Ngành mía đường Việt Nam đã hình thành từ lâu đời, cho đến nay đã phát triển thành một ngành công nghiệp, không những đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, mà còn xuất khẩu ra thị trường thế giới, giải quyết vấn đề việc làm cho người lao động, đóng góp lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành Công nghiệp đường còn bộc lộ không ít những tồn tại, bất cập trong quá trình phát triển như năng suất lao động thấp, chi phí giá thành cao, áp dụng công nghệ còn lạc hậu, quy mô sản xuất manh mún ảnh hưởng không nhỏ đến lợi nhuận của doanh nghiệp và thu nhập của người trồng mía.

Những yếu tố này đã và đang gây nhiều bất lợi khi ngành mía đường khi tham gia vào các hoạt động về tự do thương mại trong khu vực và trên thế giới. Để khắc phục vấn đề này, các doanh nghiệp luôn nỗ lực không ngừng tìm kiếm các giải pháp, tận dụng các cơ hội để nâng cao vị thế cạnh tranh, tiếp tục duy trì và phát triển.

Việc đánh giá năng lực tài chính của các doanh nghiệp giúp có góc nhìn từ bao quát đến cụ thể về các yếu tố trong năng lực tài chính, cũng như những chuyển biến của ngành thông qua kết quả tài chính mà các doanh nghiệp đạt được trong  những năm qua.

Số lượng doanh nghiệp được xét của ngành Công nghiệp đường từ năm 2013 tới năm 2016 có xu hướng giảm từ 8 doanh nghiệp được xét năm 2013 xuống còn 10 doanh nghiệp được xét năm 2014, 7 doanh nghiệp năm 2015 và 6 doanh nghiệp năm 2016.

Ngành Công nghiệp đường trong 4 năm được phân tích thể hiện cả hai xu hướng chuyển nhóm “tích cực” và “tiêu cực”. Trong khi năm 2014 ngành thể hiện xu hướng chuyển nhóm “tích cực” thì trong năm 2015, 2016 các doanh ngiệp trong ngành đã chuyển nhóm một cách “tiêu cực”. Điều đó cho thấy, một số doanh nghiệp ngành Công nghiệp đường đã có những thay đổi trong chuyển biến.

Bên cạnh đó, số lượng doanh nghiệp ngành Công nghiệp đường đạt được “sức khỏe lý tưởng” trung bình cũng chiếm trên 50%, tỷ lệ các chỉ tiêu tài chính “tốt lên” qua các năm cao nhất vào năm 2016 với 70,2%, thấp nhất vào năm 2015 là 36,9%.

Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp đường qua các năm không chênh lệch nhau nhiều, đạt 15/21 chỉ tiêu năm 2014, đạt 16/21 chỉ tiêu vào năm 2015 và năm 2016.

Dưới đây là các chỉ số tài chính cơ bản của các doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp đường (Nhóm ngành 2), sử dụng số liệu 2 năm 2015 và 2016 để so sánh.

BẢNG 1. SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

TT

Nhóm

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm không đạt

Tổng cộng

Năm 2015

1

Cả năm

341

149

131

525

1.146

2

Nhóm ngành 2

63

13

45

67

188

3

Ngành Công nghiệp đường

2

1

2

2

7

Năm 2016

1

Cả năm

368

157

132

599

1.256

2

Nhóm ngành 2

67

20

45

67

199

3

Ngành Công nghiệp đường

3

0

1

2

6

Đặc điểm và tình trạng phân bố của các chỉ số tài chính trong ngành dựa trên 6 nhóm chỉ tiêu chính là Chỉ số thanh toán, Chỉ số hiệu quả kinh doanh, Chỉ số đòn bảy tài chính, Chỉ số sinh lời, Hệ số bảo toàn vốn và Doanh thu; và 21 chỉ tiêu nhỏ nằm trong 6 nhóm chỉ tiêu chính được thể hiện ở SƠ ĐỒ 1: 6 nhóm chỉ tiêu chính, và SƠ ĐỒ 2: 21 chỉ tiêu thành phần

SƠ ĐỒ 1.   ĐẶC ĐIỂM VÀ TÌNH TRẠNG PHÂN BỐ CỦA CÁC CHỈ SỐ TÀI CHÍNH TRONG NGÀNH – NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

SƠ ĐỒ 2.A: CHỈ SỐ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP CHI TIẾT – ĐỒ THỊ CỘT

SƠ ĐỒ 2.B: CHỈ SỐ TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP CHI TIẾT – ĐỒ THỊ RADA

