(DĐDN) - Từ một quốc gia nhỏ bé, không có tài nguyên thiên nhiên, nhưng với một tinh thần khởi nghiệp lớn được truyền tải tới từng người dân, DN… Israel đã vươn lên trong chuỗi giá trị và trở thành một quốc gia hùng mạnh về kinh tế. Liệu VN có thể làm được như vậy?

khoi-nghiep

Được biết đến với cái tên Quốc gia Khởi nghiệp, Israel đã trở thành một trung tâm toàn cầu với tỉ lệ Cty khởi nghiệp bình quân đầu người cao nhất thế giới, trung bình có 1 Cty khởi nghiệp/2.000 dân. Nhưng ít ai biết rằng để có được sự phát triển như ngày nay, Israel đã trải qua nhiều thời kỳ để biến một mảnh đất khô cằn trở thành một trung tâm nông nghiệp trên thế giới, đặc biệt là phát triển và trở thành một quốc gia bậc nhất thế giới về sáng tạo công nghệ.

“Gieo” tinh thần khởi nghiệp vào từng người dân

Nhìn tổng thể, Israel giống như một dự án khởi nghiệp với bắt đầu từ con số 0 tròn trĩnh. Các doanh nhân đã khởi nghiệp từ vùng đất có nhiều rủi ro cả bên trong và bên ngoài. Và nền tảng của Israel chính là chấp nhận và đương đầu với sự rủi ro.

Ông Danial Sachman - Chủ tịch viện nghiên cứu khoa học hàng đầu Israel, ông Danial Sachman cho rằng, đã có một sự ảnh hưởng lớn từ văn hóa Do Thái, chúng tôi được phép thảo luận và đặt câu hỏi. Đây chính là đặc điểm nổi bật của văn hóa Do Thái. Việc sẵn sàng thử thách với những kiến thức thông thường đã tạo ra sự khác biệt trong cách tiếp cận khoa học của Israel.

Dan Senor, đồng tác giả của cuốn Quốc gia khởi nghiệp cho rằng, có một số nhân tố tạo nên sự thành công của Israel, trong đó có quân đội. Hầu hết người dân Israel đều trải nghiệm vai trò lãnh đạo. Ngay từ khi còn trẻ khoảng 18 – 20 tuổi, họ đã được dạy lãnh đạo, dạy ứng biến để có được tinh thần doanh nhân ngoài chiến trường. Chi phí R&D chiếm một phần trăm rất lớn trong nền kinh tế, tỷ lệ R&D/GDP của Israel cũng được đánh giá là một trong những nước cao nhất thế giới. Hàng loạt tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như: Intel, eBay, Apple, IBM, Google và Microsoft đều phải đến Israel và đầu tư vào các Cty khởi nghiệp và trung tâm R&D tại đây.

Ông Zafrir Assaf - Trưởng phòng Kinh tế và Thương mại, Đại sứ quan Israel tại VN chia sẻ, đối với các doanh nhân khởi sự DN ở Israel, họ rất rõ ràng giữa công việc và gia đình, sẽ có những thời điểm họ tập trung và công việc kinh doanh của mình, nhưng cũng có những khoảng thời gian họ quan tâm tới các việc khác như con cái, gia đình, nghỉ ngơi...

Ở Israel, doanh nhân xác định đổi mới là một cách sống, và họ sẽ đầu tư nhiều vào giáo dục tại gia đình và các cấp chính quyền; đồng thời liên kết mạnh mẽ giữa các học viện và các ngành công nghiệp. Sau khi đưa con đến trường đi học, 10h00, người doanh nhân này sẽ gặp gỡ đội ngũ R&D. Doanh nhân Israel quan tâm tới sự phong phú của các kênh truyền thông không chính thức. Các kỹ năng và kinh nghiệm có giá trị cao hơn bằng cấp, mức lương cao/thời gian làm việc dài.

