Thí sinh thi THPT quốc gia năm 2017 của TP.HCM (Ảnh: Đỗ Quang Đức)

Thí sinh thi THPT quốc gia năm 2017 của TP.HCM (Ảnh: Đỗ Quang Đức)

Đã có rất nhiều tờ báo, mạng xã hội tập trung bình luận vấn đề này. Điều này thể hiện sự quan tâm của xã hội về một số mặt bề nổi của chuyện thi cử khi phương thức thi thay đổi và số lượng điểm 10 quá nhiều so với các năm trước.

Dĩ nhiên, phần đông dư luận tỏ ra hoài nghi về tính trung thực của những điểm số, hay cho rằng đề thi quá dễ, rồi lo lắng các trường đại học sẽ chọn sinh viên ra sao khi điểm các thí sinh đều cao như thế... Có điều, không thể phủ nhận cho thành tích “mưa điểm 10” đó là sự giao thoa chuyển đổi giữa hai hình thức thi: Từ hình thức thi tự luận chuyển dần sang trắc nghiệm.

Theo cách nhìn nhận chung từ dư luận, trong đó có các nhà khoa học đầu ngành về giáo dục thì thi bằng hình thức nào cũng có cái ưu của nó. Thi tự luận kiểm tra được nhiều kỹ năng của học sinh: Tư duy logic, nhận xét, đánh giá, liên hệ, vận dụng, trình bày… Còn thi trắc nghiệm thuận tiện cho khâu chấm thi, học sinh thi cử nhẹ nhàng hơn, thậm chí sẽ có không ít thí sinh không có kiến thức gì vẫn có điểm vì chọn đại đáp án có sẵn.

Khách quan mà nói, thi bằng hình thức trắc nghiệm thường tạo điều kiện các em dễ có điểm. Trong khi, chúng ta lập ra một hệ thống các trường chuyên. Cả nước có bao nhiêu trường chuyên, trường chất lượng cao và bao nhiêu học sinh chuyên? Các trường công lập thường có bao nhiêu lớp chọn học theo chương trình nâng cao riêng?. Vì vậy, chuyện học sinh thi điểm 10 với hình thức trắc nghiệm ở các môn là bình thường, không có gì phải ngạc nhiên cả và cũng không có gì để vui mừng.

Thứ trưởng Bùi Văn Ga đã trấn an dư luận rằng: “Trước đây, khi làm đề thi tự luận, ban đề thi thường ra một đề thi rất khó cho tất cả mọi người. Còn năm nay, có câu các em có thể đã gặp trước, hoặc đã quen với định dạng thì làm được là chuyện bình thường”.

Đúng là, chuyện các em đạt kết quả tốt là mừng. Nhưng, đây là kỳ thi cấp quốc gia, “cú đúp” xét tuyển đại học nữa, nên tình trạng “mưa điểm 10” mà ngài Thứ trưởng ngành nói có vẻ không thuyết phục dư luận. Bởi, điểm 10 thường là biểu hiện của một sự xuất sắc, sự vượt trội về tư duy, suy luận, logic, trí thông minh. Và sự vượt trội này thường không thể nhiều như thế được.

"Mưa điểm 10" trong kỳ thi cấp quốc gia vừa qua đã đặt ra cho ngành giáo dục một vấn đề: Phải chăng, phương pháp thi trắc nghiệm chỉ nên áp dụng đối với những kỳ thi kiểm tra năng lực, còn lại phải kiểm tra theo phương thức tự luận truyền thống mới đánh giá đúng chất lượng?

Thiết nghĩ, đã đến lúc chúng ta cần xây dựng, tìm ra một triết lý giáo dục cho riêng cho Việt Nam. Không thể tồn tại mãi chuyện lãnh đạo nào cũng muốn tạo dấu ấn cho nhiệm kỳ của mình. Để rồi các em học sinh, nhà giáo cứ mãi bị quay cuồng với chuyện thí điểm, thử nghiệm.