tin, tung nguồn lực ra đầu tư, kinh doanh. Sabeco, Habeco đem bán đi chứ để làm gì? Bán cái đó chắc chắn sẽ có người mua.

- Cứ giả sử là bán được hàng chục tỷ USD. Nhưng tôi e là bán xong đầu tư dàn trải thì lại không hiệu quả?

Tránh tình trạng này thì bán được tiền rồi phải đem đầu tư vào những công trình, dự án trọng điểm. Chẳng hạn sân bay Long Thành, nâng cấp Tân Sơn Nhất hoặc làm cao tốc Bắc - Nam.

Nhưng khi làm cao tốc Bắc – Nam, cũng nên chú ý không phải làm cả tuyến, mà làm những đoạn quan trọng, phát sinh hiệu quả và thúc đẩy phát triển trước. Chẳng hạn đoạn TP HCM – Nha Trang, Hà Nội – Vinh… Rồi phải kết nối với cao tốc TP HCM – Long Thành – Vũng Tàu… để thúc đẩy lưu lượng hàng hóa nhanh hơn.

Quốc hội hoàn toàn có thể lập một danh mục các dự án trọng điểm tương tự như trên để rót vốn vào, kích thích tăng trưởng bền vững.

- Nhưng nhiều người ví nước ta như một gia đình đông con, phải chia cho mỗi đứa một ít, thưa ông?

Làm thế tưởng là công bằng nhưng không phải. Cách thức này còn triệt tiêu động lực của những địa phương làm tốt. Tôi vào Đồng Nai, hiện tỉnh này không còn muốn phát triển công nghiệp nữa. Bởi vì lao động nhập cư ở các tỉnh đổ về đây, không có đăng ký hộ khẩu. Khi chia đầu tư công, thì lại căn cứ vào dân cư có hộ khẩu. Trong khi đó, Đồng Nai vẫn phải đảm bảo an sinh, các dịch vụ công cho số dân cư không có hộ khẩu.

Chia cào bằng thế sẽ triệt tiêu động lực, sáng kiến và những cách làm hay. TP HCM chẳng hạn, dân số khoảng 12 triệu, nhưng bao nhiêu trong số dân ấy được tính để chia vốn đầu tư. Trong khi có những địa phương lao động đi hết thì vẫn được chia vốn.

Nguy cơ là càng nghèo càng được hưởng nhiều. Phải thay đổi cách phân bố theo hiệu quả. Có người nói TP HCM có làm gì đâu, chỉ là các DN, công ty về đó đặt trụ sở. Vậy các tỉnh hãy học TP HCM làm sao để các công ty về đó đặt trụ sở đi, giống như Đà Nẵng, Cần Thơ… ấy.

- Bộ trưởng Bộ KHĐT ở kỳ họp QH vừa rồi đã phải thừa nhận vẫn còn nể nang, thiếu kiên quyết trong việc phân bổ vốn, thưa ông?

Phân bố theo thị trường thì sẽ có những tiêu chí các dự án. Tiêu chí đầu tiên phải là hiệu quả. Một hội đồng toàn các chuyên gia công tâm, độc lập, cùng với cơ quan nhà nước… sẽ xem xét quá trình đấu thầu, cạnh tranh các dự án. Các cuộc họp xét duyệt phải công khai và có báo chí tham gia, thậm chí truyền hình trực tiếp, trừ các dự án an ninh, quốc phòng.

Giả sử thế này, nhà nước có 250 nghìn tỷ đồng và tuyên bố năm nay ưu tiên cho hạ tầng. Địa phương nào có dự án tốt, hiệu quả về hạ tầng thì đưa hồ sơ lên đây. Điều đó sẽ triệt tiêu xin cho, nể nang ngay. Đồng thời thúc đẩy cạnh tranh, chia đều cơ hội cho các nhà đầu tư và ta sẽ chọn được nhà đầu tư hiệu quả nhất.

- Xin cảm ơn ông!