Quyết liệt cổ phần hóa DNNN: Kỳ III. Nguy cơ chệch mục tiêu

Quyết liệt cổ phần hóa DNNN: Kỳ III. Nguy cơ chệch mục tiêu

20/03/2015 12:00 Sáng

(DĐDN) – Cổ phần hóa (CPH) không phải là câu chuyện chăm chăm vào việc đạt kế hoạch số lượng DN được chuyển đổi, mà phải đạt mục tiêu của tái cấu trúc nền kinh tế. Đây là chia sẻ của PGS TS Trần Đình Thiên – Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam trao đổi với DĐDN.

Theo PGS TS Trần Đình Thiên, với mục tiêu rõ ràng, CPH sẽ góp phần tích cực cho tiến trình tái cấu trúc nền kinh tế đi đúng hướng.

– Theo ông, những mục tiêu cơ bản của CPH DNNN là gì?

CPH cần đặt trong định hướng lớn của phát triển là tái cấu trúc, phân bổ lại nguồn lực trong nền kinh tế. Mục tiêu hàng đầu là phải làm sao chuyển giao nguồn lực của quốc gia cho những người, những khu vực sử dụng đúng chức năng, đảm bảo hiệu quả của nguồn lực đó.

Hiện nay đa số DNNN sử dụng không hiệu quả nguồn lực này, do không đúng chức năng và quản trị DN yếu. Câu chuyện CPH phải đặt trong việc tái cấu trúc khu vực DNNN nói riêng, tái cấu trúc cả nền kinh tế nói chung. Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh mục tiêu của CPH là tái cấu trúc khu vực DN mà trục chính là DNNN. Hàm nghĩa của CPH là phân bổ lại các nguồn lực, chuyền các nguồn lực hiện nay DNNN đang nắm giữ sang các khu vực khác, lực lượng kinh tế khác tham gia quản lý. Lực lượng đó có thể là khu vực kinh tế tư nhân trong nước và cả khu vực kinh tế nước ngoài…

Tuy nhiên, chuyển giao nguồn lực nhưng phải gắn với thay đổi mô hình quản trị DN. Nếu không thay đổi được hệ thống quản trị DN thì chưa giải quyết được mục tiêu. Cả hai nội dung phân bổ nguồn lực và thay đổi cấu trúc quản trị đều phải đạt được thì mục tiêu của CPH mới đạt được.

Muốn làm được điều này thì phần vốn chuyển cho khu vực khác phải nhiều. Nếu chỉ chuyển 5 – 7% thì việc tái cấu trúc, phân bổ lại nguồn lực không có ý nghĩa gì. Thậm chí kể cả chuyển giao 20 – 30% còn chưa thay đổi được cấu trúc quản trị DN. Tóm lại, CPH phải chuyển được các nguồn lực càng nhiều càng tốt, theo đúng chức năng thì mới có thể thay đổi được cấu trúc quản trị DN. Những cá nhân, tổ chức mới được chuyển giao cổ phần mà không được tham gia vào hệ thống quản trị DN thì việc mua cổ phần cũng vô nghĩa.

Do vậy, nếu CPH chỉ quan tâm đến số lượng DN được cổ phần mà không quan tâm bán bao nhiêu tỷ lệ cổ phần thì mục tiêu đã không đạt được. Điều này lý giải thời gian qua việc CPH chậm. Nhiều đơn vị chỉ CPH sao cho đạt kế hoạch, nhưng vẫn muốn nhà nước nắm cổ phần chi phối. Cấu trúc quản trị của các DN này hầu như không thay đổi sau khi CPH.

– Thời gian vừa qua đã xảy ra tình trạng, khi CPH, một số DN có giá cổ phần bán thấp cũng không có người mua, còn một số khác giá trị rất cao nhưng lại không bán. Ông có ý kiến thế nào về vấn đề này?

Không nên để xảy ra tình trạng, “ông” chỉ thích bán cái xấu, còn cái tốt “ông” giữ lại. Đúng là cái xấu đương nhiên phải bán nhưng không thể giữ lại hết các DN đang hoạt động tốt. Thay đổi cấu trúc quản trị DN đang có tính cạnh tranh cao, kinh doanh tốt sẽ còn giúp DN hoạt động tốt hơn nữa. Bán cái gì thì phải căn cứ vào chức năng của DN. Nếu không phải liên quan đến an ninh quốc gia, tư nhân không muốn làm… thì bán càng nhiều càng tốt. Giá bán đã có thị trường quyết định.

Ngược lại, đối với các DN đang hoạt động kém hiệu quả. Xưa nay, chúng ta bị ràng buộc bởi tâm lý sợ bị thất thoát tài sản nhà nước nên không ai dám bán. Bởi vì, thất thoát tài sản là phạm tội và phải đi tù… Do vậy, bán cổ phần cần tuân theo quy luật thị trường, giá do thị trường quyết định. Việc này Thủ tướng Chính phủ đã nói, DN có thể bán dưới giá sổ sách, nếu là cổ phiếu thì có thể bán dưới giá mua… Có nghĩa là nhà nước sãn sàng chịu lỗ.

Tuy nhiên, tín hiệu này phải được hiểu là bán theo giá thị trường, thị trường cao thì bán cao, thị trường thấp thì bán thấp. Chứ không phải cho phép bán thấp để có sự thông đồng làm thất thoát tài sản và kiếm trác. Nhìn chung, do ông đầu tư sai, quản trị kém thì giá bị thấp nhà nước phải chấp nhận chịu thiệt nhưng xã hội được lợi. Khu vực khác hoạt động tốt hơn sẽ tiếp quản như vậy nền kinh tế được lợi.

