Dù bị doanh nghiệp phàn nàn, chuyên gia phản đối, nhưng Bộ Công Thương vẫn cho rằng, nếu không có quỹ thời gian qua thì giá bán lẻ trong nước đã tăng rất mạnh.

Dù bị doanh nghiệp phàn nàn, chuyên gia phản đối, nhưng Bộ Công Thương vẫn cho rằng, nếu không có quỹ thời gian qua thì giá bán lẻ trong nước đã tăng rất mạnh.

Chia sẻ tại cuộc họp đại hội cổ đông thường niên 2019 của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam tổ chức gần đây, ông Bảo cho rằng, khi quỹ bình ổn xăng dầu tại doanh nghiệp âm, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu sẽ phải vay ngân hàng để bù lại.

Chẳng hạn với Petrolimex, quý I/2019 doanh nghiệp báo lãi 1.500 tỷ đồng, trong đó tính cả phần 500 tỷ đồng đã trích cho Quỹ bình ổn xăng dầu Petrolimex từ ngày 31/12/2018. Vì thế lợi nhuận thực còn khoảng 1.000 tỷ đồng.

Rủi ro cho doanh nghiệp?

Ước tính với số âm Quỹ bình ổn hiện ở mức 380-400 tỷ đồng, nếu nhà điều hành tiếp tục quyết định xả Quỹ bình ổn, sẽ gây bội chi quỹ này. “Đây là rủi ro rất lớn cho các doanh nghiệp. Doanh nghiệp đi vay ngân hàng bù lại, nhưng nếu không có khoản hoàn trả thì ngân hàng có thể dừng cho vay", ông Bảo nói và đề nghị các doanh nghiệp, trong đó có Petrolimex cần kiến nghị kịp thời với cơ quan quản lý Nhà nước về xăng dầu trong chính sách sử dụng, trích lập Quỹ bình ổn giá xăng dầu cũng cần xem xét lại. 

Một doanh nghiệp đầu mối phía Nam cho biết, doanh nghiệp liên tục phải nhập, mua xăng dầu giá cao, nhưng từ đầu năm cơ quan quản lý liên tục xả Quỹ để giữ giá bán hoặc tránh giá tăng cao, khiến số dư quỹ giảm. "Điều này rõ ràng ảnh hưởng xấu tới tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp", đại diện doanh nghiệp này nói.

Việc liên tục trích Quỹ bình ổn ở mức cao khiến các doanh nghiệp càng bán càng lỗ, giảm lợi nhuận. Chẳng hạn, số liệu của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), doanh nghiệp âm khoảng 240 tỷ đồng trước thời điểm điều chỉnh giá xăng ngày 17/4 và hiện ước tính dao động âm 380 - 400 tỷ đồng. Tương tự, PVOil ghi nhận đã âm hơn 622 tỷ đồng ở thời điểm 17/4.

Để bù số này, đã có những doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu phải vay ngân hàng và chịu lãi suất từ 8-10% để xử lý vấn đề này. Thực tế này dẫn tới việc doanh nghiệp tìm cách “né” để không phải "tự cắt thịt mình" khi duy trì bán hàng. Hiện tượng một số cây xăng ở Hà Nội treo biển "hết hàng để bán" trong những ngày đầu tháng 4 là một ví dụ về hệ luỵ này. 

Lãnh đạo Bộ Công Thương khẳng định việc dùng Quỹ bình ổn giá thời gian qua đã giúp giá xăng dầu được kiềm chế phần nào. Nhưng nhiều doanh nghiệp đã bày tỏ phàn nàn việc dùng quỹ thời gian qua. Số dư quỹ bình ổn giá xăng dầu tại thời điểm cuối năm 2018 theo con số của Bộ Tài chính là 3.504 tỷ đồng. Thế nhưng chỉ trong mấy tháng đầu năm 2019, số tiền này đã cạn, thậm chí về con số âm trong những kỳ điều chỉnh giá gần đây.

Đánh giá việc dùng Quỹ thời gian qua để kiềm chế giá xăng là “không hợp lý”, một doanh nghiệp xăng dầu cho biết, với Quỹ bình ổn giá xăng dầu, chúng tôi phải gửi vào một tài khoản ngân hàng cố định, lãi thì nhập vào gốc luôn và chúng tôi không được động vào số tiền đó. Nhưng khi Quỹ bị âm thì phải vay ngân hàng hoặc bù bằng vốn tự có. Lãi suất vay nhẹ nhất cũng khoảng 7-8%/năm, đó là bất hợp lý. Nhiều doanh nghiệp hạn mức vay có hạn, nên không vay được, cho nên nguồn cung thiếu, và nhà điều hành có lẽ không lường được việc dùng Quỹ bình ổn ảnh hưởng đến nguồn cung như thế.