Tình hình thay đổi của các doanh nghiệp trong ngành

Tình trạng “chuyển nhóm” của doanh nghiệp trong ngành nghĩa là các doanh nghiệp trong ngành đó chuyển từ nhóm đạt 2 tiêu chí sang nhóm đạt 1 tiêu chí và ngược lại. Sự chuyển nhóm được coi là tích cực nếu các doanh nghiệp chuyển từ nhóm đạt ít tiêu chí sang nhóm đạt nhiều tiêu chí; và ngược lại, sẽ bị coi là tiêu cực nếu chuyển từ nhóm đạt nhiều tiêu chí sang nhóm đạt ít tiêu chí. Tình trạng “chuyển nhóm” của các doanh nghiệp trong từng ngành được thể hiện trong BẢNG 2.

BẢNG 2. TÌNH HÌNH THAY ĐỔI VỀ SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP - NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

Ngành

Năm

Nhóm 1

Nhóm 2

Nhóm 3

Nhóm không đạt

Tổng cộng

Công nghiệp đường

2015

2

1

2

2

7

2016

3

0

1

2

6

Tăng giảm (2016-2015)

+1

-1

-1

0

-1

Đối với ngành Công nghiệp đường, ta thấy ngành này thể hiện xu thế chuyển nhóm tích cực do có 01 doanh nghiệp chuyển từ nhóm 2 sang nhóm 1. Còn 01 doanh nghiệp chênh lệch năm 2016/2015 là 01 doanh nghiệp nhóm 3 năm 2016 không được xét.

Tình trạng “sức khoẻ” của doanh nghiệp được phản ánh qua những thay đổi về kết quả hoạt động của doanh nghiệp khi so sánh giữa 2 năm 2016-2015, thể hiện qua hiệu số giữa các chỉ số tài chính của doanh nghiệp năm 2016 so với 2015. Tình trạng “sức khoẻ lý tưởng” của doanh nghiệp, xét từ góc độ các chỉ tiêu tài chính, được phản ánh qua hệ thống các ‘mức chuẩn tối ưu’ của các chỉ tiêu.

Một sự thay đổi về chỉ số của một doanh nghiệp tiến gần đến ‘mức chuẩn tối ưu’ của chỉ tiêu đó hơn sẽ được ghi nhận là có “Tốt lên”; Ngược lại, nếu có sự thay đổi theo hướng rời xa ‘mức chuẩn tối ưu’, tình trạng sẽ được ghi nhận là “Yếu đi”.

Số chỉ tiêu được xét gồm 21 chỉ tiêu cụ thể thuộc 6 nhóm chỉ tiêu tài chính. Để có thể so sánh được, doanh nghiệp được xét là những doanh nghiệp nằm trong số các doanh nghiệp đạt tiêu chí xem xét cả trong năm 2016 và 2015. Tình trạng sức khỏe của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua BẢNG 3. Tình trạng cải thiện các chỉ tiêu xét theo ngành các doanh nghiệp đạt tiêu chí và BẢNG 4. Số lượng doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên chiếm trên 50% xét theo ngành.

BẢNG 3. TÌNH TRẠNG CẢI THIỆN CÁC CHỈ TIÊU XÉT THEO NGÀNH CÁC DOANH NGHIỆP ĐẠT TIÊU CHÍ – NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

TT

Ngành

Số lượng DN

Số chỉ tiêu

Số chỉ tiêu tốt lên

Số chỉ tiêu yếu đi

Số chỉ tiêu không đổi

Tỷ trọng các chỉ tiêu tốt lên

Tỷ trọng các chỉ tiêu yếu đi

Tỷ trọng các chỉ tiêu không đổi

1

CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

4

84

59

25

0

70,2%

29,8%

0,0%

BẢNG 4. SỐ LƯỢNG DOANH NGHIỆP CÓ SỐ CHỈ TIÊU TỐT LÊN CHIẾM TRÊN 50%, XÉT THEO NGÀNH – NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

TT

Ngành

Số lượng doanh nghiệp được xét

Số lượng các doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên cao hơn 50%

Số chỉ tiêu tốt lên của doanh nghiệp có số chỉ tiêu tốt lên nhiều nhất

1

CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

4

3

75%

16

76%

Đối với ngành Công nghiệp đường:

BẢNG 3: tỷ trọng các chỉ tiêu tốt lên là 70,2%, các chỉ tiêu yếu đi là 29,8%, không có các chỉ tiêu không đổi.

