Chợ truyền thống là hệ thống phân phối đang được người tiêu dùng tin tưởng chọn mua. Theo thống kê của Bộ Công Thương, cả nước hiện 8.900 chợ, trong đó 50 chợ bán buôn, 7.750 chợ bán lẻ, gần 1.100 chợ bán buôn bán lẻ, tuy nhiên chợ đầu mối lại rất ít.

Một trong những bất cập hiện nay là các chợ phát triển tự phát, tập trung chủ yếu ở nông thôn, cơ sở hạ tầng yếu kém, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy...

Chợ truyền thống là kênh phân phối được nhiều người tiêu dùng chọn mua

Chợ truyền thống là kênh phân phối được nhiều người tiêu dùng lựa chọn 

Theo bà Ngô Thị Thu Hương- Phó Chủ tịch Hiệp hội phát triển chợ Việt Nam, nguyên nhân của tình trạng này là sự phối hợp của các địa phương với bộ ngành liên quan chưa thực sự hiệu quả, chưa đưa ra được lộ trình tiếp nhận đầu tư. Mô hình tổ chức thực hiện, thiết kế, phân loại chợ còn chung chung dẫn đến vận dụng chính sách, chủ trương, đường lối, định hướng tại các địa phương rất khác nhau...

Sau khi đã tới thăm một số chợ tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, ông Antonio Sartorius- Tư vấn Ngân hàng ADB cũng chỉ ra, chợ Việt Nam đa số nhỏ, thiếu dịch vụ tốt, không có khu vực đỗ xe cho người đi chợ, có sự chồng chéo về mặt chức năng bán buôn bán lẻ... Đáng lưu ý, nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng tới sức khỏe cộng đồng tại các chợ là rất lớn.

Không chỉ các chợ dân sinh, theo bà Lê Việt Nga- Phó Vụ trưởng Vụ thị trường trong nước (Bộ Công Thương), các chợ đầu mối cũng gặp tình trạng tương tự, nhất là vấn đề rác thải. Chính vậy, giảm bớt lượng rác thải, chất thải tại các chợ đầu mối là bài toán cần sớm có lời giải.

Để giải bài toán vệ sinh an toàn thực phẩm và ô nhiễm môi trường tại các chợ, ông Antonio Sartorius cho rằng, Việt Nam cần thành lập các trung tâm tập trung hàng hoá, nâng cấp các chợ khu vực nông thôn liên kết với các chợ đầu mối. Trung tâm có chức  năng thu gom và tập trung hàng hoá tại nguồn. Đồng thời, cung cấp các dịch vụ và cơ sở hạ tầng cho nông dân như phân loại hàng hoá, xử lý làm sạch, đóng gói, bảo quản, phân phối... Trung tâm cần có kho lạnh để bảo quản nông sản, khu vực thí nghiệm, kiểm tra chất lượng sản phẩm...

Tại Hà Nội, vấn đề tư nhân hoá, cổ phần hóa với chợ đã có nhiều mô hình hay, có khả năng nhân rộng. Cụ thể, tới đây chợ đầu mối của Hà Nội do Tập đoàn Vingroup – Công ty CP đầu tư thông qua hình thức chuyển nhượng quyền thương mại với Chợ đầu mối quốc tế Rungis (Paris, Pháp) trên diện tích 155 ha. Mô hình này trong tương lai sẽ được Chính phủ Việt Nam khuyến khích. Bộ Công Thương cũng đang xây dựng những cơ chế, chính sách phù hợp nhằm thúc đẩy mô hình này phát triển.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng, việc lập ra các chợ đầu mối không dễ thành công khi nguồn cung bên nông nghiệp còn nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Bên cạnh đó, do chưa có quy định bắt buộc về ghi nhãn, công bố chất lượng sản phẩm, hàng hóa đưa vào chợ phần lớn gặp khó khăn trong việc chứng minh chất lượng an toàn vệ sinh thực phẩm. Trong khi đó, ngành nông nghiệp vẫn quản lý chủ yếu trong quá trình sản xuất, giấy chứng nhận. Vì vậy, sự phối hợp một cách nhịp nhàng, hiệu quả giữa các Bộ, ngành cũng là giải pháp quan trọng giúp xây dựng một mô hình chợ phù hợp, đồng thời bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

 Theo Quy hoạch tổng thể phát triển mạng lưới chợ toàn quốc đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, Việt Nam công nhận 14 chợ đầu mối hiện có, cải tạo nâng cấp 19 chợ và xây dựng mới 55 chợ đầu mối.