Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội ban hành văn bản đề nghị các trường học, cơ sở giáo dục chỉ nên tham gia bảo hiểm với 5 doanh nghiệp bảo hiểm. UBND tỉnh Nghệ An và một số huyện tại tỉnh Hà Tĩnh ban hành văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị, người dân địa phương ưu tiên sử dụng các sản phẩm đồ uống sản xuất trong tỉnh như bia Hà Nội, Sài Gòn, Vida…

Luật Cạnh tranh hiện hành đang bộc lộ rõ những điểm không còn phù hợp như: việc xác định thế nào là một doanh nghiệp có vi phạm quy định về hành vi hạn chế cạnh tranh

Luật Cạnh tranh hiện hành đang bộc lộ rõ những điểm không còn phù hợp như: việc xác định thế nào là một doanh nghiệp có vi phạm quy định về hành vi hạn chế cạnh tranh

Mệnh lệnh hành chính

Đây chỉ là một trong những vụ việc tiêu biểu có dấu hiệu vi phạm Luật Cạnh tranh 2004 trong những năm 2014, 2015.

Những hành vi mang tính mệnh lệnh can thiệp trực tiếp vào các hoạt động cạnh tranh trên thị trường như đề cập có thể gây những tác động tiêu cực và làm phương hại đến môi trường cạnh tranh, tạo ra sự phân biệt đối xử bất bình đẳng làm ảnh hưởng tới doanh nghiệp khác trên thị trường. Điều đáng nói là, những hành vi cạnh tranh không lành mạnh như thế, có “sự tiếp tay” của một số chủ thể không phải là doanh nghiệp vẫn diễn ra hàng ngày trên đất nước này. Trong khi đó, Bộ Công Thương vẫn đánh giá rằng: trong 12 năm qua, Luật Cạnh tranh 2004 là văn bản pháp luật quan trọng, điều chỉnh mối quan hệ cạnh tranh giữa các chủ thể hoạt động kinh doanh trên thị trường. Luật này là hành lang pháp lý quan trọng giúp tạo lập và duy trì môi trường kinh doanh bình đẳng, lành mạnh, từ đó tạo điều kiện phát triển kinh tế đất nước, phân bổ hiệu quả các nguồn lực xã hội và đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng.

Triệt tiêu sức sống của Luật

Dĩ nhiên, không thể phủ nhận Luật Cạnh tranh 2004 là một cơ sở pháp lý quan trọng để cơ quan chức năng có thể thu thập tư liệu về các hành vi cạnh tranh không lành mạnh (CTKLM) giữa các doanh nghiệp với nhau.
Vẫn theo Bộ Công Thương, trong các hành vi cạnh tranh không lành mạnh, thì nhóm vụ việc liên quan đến hành vi quảng cáo nhằm CTKLM chiếm tỷ lệ lớn nhất trong số các vụ CTKLM (chiếm tới 62%), tiếp theo là các vụ việc liên quan tới hành vi bán hàng đa cấp bất chính (chiếm 17%). Nhưng nếu nhìn lại Luật Cạnh tranh 2004, thì ngoài tác dụng kiểm soát “hành vi hạn chế cạnh tranh”, thì luật này cũng có những hành vi bị cấm rất tường minh như: Chỉ dẫn gây nhầm lẫn; Xâm phạm bí mật kinh doanh; Bán hàng đa cấp bất chính... Vấn đề là: dù có những hành vi bị cấm ấy, nhưng những vụ việc liên quan đến CTKLM vẫn diễn ra mà chế tài hoặc giải pháp để ngăn chặn lại rất hiếm khi phát huy tác dụng.

Dĩ nhiên, như một nguyên tắc tất yếu, pháp luật luôn “lạc hậu” so với thực tiễn. Bởi vậy mà ngày 23/10, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh trình bày trước Quốc hội về dự án Luật Cạnh tranh sửa đổi đã nêu: “trong thời gian gần đây đã xuất hiện một số vụ việc cạnh tranh được thực hiện ở nước ngoài, nhưng có ảnh hưởng nhất định đến thị trường Việt Nam”. Đây là một trong những lý do lớn để sửa đổi Luật Cạnh tranh 2004.
Thực tế thì đã có những vụ việc như thương vụ Tập đoàn Abbott mua lại Công ty dược phẩm CFR; Tập đoàn Boehringer Ingelheim International mua lại Sanofi SA trong lĩnh vực thuốc thú y… Trong khi đó, Luật Cạnh tranh năm 2004 chỉ quy định điều chỉnh đối với “hành vi hạn chế cạnh tranh, hành vi cạnh tranh không lành mạnh…” và áp dụng đối với “tổ chức, cá nhân kinh doanh… bao gồm cả… doanh nghiệp nước ngoài hoạt động ở Việt Nam”, nên không có cơ sở pháp lý rõ ràng để điều chỉnh các hành vi diễn ra bên ngoài lãnh thổ Việt Nam.