BẢNG 4: trong 4 doanh nghiệp được xét của ngành Công nghiệp đường có 3 doanh nghiệp có số lượng chỉ tiêu tốt lên cao hơn 50% (chiếm 75%). Số lượng chỉ tiêu nhiều nhất được cải thiện (được ghi nhận là “tốt lên”) của một doanh nghiệp thuộc ngành Công nghiệp đường là 16/21 chỉ tiêu (chiếm 76%)

Sự thay đổi thứ hạng của các doanh nghiệp trong ngành

Sự thay đổi về thứ hạng của doanh nghiệp là dấu hiệu cho biết sự tiến bộ trong hoạt động của các doanh nghiệp và của một ngành qua một năm. Sự thay đổi thứ hạng doanh nghiệp trong nhóm và trong tổng số các doanh nghiệp được nghiên cứu có thể là do sự xuất hiện của các doanh nghiệp mới. Nếu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, vị trí thứ hạng của doanh nghiệp sẽ được cải thiện (tăng bậc). Ngược lại, nếu doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả so với năm trước hay so với doanh nghiệp khác trong ngành hay trong nhóm thậm chí các doanh nghiệp mới xuất hiện, thứ hạng của doanh nghiệp sẽ hạ xuống (giảm bậc). Sự thay đổi thứ hạng của doanh nghiệp trong ngành được thể hiện qua BẢNG 5.

BẢNG 5.TÌNH HÌNH THAY ĐỔI VỀ THỨ HẠNG CỦA DOANH NGHIỆP TRONG NGÀNH XÉT THEO NHÓM TIÊU CHÍ – NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

TT

Ngành

2016/2015

Thứ hạng nhóm

Thứ hạng ngành

Thứ hạng tổng

Đối tượng

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

Số DN tăng hạng

Số DN giảm hạng

Không đổi

1

CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

ĐẠT 2 TIÊU CHÍ

1

1

 

1

 

1

1

1

 

ĐẠT 1 TIÊU CHÍ

 

1

1

1

 

1

 

2

 

So sánh số liệu ngành Công nghiệp đường giữa hai năm 2016 và 2015 cho thấy theo chiều hướng thay đổi là “tiêu cực” trong thứ hạng nhóm và thứ hạng tổng, “tích cực” trong thứ hạng ngành.

Danh sách các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành

Từ số liệu quy điểm theo 6 nhóm chỉ tiêu chính, ta có danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành bao gồm:

Doanh nghiệp đạt thứ hạng cao nhất trong tổng số so sánh với các doanh nghiêp trong ngành. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (thứ hạng doanh nghiệp trong tổng số)

Các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất là các doanh nghiệp đạt điểm tổng hợp cao nhất theo 6 nhóm chỉ tiêu chính. Được thể hiện: Tên doanh nghiệp (điểm tổng hợp)

Dưới đây là danh sách doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành – ngành Công nghiệp đường

Thứ hạng cao nhất trong tổng số

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi (56)

          Chỉ số thanh toán tốt nhất

Công ty Cổ phần Mía đường 333 (299,13)

          Chỉ số hiệu quả tốt nhất

Công ty cổ phần Mía đường Sơn La (25,30)

          Chỉ số đòn bẩy tốt nhất

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi (150,09)

          Chỉ số sinh lời tốt nhất

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi (492,24)

          Hệ số bảo toàn vốn tốt nhất

Công ty cổ phần Mía đường Sơn La (11,60)

          Chỉ số doanh thu tốt nhất

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi (5,31)

 Thứ hạng của các doanh nghiệp đạt chỉ số tốt nhất trong ngành được thể hiện trong BẢNG 6.

BẢNG 6. THỨ HẠNG CỦA CÁC DOANH NGHIỆP ĐẠT CHỈ SỐ TỐT NHẤT XÉT THEO NGÀNH – NGÀNH CÔNG NGHIỆP ĐƯỜNG

TT

TÊN CÔNG TY

THỨ HẠNG CỦA DOANH NGHIỆP

Tổng điểm

Trong nhóm

Trong ngành

Trong tổng số

2015

2016

2015

2016

2015

2016

2015

2016

1

Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi

855,47

971,52

1

1

1

1

85

56

2

Công ty Cổ phần Mía đường 333

777,86

912,14

1

2

3

3

332

378

3

Công ty cổ phần Mía đường Sơn La

772,30 

950,81

2

1

4

2

375

112