Nên bỏ đi?

Gần đây, giá xăng 3 kỳ liên tiếp điều chỉnh tăng mạnh và mức dùng quỹ bình ổn giá đã giảm dần. Vậy nhưng thực tế nhiều doanh nghiệp vẫn âm nặng Quỹ bình ổn giá, cho dù tốc độ âm có chậm hơn. “Cứ đà này thì đến cuối năm may ra Quỹ bình ổn giá tại doanh nghiệp chúng tôi mới bằng 0 chứ chưa nói là dương”, một đại diện doanh nghiệp xăng dầu chia sẻ.

Saigon Petro trong kiến nghị gửi Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cũng thừa nhận, đối với các doanh nghiệp đầu mối, các doanh nghiệp tiêu thụ mạnh mặt hàng xăng E5, thì Quỹ bình ổn giá của doanh nghiệp đầu mối đó sẽ giảm đáng kể (không loại trừ sẽ bị âm) trong khi các doanh nghiệp đầu mối không có mặt hàng xăng E5 thì Quỹ bình ổn giá vẫn được đảm bảo. “Điều này sẽ không khuyến khích các doanh nghiệp đầu mối kinh doanh mặt hàng xăng E5”, Saigon Petro nêu ý kiến.

Trong 4 kỳ điều hành giá gần đây, Quỹ bình ổn giá liên tục được chi đậm. Cụ thể, ngày 18/3, quỹ đã xả 2.801 đồng/lít với xăng E5RON92, 2.061 đồng/lít với xăng RON95. Ngày 2/4, xăng E5RON92 chi quỹ 2.042 đồng/lít, xăng RON95 là 1.304 đồng/lít. Kỳ điều hành ngày 17/4 tiếp tục xả quỹ 1.456 đồng/lít với xăng E5RON92 và 743 đồng/lít với xăng RON95. Và kỳ điều hành mới đây vào ngày 2/5, Quỹ bình ổn giá lại tiếp tục chi cho xăng E5RON92 925 đồng/lít và 283 đồng/lít với xăng RON95.

Theo báo cáo mới nhất của Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), sau khi điều chỉnh giá ngày 2/5, quỹ của doanh nghiệp này âm hơn 668 tỉ đồng. Còn tại Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Quỹ bình ổn giá cũng đang âm 355 tỉ đồng tính đến ngày 2/5.

Bình luận về Quỹ bình ổn giá, theo ông Phan Thế Ruệ - Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam, cách điều hành của Quỹ bình ổn giá làm cho giá xăng dầu không phản ánh đúng giá thật, không đúng giá thị trường, mang tính hành chính can thiệp vào kinh doanh của doanh nghiệp. Ngoài ra, điều này làm cho doanh nghiệp nhỏ khốn khổ vì quỹ bình ổn giá, doanh nghiệp bị âm quỹ.

“Kinh tế thị trường làm gì có chuyện dùng một công cụ bí mật để can thiệp thị trường. Tôi cho Quỹ bình ổn giá là một công cụ bí mật của nhà điều hành, nên bỏ đi. Hiệp hội đã kiến nghị bỏ Quỹ bình ổn giá khi xây dựng Nghị định 83 nhưng không ai nghe, không phản hồi. Quỹ bình ổn giá thực chất cũng là tiền của dân góp vào”, ông Ruệ bày tỏ.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, Quỹ bình ổn giá phải bỏ từ lâu mới đúng bởi nó đang làm méo mó, nhiễu loạn thị trường xăng dầu. Khi giá xăng dầu thế giới xuống thì trong nước lại tăng để trích quỹ, còn khi giá thế giới tăng thì lại xả quỹ để giá trong nước giảm xuống, làm mất đi tính thị trường."Mục tiêu về bảo vệ người tiêu dùng, bảo đảm tính thị trường đều không có thì tại sao phải để quỹ này tồn tại?”, ông Phong nói.

Bạn đang đọc bài viết Quỹ BOG đang làm khó doanh nghiệp và méo mó thị trường? tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,