(DĐDN) - Nhằm đưa ra góc nhìn đa chiều về tình hình sử dụng nhân sự trong doanh nghiệp Việt Nam cũng như tìm kiếm phương thức quản trị nguồn nhân lực một cách có hiệu quả, dưới sự chỉ đạo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Bộ Lao động - Thương binh - xã hội, sáng nay (28/3), Báo Diễn đàn Doanh nghiệp đã tổ chức Diễn đàn "Quản trị nguồn nhân lực trong giai đoạn khó khăn".
Thứ trưởng Bộ Lao đông- Thương binh- Xã hội Phạm Minh Huân phát biểu tại diễn đàn

Nằm trong 'cơn bão' suy thoái kinh tế thế giới và những bất ổn của kinh tế vĩ mô, thời gian qua, doanh thu và lợi nhuận tại nhiều DN đã bị suy giảm, thậm chí một số DN phải đóng cửa hoặc tạm ngừng sản xuất. Trước tình hình khó khăn này, mỗi DN tùy vào tình hình thực tế của đơn vị mình đã lựa chọn phương thức quản trị DN riêng. Nhiều DN đang phải đối mặt với việc tái cấu trúc nhân sự để cắt giảm chi phí. Việc cải thiện chất lượng nguồn nhân sự đang là bước đi cần thiết giúp DN tối ưu hóa cơ hội tồn tại của của mình trên thị trường. Theo số liệu thống kê của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, tính đến hết năm 2011, ở Việt Nam có khoảng 622.977 doanh nghiệp. Trong đó, 79.014 công ty giải thể. Cụ thể, DN tư nhân là 2.082, công ty TNHH một thành viên là 16.748, công ty TNHH 2 thành viên trở lên là 18.826. Nhiều nhất là số công ty cổ phần với 41.357, ít nhất với chỉ một công ty hợp danh. Riêng năm 2011, cả nước có 77.548 doanh nghiệp thành lập mới nhưng đã có tới 7.611 đơn vị phải sớm dừng hoạt động.

Do vậy, tại Diễn đàn, nhiều vấn đề đã được các chuyên gia đầu ngành chia sẻ với các DN nhằm đưa ra các giải pháp tăng hiệu quả nhất trong việc quản trị nguồn nhân lực. Cụ thể như: ông Nguyễn Mạnh Cường đưa ra vấn đề “Hiểu con người Việt Nam để xây dựng quan hệ lao động lành mạnh trong DN”. Ông Tăng Trị Trọng - Giám đốc kinh doanh toàn quốc VietnamWorks lại tập trung đi sâu phân tích các nhân tố và giải pháp làm thế nào để “Phát huy tối đa năng lực nhân viên”. Ở góc nhìn tổng quát hơn, Ths Đào Trọng Khang - Chuyên gia cao cấp Văn phòng Giới sử dụng lao động VCCI, Giám đốc Giám đốc DTK Consulting lại phân tích về những ảnh hưởng của kinh tế vĩ mô đến chiến lược nhân sự trong các DN Việt Nam và đưa ra các giải pháp quản trị nhân sự trong bối cảnh hiện nay.

Đông đảo DN tới tham dự và trao đổi tại Diễn đàn

Thực tế, kinh nghiệm tại nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, các DN để phát triển vững mạnh đều rất coi trọng chiến lược ổn định nhân sự. Đơn cử như người Nhật. Họ nổi tiếng với khẩu hiệu “công việc trọn đời”. Khi hoạt động kinh doanh sa sút, hay khi sử dụng các kỹ thuật tiết kiệm lao động, các công ty giữ lại số công nhân viên làm việc suốt đời này trên bảng lương của họ, sa thải số công nhân tạm thời, giảm tiền thưởng và thuyên chuyển công nhân viên sang các bộ phận sản xuất khác. Điều này không chỉ giúp chất lượng nhân sự được nâng cao mà các doanh nghiệp duy trì ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh, cũng như chủ động nguồn lực để sẵn sàng nắm bắt khi cơ hội kinh doanh đến.