– Vấn đề trách nhiệm của người đứng đầu DNNN là nội dung đã được nhắc tới rất nhiều trong thời gian vừa qua. Theo ông đây có phải là một giải pháp hiệu quả trong lúc này?

Năm vừa qua, tuy CPH có khởi sắc, chúng ta đã tiến hành CPH được 115 DNNN, trong đó có nhiều DN lớn. Tuy nhiên, để năm nay CPH triển khai tốt hơn nữa thì cần gắn với trách nhiệm cá nhân. Những đơn vị được giao CPH thì phải nhanh chóng lên kế hoạch có tính khả thi và phải trị trách nhiệm về kế hoạch đó. Nếu không đạt người đứng đầu phải chịu trách nhiệm.

Như Thủ tướng đã nói hay đặc biệt là Bộ trưởng Bộ GTVT cũng đã có cách làm rất quyết liệt: “Ông không được thì ông phải đứng sang một bên để người khác còn làm”. Trách nhiệm của từng đơn vị, người đứng đầu đơn vị đi liền với những cam kết, với trách nhiệm chính trị là những điểm nhấn quan trọng giúp đẩy nhanh tiến trình CPH. Tuy nhiên, trong quá trình CPH, DN có thể gặp vướng mắc, gặp khó khăn khách quan thì giải trình để cơ quan chủ quản hỗ trợ, tháo gỡ…

CPH phải giải quyết được cả vấn đề thời gian, cứ đề trì trệ, kéo dài không biết bao giờ mới xong cũng không đạt được mục tiêu. Đề gỡ được vấn đề này phải giải quyết cả những tồn đọng của DN. Nhà nước muốn bán được DN thì phải giúp DN xử lý được nợ xấu, nâng cao được hiệu quả kinh doanh. Khi bán, bản cáo bạch phải tốt thì khả năng bán mới cao hơn được. Nếu cứ kệ để DN nợ nần, hiệu quả kinh doanh kém thì làm sao mà bán được? Đừng lo chuyện mất tài sản, chỉ là sự chuyển giao từ khu vực này sang khu vực khác hiệu quả hơn, đúng chức năng hơn. Nhà nước có thể bị thiệt thòi trong ngắn hạn nhưng sẽ lợi trong dài hạn.

– Từ vấn đề trách nhiệm người đứng đầu DN trước CPH đến câu chuyện trách nhiệm của người đại diện phần vốn nhà nước tại DN sau CPH. Cần phải giải quyết ra sao để không còn hành chính hóa quan hệ này?

Phải xác định rõ DN sau CPH là đa sở hữu. Cơ quan chủ sở hữu phần vốn chỉ quan hệ với người đại diện cổ phần của mình tại DN bằng các cam hết của riêng họ với nhau. Còn DN thì phải vận hành theo đúng luật DN và cơ chế của nền kinh tế thị trường. Về cơ bản, DN sau CPH phải tách bạch hai quan hệ phần vốn và quan hệ về phần quản trị DN.

Nếu CPH chỉ quan tâm đến số lượng DN được cổ phần mà không quan tâm bán bao nhiêu tỷ lệ cổ phần thì mục tiêu đã không đạt được.

Cơ quan đại diện phần vốn nhà nước phải có một cam kết rõ ràng giữa cơ quan sở hữu phần vốn với người đại diện cổ phần tại DN. Từ những tiêu chí, quy định báo cáo chi tiết, báo cáo thường kỳ… rồi cả vấn đề phân chia lợi nhuận để họ có trách nhiệm với công việc. Nhưng cam kết đó phải nằm ngoài các quy định về cấu trúc quản trị DN.

– Vấn đề về đối tác chiến lược, theo ông cần phải giải quyết ra sao cho hiệu quả?

CPH là muốn DN hoạt động tốt lên. Muốn làm được như vậy, khu vực được chuyển giao nguồn lực phải là khu vực có năng lực về quản trị, công nghệ tiên tiến, tiềm năng về thị trường… Đúng là nhìn chung khu vực DN tư nhân của chúng ta hiện vẫn chưa mạnh về mọi tiêu chí trên. Tuy nhiên, chúng ta cần tạo điều kiện để khu vực này phát triển, vừa mạnh dạn chuyển giao nguồn lực vừa hỗ trợ, tạo khung pháp lý, tạo cơ chế để họ lớn mạnh.

Lưu ý, CPH có thể ưu đãi, có thể nới rum cho đối tác chiến lược, nhất là các DN nước ngoài. Tuy nhiên, chúng ta đừng để thay một hình thức độc quyền này bằng độc quyền khác. Tùy theo từng đối tác và lợi ích mà cân nhắc, CPH phải cẩn trọng trước cả các mưu đồ thôn tính ngành, lĩnh vực.

Tôi tin tưởng vào quyết tâm của Chính phủ, bằng nhiều giải pháp và quyết tâm chính trị mạnh mẽ CPH sẽ có những bước tiến mạnh mẽ, trong năm nay.

– Xin cảm ơn ông!

Bá Tú thực hiện

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng

Theo bạn, nữ doanh nhân nào có tầm ảnh hưởng nhất?
  • 6.78%
  • 5.08%
  • 6.78%
  • 3.39%
  • 20.34%
  • 8.47%
  • 1.69%
  • 1.69%
  • 15.25%
  • 18.64%
  • 6.78%
  • 5.08%