Tháng 7 năm ngoái, Bắc Giang cũng đón một dự án sản xuất pin năng lượng mặt trời là của Tập đoàn JA Solar đến từ Trung Quốc. Doanh nghiệp này đã thuê 88 ha đất tại Khu công nghiệp Quang Châu để đầu tư dự án với tổng vốn đầu tư 1 tỷ USD, trong đó, giai đoạn I có vốn đầu tư là 300 triệu USD.

p/Sản xuất pin năng lượng mặt trời ở Công ty TNHH Vina Solar Technology, Bắc Giang.

Sản xuất pin năng lượng mặt trời ở Công ty TNHH Vina Solar Technology, Bắc Giang.

Thủ phạm gây ô nhiễm

Trước làn sóng DN Trung Quốc đầu tư sản xuất pin mặt trời tại Việt Nam nhiều chuyên gia cho rằng đây là cơ hội nhưng cũng chứa đựng nhiều rủi ro, đặc biệt là các yếu tố về môi trường. Bởi một nghiên cứu năm 2009 của Silicon Valley Toxics Coaliation (SVTC) - tổ chức phi lợi nhuận chuyên nghiên cứu về các tác động của chất thải độc hại từ các ngành công nghiệp công nghệ cao đối với sức khỏe con người cho rằng vấn đề khiến năng lượng mặt trời không sạch nằm ở vòng đời của những tấm pin quang điện, cụ thể là khi chúng được tạo ra và khi được thải bỏ. Còn ông Đỗ Văn Hạ - Giám đốc Cty cổ phần Clean Energy, chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng sạch phân tích, dù pin năng lượng mặt trời được coi là công nghệ xanh, sạch, thân thiện với môi trường nhưng việc chế tạo ra các tấm pin năng lượng mặt trời cũng chứa đựng rủi ro gây ô nhiễm môi trường

Để dẫn chứng cho điều vừa nói, ông Hạ đã liệt kê khả năng gây ô nhiễm môi trường tiềm ẩn ở một số giai đoạn chế tạo pin năng lượng mặt trời. Cụ thể, khi sản xuất pin năng lượng mặt trời từ nguyên liệu ban đầu là thạch anh (silica SiO2 silicon), thạch anh được nhiệt luyện để tinh chế thành silicon nguyên chất (bước này phát thải ra một lượng khí CO2 và SO2). Kế tiếp silicon được tinh luyện tiếp cùng với các hóa chất (axit Clohydric HCl) để tạo ra những khối silicon đa tinh thể và chất thải SiCl4. Nếu SiCl4 không được tái sử dụng mà thải ra môi trường thì sẽ gây nguy cơ axit hóa đất đai, nguồn nước.

  Sau 1 năm công bố đầu tư, cách đây 1 tháng, dự án sản xuất pin năng lượng mặt trời của Tập đoàn JA Solar - Trung Quốc đã bị tạm đình chỉ thi công để chờ báo cáo đánh giá tác động môi trường. 

Các bước tiếp theo là cắt các khối silicon đa tinh thể này thành các tấm nền (wafer) và dùng các tạp chất để tạo ra cấu trúc pin mặt trời, bước này có sử dụng axit HF để làm sạch các tấm nền. Những bước này có khả năng gây ra ô nhiễm môi trường đất và nước cao nếu không được kiểm soát tốt. “Do vậy việc kiểm soát chặt chẽ chất thải, tái chế từ việc chế tạo pin năng lượng mặt trời rất quan trọng” – ông Hạ khẳng định.

Bài học từ Trung Quốc

PGS. TS Nguyễn Bội Khuê - Trưởng khoa điện, điện tử - Trường Đại học Bình Dương đưa ra dẫn chứng, hiện nay ở Trung Quốc có khoảng 70% nhà sản xuất về pin năng lượng mặt trời bị phá sản mà nguyên nhân đều phát sinh từ các yếu tố về không đảm bảo môi trường. “Chúng ta có rất nhiều những bài học liên quan đến Trung Quốc như Formosa, Boxit, nhà máy gang thép Thái Nguyên, các nhà máy giấy... nếu không kiểm soát tốt sẽ biến đất nước thành một ổ ô nhiễm của thế giới” – ông Khuê cho biết.

Dau 1 năm công bố đầu tư, cách đây 1 tháng, dự án sản xuất pin năng lượng mặt trời của Tập đoàn JA Solar - Trung Quốc đã bị tạm đình chỉ thi công để chờ báo cáo đánh giá tác động môi trường.