Trải qua một thời gian bất ổn, nền kinh tế Việt Nam trong năm 2012 được dự báo khả quan hơn. Kì vọng này được củng cố bằng việc nhiều quan chức cấp cao của Chính phủ đã cam kết sẽ quyết liệt hơn trong công tác chỉ đạo nhằm đạt được các mục tiêu kinh tế. Thông qua “Diễn đàn Quản trị nhân sự trong giai đoạn khó khăn”, chắc chắn các DN sẽ tiếp cận được các hình thức quản trị nhân sự hiệu quả, nâng cao năng lực làm việc của nhân viên, thu hút nhân tài…. để sẵn sàng đón đầu cơ hội phát triển.
TS Vũ Tiến Lộc phát biểu tại Diễn đàn
Phát biểu khai mạc diễn đàn, TS Vũ Tiến Lộc khẳng định: "Trong bối cảnh khó khăn hiện nay lại là thời điểm quan trọng nhất để định vị lại DN Việt Nam. Thực tế, hiện nay năng lực cạnh tranh của các DN còn thấp là do chất lượng sản phẩm chưa cao, do công tác tiếp thị, hạn chế phân phối… nhưng đằng sau các nguyên nhân đó là do các DN chưa có nguồn nhân lực và công tác quản trị nguồn nhân lực chưa đạt yêu cầu. Trong bối cảnh hiện nay vừa là yêu cầu vừa là cơ hội để các DN tái cấu trúc lại, quay

trở lại quản trị củng cố điều hành đội ngũ nhân sự trong DN. Đây là cơ hội thích hợp để các DN giành nhiều thời gian hơn để học tập và nâng cao quản trị DN.

Tại Diễn đàn, chúng ta sẽ lắng nghe những kinh nghiệm thực tế bằng mô hôi và nước mắt từ chính DN hiện nay. Các nhà quản lý có thể đưa ra bức tranh chung cho nền quản trị DN. Đây là Diễn đàn mang đầy tính thực tiễn để giúp các DN có những kinh nghiệm và kỹ năng để ứng dụng vào DN của mình".
Thứ trưởng Bộ Lao động- Thương binh- Xã hội ông Phạm Minh Huân đánh giá cao các hoạt động của Báo Diễn đàn Doanh nghiệp và xem đây là một vấn đề nóng trong bối cảnh hiện nay. Theo ông, kinh tế thế giới mấy năm vừa qua liên tiếp chịu những cú sốc, từ vấn đề phá sản của các công ty, thậm chí đại công ty, đến những chao đảo của thị trường chứng khoán thế giới, sự trồi sụt của giá dầu, rồi cuộc khủng hoảng và đe dọa khủng hoảng nợ công của hàng loạt các nước. Là một phần của nền kinh tế toàn cầu, cộng thêm với những khó khăn nội tại, nền kinh tế Việt Nam nói chung và mỗi DN nói riêng cũng trải qua những năm tháng đầy khó khăn. Tuy nhiên, khó khăn không phải bao giờ cũng là tiêu cực. Chính tại thời điểm khó khăn, nhiều DN đã tích cực tổ chức, sắp xếp lại, cải tiến công tác quản trị doanh nghiệp, trong đó có công tác quản trị nhân sự. Các DN nên chủ động tích cực trong việc xây dựng, đào tạo và tạo thêm cơ hội, điều kiện cho nhân sự phát huy hết năng lực nghề nghiệp vì mục tiêu vượt qua khó khăn trước mắt cũng như vì sự phát triển bền vững, lâu dài của DN. Mục tiêu rộng hơn là sử dụng tốt nguồn lao động quốc gia để đáp ứng những yêu cầu của quốc gia, từng lợi ích của DN trong giai đoạn khó khăn.

