Trong buổi giới thiệu ấn phẩm đặc biệt “Tiêu điểm Việt Nam” nhân dịp Việt Nam là nước chủ nhà của hội nghị APEC tháng 11 này, ông Johnathan Ooi, Phó Tổng giám đốc dịch vụ tư vấn các thương vụ tại công ty kiểm toán PwC, chia sẻ rằng, rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài khi tìm kiếm cơ hội đầu tư tại Việt Nam đã gặp khó khăn trong việc đánh giá tiềm năng phát triển của doanh nghiệp nội.

p/Nếu Vinashin, Vinalines chỉ tập trung đóng tàu thì các doanh nghiệp này chắc sẽ không rơi vào khủng hoảng

Nếu Vinashin, Vinalines chỉ tập trung đóng tàu thì các doanh nghiệp này chắc sẽ không rơi vào khủng hoảng

Thiếu năng lực cốt lõi

Bên cạnh những lý do như thiếu thông tin lưu trữ, bất đồng về định giá, thì điều quan trọng hơn cả là sự đầu tư dàn trải sang các lĩnh vực khác nhau của nhiều doanh nghiệp trong nước.

Khi nhà đầu tư nước ngoài nhắm vào một công ty Việt Nam và nhận thấy, một công ty cơ khí cũng mua cổ phần, đầu tư địa ốc, ngân hàng bán lẻ… điều đó làm cho nhà đầu tư tiềm năng rất rối khi đánh giá một công ty đầu tư tràn lan,” ông Ooi đưa ra ví dụ.

Cách đây hơn 10 năm, đầu tư đa ngành, đa lĩnh vực vẫn đang là một xu hướng được nhiều doanh nghiệp có vốn nhà nước và cả doanh nghiệp tư nhân hướng đến. Dường như chả có gì lạ lẫm khi thời điểm đó Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam bỏ vốn để đầu tư vào lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, còn Tập đoàn Điện lực Việt Nam lại đi đầu tư và sân golf và các dự án bất động sản. Hay cả các tập đoàn tư nhân lớn như Hoàng Anh Gia Lai, Bitexco cũng đầu tư dàn trải trên rất nhiều lĩnh vực, từ nông nghiệp, bất động sản, tới năng lượng. Và hệ quả là rất nhiều trong số đó đã rơi vào cảnh nợ nần, thậm chí cận kề bên bờ vực phá sản như câu chuyện của Vinashin, Vinalines.

Mặc dù vậy, những bài học đó có thể vẫn chưa đủ để các doanh nghiệp khác rút kinh nghiệm. Câu chuyện xôn xao nhất gần đây là Tổng Công ty Vận tải Thủy Việt Nam đã mua lại cổ phần chi phối Hãng Phim Truyện Việt Nam để tiến vào lĩnh vực điện ảnh. Thương vụ này đã dẫn đến một sự phản đối quyết liệt của các nghệ sỹ, diễn viên khi họ cho rằng chủ đầu tư mới không có đủ năng lực để làm điện ảnh.

Ông Lê Cao Đoàn, chuyên gia kinh tế tại Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, hoạt động của các doanh nghiệp Việt Nam nói chung vẫn không có sự chuyên nghiệp, không tập trung vào một hoạt động cụ thể nào. Theo ông Đoàn, việc doanh nghiệp Việt đầu tư tràn lan có tính chất chộp giật. Họ muốn ăn ngay, đạt hiệu quả ngay lập tức mà không cần biết kết quả sau này thế nào.

Rào cản M&A

Và hệ quả của tính chộp giật đó sẽ khiến nhiều nhà đầu tư ngoại đau đầu khi tìm kiếm một đối tác để rót vốn vào. “Để thu hút nhà đầu tư chiến lược tôi nghĩ doanh nghiệp Việt Nam phải đi vào năng lực cốt lõi của mình, tái cơ cấu công ty lại, không nên đầu tư nhiều ngành tràn lan,” ông Ooi đưa ra lời khuyên.

Theo nhận định của các chuyên gia tại PwC, những khó khăn về định giá năng lực cốt lõi của một doanh nghiệp Việt như trên sẽ cản trở dòng vốn đầu tư gián tiếp vào Việt Nam.

“Các nhà đầu tư cần hiểu được các tiềm năng, cơ hội, thách thức cũng như mức độ phức tạp của thị trường để có thể thành công tại Việt Nam,” Bà Đinh Thị Quỳnh Vân, Tổng Giám đốc PwC Việt Nam, nhận định. Bà Vân cho rằng tư duy “Một giải pháp áp dụng cho mọi hoàn cảnh” sẽ không hiệu quả nếu các nhà đầu tư mong muốn tăng trưởng bền vững ở đất nước năng động này.

Theo số liệu của Tổng Cục Thống kê, 9 tháng đầu năm 2017, các nhà đầu tư nước ngoài đã bỏ ra 4,2 tỷ USD để góp vốn, mua cổ phần các công ty tại Việt Nam, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước và cao hơn cả con số 3,2 tỷ USD của năm 2016. Điều đó cho thấy Việt Nam đang thực sự trở thành một thị trường mua bán và sáp nhập (M&A) hấp dẫn. Theo ấn phẩm “Tiêu điểm Việt Nam” của PwC, những lĩnh vực được chú ý nhiều nhất năng lượng tái tại, khách sạn hạng sang, chế biến nông nghiệp và ngân hàng bán lẻ.

Tuy nhiên, nếu nhìn kỹ lại thị trường có thể thấy rằng, chỉ những công ty tập trung vào lĩnh vực kinh doanh cốt lõi tốt, có định hướng phát triển bền vững mới đang thu hút được nhiều sự chú ý của các nhà đầu tư ngoại. Trong đó phải kể đến Sabeco, Habeco, hay Vinamilk. Và một thực tế cũng phải thừa nhận rằng rất nhiều các thương vụ M&A thành công trong thời gian qua cũng chỉ là chuyện mua đi bán lại của các nhà đầu tư nước ngoài với nhau. Các công ty trong nước có hoạt động kinh doanh dàn trải dường như chưa thu hút được nhiều sự chú ý của các nhà đầu tư ngoại.

Bạn đang đọc bài viết Nhà đầu tư ngoại bối rối đánh giá DN nội tại chuyên mục Đầu tư của Báo Diễn đàn doanh nghiệp. Liên hệ cung cấp thông tin và gửi tin bài cộng tác: email toasoan@dddn.com.vn, hotline: (024) 3.5771239,