DN mới khởi sự thường có nhiều ý tưởng nhưng thường thiếu vốn. Ở Israel, doanh nhân mới khởi nghiệp thường quan niệm rằng việc tiếp cận các nguồn tiền luôn luôn là một vấn đề, ở khắp mọi nơi. Và sự hỗ trợ trực tiếp của Chính phủ chỉ ở giai đoạn chuẩn bị, bắt đầu và khi mới phát triển. Những hỗ trợ gián tiếp cho các DNNVV và các nhà đầu tư (thông qua hệ thống thuế) là quan trọng. Chính vì vậy 16h15, doanh nhân mới khởi nghiệp sẽ dùng để kêu gọi tài trợ. 19h00 là khoảng thời gian để doanh nhân mới khởi nghiệp ở Israel suy nghĩ về tương lai. Lúc này, các kế hoạch, cơ sở hạ tầng, thiết kế, thi hành, đánh giá... sẽ diễn ra.

VN cần “vượt lên trong chuỗi giá trị”

Các chuyên gia Israel cho rằng VN hoàn toàn có thể trở thành một quốc gia phát triển giống như những gì mà người Israel đã từng làm. GS. Shlomo Maital là học giả nổi tiếng thế giới về quản trị sự sáng tạo, Trường Quản trị kinh doanh Sloan thuộc Học viện Công nghệ Massachusetts, Hoa Kỳ và Học viện Công nghệ Technion, Israel trong một buổi nói chuyện gần đây tại Hà Nội với các doanh nhân VN đã khuyên:

Thứ nhất, VN nên đẩy mạnh giáo dục, cần tập trung xây dựng các trường đại học, qui mô không lớn nhưng tiên tiến về các mặt: điều kiện vật chất - kỹ thuật, nội dung đào tạo - nghiên cứu, và tổ chức - quản trị.

Thứ hai, chiến lược can thiệp của chính phủ, giống như Israel đã thực hiện đầu tư chiến lược vào công nghệ để tạo ra lợi thế cho quốc gia.

Thứ ba, làm cho tinh thần khởi nghiệp được phổ biến rộng khắp.

Thứ tư, đẩy mạnh giao thương với các nước láng giềng.

Các chuyên gia Israel cho rằng VN hoàn toàn có thể trở thành một quốc gia phát triển giống như những gì mà người Israel đã từng làm.Thứ năm, nâng cao chất lượng và hiệu quả của đầu tư nước ngoài. Thứ sáu, đặt ra chuẩn mực cao, chẳng hạn mỗi năm phải tăng ba bậc trong năng lực tranh toàn cầu, bằng cách tăng cường giáo dục và công nghệ đẳng cấp thế giới, cải thiện cơ sở hạ tầng, thu hút FDI chất lượng cao, tạo điều kiện cho DN công nghệ cao. Thứ bảy, tận dụng lợi thế chi phí thấp của sản xuất song song với sáng tạo công nghệ cao.

Rõ ràng có rất nhiều yếu tố để VN có thể trở thành một quốc gia khởi nghiệp giống như Israel, đó là con người VN thông minh, Chính phủ năng động và luôn luôn tạo mọi điều kiện tốt nhất cho kinh tế, DN phát triển. Hơn nữa, VN đang hội nhập mạnh mẽ vào nền kinh tế thế giới, tham gia hàng loạt các FTA quan trọng sẽ giúp cho dòng vốn FDI chảy vào VN ngày một nhiều. Điều này sẽ sớm đưa VN trở thành điểm nóng, thành một trung tâm khởi nghiệp cho các Cty trong nay mai.

Nói như bà Đại sứ Israel - Meirav Eilon Shahar: “Quốc gia nào cũng gặp khó khăn khi áp dụng kinh nghiệm học hỏi được vào thực tiễn. Song đừng nản lòng khi thất bại. Đó chính là chìa khóa thành công của Israel.”

Quốc Anh