Ông Nguyễn Mạnh Cường đưa ra vấn đề “Hiểu con người Việt Nam để xây dựng quan hệ lao động lành mạnh trong DN”
Cạnh tranh thị trường lao động

Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, các DN nói chung và DN vừa và nhỏ nói riêng đều phải thực hiện việc "thắt lưng buộc bụng" nhằm cắt giảm tối đa các chi phí hoạt động. Trong số các giải pháp thường gặp thì việc cắt giảm nhân sự và các chi phí liên quan đến nhân sự dường như là lựa chọn hàng đầu. Với đặc thù của ngành dịch vụ là "làm việc bởi con người và cho con người" thì việc cắt giảm nhân sự tuy có thể tức thời giảm được phần nào chi phí nhưng hậu quả sẽ vô cùng nặng nề. Giảm nhân viên không chỉ gây hiệu ứng bất mãn lây lan trong tinh thần làm việc của những nhân viên ở lại mà còn có thể kéo theo nhiều hệ lụy khác như mất khách hàng, mất bí quyết công nghệ vào tay đối thủ.
Nhìn nhận về nguồn nhân lực tại Việt Nam, ông Nguyễn Trung Hưng – Giám đốc điều hành Kangaroo cho biết, một trong những thế mạnh của Việt Nam là nguồn lao động dồi dào nhưng tính chuyên nghiệp hóa trong lao động lại chưa cao. Đơn cử như DN Kangaroo, với chức năng là DN không chỉ sản xuất trong nước mà còn xuất ra nước ngoài nên chất lượng hàng hóa luôn được ưu tiên hàng đầu, song tính chuyên nghiệp của nguồn lao động lại chưa thực sự cao. Đây không chỉ là khó khăn chung của Kangaroo mà là khó khăn chung của nhiều DN khác. Thêm nữa tính nhảy việc của lao động Việt Nam rất cao nếu có chế độ đãi ngộ cao. Chất lượng đào tạo đội ngũ nhân sự còn kém, phải gần như khi đào tạo lại nhân sự.
Vậy câu hỏi đặt ra, làm cách nào để khắc phục tình trạng nhảy việc và giữ chất xám cho DN? Theo ông Hưng, DN phải xây dựng được mối quan hệ giữa ông chủ với người lao động để cùng tạo một giá trị và hưởng trên giá trị lao động nào đó. Đồng thời, phải có chính sách đầu tư dài hạn và có chính sách quan tâm tới người lao động ví dụ quan tâm tới chính sách bảo hiểm, du lịch, ký hợp đồng dài; với nhân sự cấp cao thì cùng bỏ vốn vào để phân chia lợi nhuận.
"Cơ hội vàng để lựa kim cương"

Theo ông Tăng Trị Trọng – Giám đốc kinh doanh toàn quốc Vietnamworks

4 yếu tố khiến nhân viên ra đi đó là, do sếp trực tiếp (do sếp không có sự công bằng, không ghi nhận công lao, hứa mà không giữ lời); môi trường làm việc bởi nhiều nhân viên ngày nay xem môi trường làm việc là gia đình thứ hai của mình; các chương trình đào tạo, huấn luyện không được tham gia và cuối cùng mới đến chế độ tiền lương và phúc lợi. Như vậy, ông Trọng khẳng định: “Tiền không phải là yếu tố đầu tiên khiến nhân viên trong DN phải ra đi”.

Ông Tăng Trị Trọng – Giám đốc kinh doanh toàn quốc Vietnamworks
Trong bối cảnh khó khăn chung của nền kinh tế, hàng loạt các DN lâm vào tình trạng trì trệ, thậm chí là dẫn tới phá sản, làm sao để đảm bảo vấn đề lương, bảo hiểm và các chế độ ưu đãi khác để có nguồn lao động tốt vẫn là điều khó khăn cho các DN. Tuy nhiên, nhìn nhận khía cạnh này, ông Nguyễn Mạnh Hùng – Giám đốc Cty Cổ phần Thái Hà lại khẳng định: “con số DN phá sản rất lớn trong năm qua lại là cơ hội tuyệt vời để chúng ta kiếm tiền và tìm kiếm nguồn lao động chất lượng cao. Chúng ta phải đi ngược dòng và thị trường ngách bao giờ cũng tốt nhất thì đây là cơ hội để chúng ta sử dụng được những nhân sự tốt và thanh lọc những nhân sự không thực sự có tài năng". Vì theo ông Hùng, nhiều DN đóng cửa nên có lực lượng lao động tốt khá dồi dào mà theo ông gọi là “cơ hội vàng để lựa chọn kim cương”.

