Cuối tháng 4/2018, liên danh các nhà đầu tư đã có buổi tiếp cận với lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh nhằm giới thiệu về ý tưởng với mong muốn được đầu tư hàng loạt dự án cao cấp về hạ tầng, du lịch và nghỉ dưỡng tại huyện Vân Đồn - đặc khu hành chính - kinh tế đang hình thành trong thời gian sắp tới. 3 nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước đã trình bày ý tưởng nghiên cứu đầu tư các dự án, gồm: Dự án đầu tư đường sắt cao tốc kết nối Móng Cái – Vân Đồn; khu đô thị công nghiệp, cảng nước sâu Hòn Nét – Con Ong; khu đô thị phức hợp phía bắc đảo Cái Bầu tại Khu hành chính-kinh tế Vân Đồn. Theo dự tính, nếu được triển khai như trên, tổng mức đầu tư 3 dự án là từ 10 - 15 tỷ USD.

 Dự án Lọc hóa dầu Nhơn Hội có quy mô vốn 27 tỷ USD, do Tập đoàn Dầu khí Thái Lan (PTT) đề xuất nhưng sau đó dự án đã không thể thực hiện vì nhiều lý do khác nhau.

Dự án Lọc hóa dầu Nhơn Hội có quy mô vốn 27 tỷ USD, do Tập đoàn Dầu khí Thái Lan (PTT) đề xuất nhưng sau đó dự án đã không thể thực hiện vì nhiều lý do khác nhau.

Nguồn lực lớn

Trước đó không lâu, kế hoạch đầu tư vào siêu dự án “thành phố thông minh – Smart Town” ở phía Bắc Thủ đô lại nóng lên khi gần đây thông tin từ tờ Nikkei của Nhật Bản tiết lộ một siêu kế hoạch xây dựng dự án có giá trị có thể lên 37,3 tỷ USD từ sự hỗ trợ của chính phủ và 20 công ty từ Nhật Bản.

Thông tin này có liên quan trực tiếp tới thoả thuận hợp tác giữa BRG và Tập đoàn Sumitomo (Nhật Bản) về việc phát triển dự án đô thị Nhật Tân – Nội Bài với mục tiêu là xây dựng một thành phố thông minh hiện đại nhất khu vực Đông Nam Á tại phía Bắc Hà Nội (đoạn hai bên tuyến đường Võ Nguyên Giáp) với tổng vốn đầu tư 4 tỷ USD. Theo kế hoạch, giai đoạn 1 có tổng vốn đầu tư khoảng 1 tỷ USD, xây dựng khoảng 7.000 căn hộ và các cơ sở thương mại, giá nhà dao động từ 93.000 USD đến 140.000 USD (tương đương khoảng 2-3 tỷ đồng mỗi căn), và được khởi công xây dựng từ tháng 8/2018.

Không chỉ nhận được các cam kết “bạo miệng” từ các nhà đầu tư quốc tế, tháng 4/2018, một doanh nghiệp trong nước là Công ty TNHH Xuất nhập khẩu Liên Thái Bình Dương (IPP) đã làm việc với lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa để bày tỏ mong muốn được đầu tư vào đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong. IPP cam kết đầu tư vào đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong với tổng mức đầu tư khoảng 50 tỷ USD, vượt xa mức yêu cầu đầu tư của Chính phủ (400.000 tỷ đồng). IPP đang có lộ trình sẽ xây dựng đặc khu kinh tế Bắc Vân Phong thành trung tâm kinh tế, thương mại và du lịch của Asean.

Nếu chỉ nhìn vào những con số mà các nhà đầu tư đưa ra, có thể hình dung và kỳ vọng vào một nguồn lực đầu tư rất lớn thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam đột phá trong tương lai. Đây là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên nếu soi xét kỹ lại những dự án tỷ USD từ trước đến nay thì nó lại khiến người ta không khỏi có những nghi ngại. Bởi trước đó, nhiều nhà đầu tư cống bố dự án tỷ USD thậm chí chục tỷ USD nhưng đều thành… “bánh vẽ”.

Càng lớn… càng nhỏ

Mở đầu cho “trào lưu” siêu dự án là năm 2012, Dự án Lọc hóa dầu Nhơn Hội có quy mô vốn 27 tỷ USD, do Tập đoàn Dầu khí Thái Lan (PTT) đề xuất. Nếu dự án này thành hiện thực, Việt Nam có thể sẽ trở thành “cường quốc” lọc dầu. Nhưng sau đó dự án đã không thể thực hiện vì nhiều lý do khác nhau.

Năm 2014, thông tin về việc Công ty Dragon Best International (trụ sở Hồng Kông) đã ký hợp đồng nguyên tắc với một công ty tư nhân của Việt Namlà Công ty cổ phần Du lịch Hồ Tràm về việc sẽ tham gia đầu tư vào 3 dự án lớn ở Việt Nam, với tổng vốn đầu tư lên tới 100 tỷ USD khiến nhiều người sửng sốt. Đây là điều không tưởng vì không một nhà đầu tư nào lại một lúc bỏ 100 tỷ USD đầu tư vào một quốc gia có GDP cũng chỉ cao hơn con số đó vài chục tỷ USD. Tất nhiên dự án này cũng không được hiện thực hoá.

Nhưng kỷ lục về “bánh vẽ” đầu tư tại Việt Nam thuộc về Sama Dubai (UAE). Kế hoạch của nhà đầu tư này là xây dựng một đặc khu kinh tế ở Phú Yên với khoản đầu tư lên tới 250 tỷ USD trên diện tích khoảng 300.000 ha, tương đương 60% diện tích toàn tỉnh này. Thậm chí, “siêu dự án” còn được nhà đầu tư trình bày với các cấp có thẩm quyền, thậm chí đã được trình lên Chính phủ. Biên bản ghi nhớ về việc triển khai đầu tư dự án cũng đã được ký kết. Nhưng cuối cùng, Chính phủ cũng đã yêu cầu tạm ngừng xem xét đầu tư dự án.

Cách đây không lâu, trao đổi với chúng tôi, một lãnh đạo tỉnh ở Đồng bằng Sông Cửu Long đã chia sẻ rằng: Trong hội nghị xúc tiến đầu tư vào tỉnh, có tới hàng chục dự án, với vốn cam kết hàng chục nghìn tỷ đồng nhưng sau hơn một năm tỷ lệ giải ngân, thực hiện rất nhỏ giọt. Dường như càng những dự án lớn thì khả năng hiện thực hoá càng nhỏ. Không điều luật nào cấm các nhà đầu tư đề xuất các dự án đầu tư lớn, dù nó lên tới cả trăm tỷ USD. Nhưng cảnh giác với các dự án “bánh vẽ” là không thừa. Bởi điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch, kế hoạch, phân bổ nguồn lực và thu hút đầu tư.

Đơn cử, một dự án “bánh vẽ” như Lọc hóa dầu Nhơn Hội nhưng cũng phải đến tháng 7/2016, tỉnh Bình Định mới quyết định dừng dự án.

Rõ ràng, đó cũng là điều đáng suy ngẫm.

Bạn đang đọc bài viết Những “bánh vẽ” tỷ USD tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,