Quyết liệt cổ phần hóa DNNN: Kỳ I. Không sợ phản đối chỉ sợ chây ỳ

Quyết liệt cổ phần hóa DNNN: Kỳ I. Không sợ phản đối chỉ sợ chây ỳ

13/03/2015 12:00 Sáng

(DĐDN) – Cổ phần hóa (CPH) tức là cải cách DNNN. Đã nói đến cải cách thì đương nhiên sẽ động chạm đến quyền lợi của những nhóm lợi ích, có nhóm thì được lợi và có nhóm sẽ phải nhường lại một phần…

Vinachem đang tích cực cổ phần hóa và thoái vốn ở các doanh nghiệp trực thuộc

Tại các buổi gặp gỡ và nói chuyện những ngày vừa qua của cựu Thủ tướng Anh Tone Blair, vị chính khách này đã cho rằng, cải cách thì đương nhiên sẽ có sự phản đối. Tuy nhiên, với cải cách DNNN ở Việt Nam thì điều đáng ngại hơn cả lại là cách mà người ta phản đối.

Phản đối không đáng ngại

Với kinh nghiệm 10 năm làm Thủ tướng Anh, cũng như đang tư vấn chính sách cho 20 chính phủ trên thế giới, cựu Thủ tướng Tony Blair chia sẻ: “Khi tôi còn làm Thủ tướng Anh, khi đặt vấn đề cải cách DNNN, thì nhiều đối tượng, trong đó có người lao động phản đối rất ghê gớm, vì họ cho rằng làm việc ở DNNN thì yên ổn hơn. Tuy nhiên, sau thời gian tư nhân hóa DNNN mang lại những lợi ích lớn hơn cho nền kinh tế, người lao động, thì những phản đối dần biến mất…”.

Theo ông Tony Blair, kinh nghiệm ở Anh, cũng như nhiều nước cho thấy, khi thực hiện một cải cách mà không có sự cản trở, phản đối, thậm chí… la hét, thì cải cách đó là kém, phải xem lại. Vì liều lượng cải cách như vậy là chưa tới “độ” cần thiết… Ông Tony Blair cho rằng, những cải cách đều khó khăn cả. Khi đề ra cải cách bao giờ cũng có sự kháng cự, cản trở và rất khó thực hiện, nên phải sẵn sàng đối mặt và vượt qua.

Một quốc gia muốn phát triển, theo ông Tony Blair thì phải có cải cách. Trong 30 năm qua, các nước áp dụng 2 nguyên tắc: cởi mở hơn với thế giới, sở hữu nhà nước ít hơn, thì mang lại hiệu quả tốt hơn cho nền kinh tế, cũng như lợi ích cho người dân so với các các nước không làm như vậy.

Khi nói về hiệu quả của DNNN, ông Tony Blair nhận xét, thực tế chỉ ra rất ít những sáng tạo mới trong nền kinh tế thế giới trong vòng nửa thế kỷ qua xuất phát từ khu vực nhà nước. “Kinh nghiệm trên thế giới đã chứng minh vai trò của chính phủ là hoạch định chiến lược, kiến tạo môi trường phát triển, chứ không phải là người quản lý DNNN tốt…”, ông Tony Blair nói và khuyến nghị, Chính phủ Việt Nam nên thúc đẩy cải cách DNNN trong thời gian tới, bản thân DNNN không thể tự tạo ra sự thay đổi, mà cần có sự hợp tác công – tư, với khu vực DN có vốn đầu tư nước ngoài.

Chỉ sợ cách phản đối

Theo một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương (CIEM), DNNN hậu cổ phần hóa vẫn chưa có sự thay đổi đáng kể về quản trị DN. Rất nhiều các TCty, Cty mẹ của các tập đoàn, TCty 91 sau khi CPH vẫn bị áp đặt mức nắm giữ cổ phần rất cao 51%, 65%, 75%, thậm chí 97%. Hội đồng quản trị của các DNNN đã CPH mà Nhà nước nắm quyền chi phối chủ yếu vẫn bao gồm các công chức có quyền, lợi ích gắn với bộ máy điều hành hoặc kiêm nhiệm các vị trí điều hành DN.

Nghiên cứu đã chỉ ra, trên 80% DN mà Nhà nước có cổ phần chi phối có thành viên HĐQT đồng thời kiêm nhiệm chức năng điều hành DN. Đa số những người được bổ nhiệm này đều xuất thân là công chức, viên chức nhà nước thiếu kinh nghiệm quản lý DN và đương nhiên không có những trải nghiệm xương máu trên thương trường.

Thực tế, những người phản đối bất cập tại các DN được CPH chủ yếu là cổ đông thiểu số và người lao động. Rõ ràng với những phản đối này thì các cơ quan tổ chức thực hiện và giám sát công tác CPH biết khúc mắc ở đâu mà sửa chữa và xử lý. Nhưng với cách phản đối âm thầm, ngăn cản, “câu giờ”, chậm triển khai hoặc viện đủ mọi lý do để nhà nước nắm cổ phần chi phối do sợ lung lay chỗ đứng thì lại khác. Cố níu kéo sự can thiệp phi thị trường bằng hình thức cổ vũ cho việc nhà nước nắm cổ phần chi phối đang làm chậm tiến trình CPH, thậm chí chệch hướng.

Theo TS Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng CIEM, không chỉ kết quả của tái cơ cấu DNNN còn rất hạn chế mà còn dường như chưa đúng hướng. Nếu không đúng hướng, dù có nỗ lực, quyết liệt đến bao nhiêu thì kết quả sẽ không như mong đợi, thậm chí có thể làm cho tình hình càng trở nên xấu hơn. Ông Cung cho rằng, tiến trình CPH cần phải kiên quyết trong yêu cầu đổi luật chơi, áp đặt đầy đủ “ngân sách cứng” (sẽ không có một khoản chi nào nếu không nằm trong dự toán mà Quốc hội đã thông qua) và quản lý theo thông lệ thị trường đối với khu vực này. CPH, thoái vốn là cách “kéo” DNNN ra khỏi thể chế phi thị trường sang thể chế thị trường. Khi CPH chưa thực sự làm thay đổi “thể chế” đối với DN, cách thức phân bố và sử dụng nguồn lực trong khu vực DNNN chưa thay đổi, DNNN chưa thể cải thiện về năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh thì lúc đó CPH chưa đúng hướng và đến đích.

Mời độc giả đón đọc kỳ II: Vẫn “đậm” chất… nhà nước

Bá Tú

Tags :

Bài viết đã chặn phản hồi!

Tin khác đã đăng