Ông Nguyễn Mạnh Hùng – Giám đốc Cty Cổ phần Thái Hà
Đồng quan điểm, ông Tôn Anh Thi – Tổng giám đốc TCty dung dịch khoan và hóa phẩm dầu khí nói, trong giai đoạn kinh tế hiện nay, việc quan tâm trong quản trị DN là một trong 4 chiến lược chung của DN. Đối với công ty ông, ngay từ giữa năm 2011 khi dự báo còn khó khăn 2012 liên tục tập trung vào công tác tuyển dụng. Trong năm 2012, công ty giành ra 4 tỷ thực hiện các chế độ cho các nhân sự nằm trong danh sách cần phải giữ, cải tiến môi trường đầu tư và đào tạo cho nguồn nhân lực. Mỗi DN nên có một quỹ, ít nhất là phải giành 1/6 số tiền để đào tạo cho nhân viên thành tài.

Ths Đào Trọng Khang - Chuyên gia cao cấp Văn phòng Giới sử dụng lao động VCCI, Giám đốc Giám đốc DTK Consulting

Nhiều diễn giả tại Diễn đàn đều cho rằng, cần xem thời kỳ khủng hoảng như một giai đoạn "thấp điểm" trong kinh doanh và tận dụng giai đoạn này để đẩy mạnh công tác đào tạo huấn luyện nhân viên. Tuy rằng, đào tạo lại đòi hỏi những khoản chi phí tốn kém nhất định, nhưng nếu xét lại thì chi phí đào tạo nhân sự là sự đầu tư cho tương lai chứ không đơn thuần là một khoản chi phí. DN khi gặp khó khăn thì cần tăng cường đầu tư mạnh hơn cho đào tạo nhân sự. Chất lượng nhân sự có được nâng cao mới có thể giúp DN vượt qua khó khăn và vượt lên trên các đối thủ cạnh tranh. Người lao động trong giai đoạn này không được tăng lương (thậm chí phải bị giảm lương) thì việc được bổ sung kiến thức mới, trao dồi kỹ năng... cũng có thể xem như một khoản phúc lợi bù đắp.
Tuy vậy, trong thời điểm khủng hoảng, mỗi DN cần lựa chọn những hình thức đào tạo phù hợp với mình. Một giải pháp được đưa ra là "Đào tạo nội bộ" với nguồn giảng viên là những nhà quản lý và những nhân viên làm việc hiệu quả là một giải pháp hợp lý.

Theo ông Đào Trọng Khang, thực trạng nhiều DN khó tuyển được lao động có kỹ năng mong muốn trong phạm vi quỹ lương đặt ra, hoặc người lao động thôi việc sau khi được đào tạo để tìm việc có thu nhập cao hơn...Vì vậy, DN cần có kế hoạch, lộ trình đào tạo nội bộ để phát triển năng lực, kỹ năng của người lao động; dùng các hợp đồng đào tạo để tăng sự cam kết của NLĐ sau đào tạo; áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để tuyển chọn đúng người, đúng việc, đúng thời điểm; liên kết với các đơn vị đào tạo, tư vấn, dạy nghề...

Như vậy, một chiến lược nhân sự hiệu quả và bền vững phải đặt phúc lợi nhân viên lên hàng đầu và gắn lợi ích của nhân viên với DN.
N.Phương - Nguyễn Thơ