Tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC diễn ra tại Đà Nẵng vừa qua, PwC đã công bố kết quả Khảo sát thường niên các Lãnh đạo Doanh nghiệp APEC trong 21 nền kinh tế khu vực APEC năm 2017 – bao gồm cả Australia, Trung Quốc, Mỹ và Việt Nam. Theo đó, hơn một nửa trong số 1.400 lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát cho biết họ đang nỗ lực bắt kịp với nền kinh tế kỹ thuật số. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Grant Dennis - Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động, PwC Việt Nam<p/>

Ông Grant Dennis - Phó Tổng Giám đốc, Dịch vụ Tư vấn Hoạt động, PwC Việt Nam

Chuyển mình trước thời đại kỹ thuật số

Tại Việt Nam, Chính phủ đang thể hiện cam kết cao độ bằng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, khuyến khích các doanh nghiệp thay đổi thông qua đẩy mạnh đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh. Việt Nam cũng đang tiếp tục trải thảm đỏ mời gọi đầu tư nước ngoài, tạo điều kiện để các nhà đầu tư mang đến hàng triệu việc làm và góp phần đáng kể cho quá trình đổi mới, hiện đại hóa và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Khu vực công và tư đang hợp lực để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, kinh doanh và đổi mới của các doanh nghiệp Việt Nam. Các nhà đầu tư nước ngoài đang theo dõi sát sao và nhìn nhận lạc quan về tình hình khởi nghiệp tại Việt Nam. Đồng thời, họ muốn tìm cơ hội để áp dụng những mô hình đã thành công ở nước ngoài cho doanh nghiệp nội địa. Việt Nam cũng nhận được sự hỗ trợ của nhiều phía khác nhau, bao gồm chính phủ nước ngoài và các công ty đầu tư mạo hiểm quốc tế.

Chuyển đổi kỹ thuật số phải bắt đầu từ con người - nhân tố quan trọng nhất trong sự thành bại của một doanh nghiệp.

Thuật ngữ “Công nghiệp 4.0” không còn xa lạ ở Việt Nam và quá trình số hóa chuỗi giá trị đang nhận được rất nhiều sự quan tâm. Nó được kỳ vọng sẽ thay đổi căn bản các dịch vụ và sản phẩm bằng cách áp dụng nhiều nguyên vật liệu chưa từng có, qua đó kích hoạt các mô hình kinh doanh mới mẻ.

Khách hàng và Công nghệ

Chuyển đổi kỹ thuật số bắt đầu và kết thúc chỉ từ một yếu tố: trải nghiệm người dùng. Áp dụng công nghệ mới chính là sợi dây giúp liên kết giữa các mảng kinh doanh của doanh nghiệp với trải nghiệm sử dụng dịch vụ của khách hàng.

Với chuyển đổi kỹ thuật số, trải nghiệm người dùng ngày nay sẽ trở nên phổ quát, không giới hạn trong một ngành nghề nhất định. Do đó, dù thuộc bất kỳ lĩnh vực nào, doanh nghiệp đều phải nâng cao dịch vụ chăm sóc khách hàng mà chuyển đổi kỹ thuật số là một xu hướng không thể tránh.

Để thẩm định và thúc đẩy quá trình chuyển đổi kỹ thuật số, PwC sử dụng phương pháp mang tên BXT cho 3 khía cạnh quan trọng và liên quan mật thiết với nhau: B – Chiến lược kinh doanh (Business), X – Trải nghiệm người dùng (User Experience) và T – Công nghệ mới (Emerging Technology). Điểm cốt lõi của phương pháp này là việc chuyển đổi kỹ thuật số không diễn ra đơn lẻ. PwC hỗ trợ và khuyến khích các doanh nghiệp đánh giá những thử thách của quá trình chuyển đổi kỹ thuật số một cách toàn diện từ 3 góc độ trên. Điều này giúp doanh nghiệp tạo ra các giá trị khác biệt so với những đối thủ trên thị trường. Trong một thế giới chi phối bởi kỹ thuật số, các doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn có cơ sở và tiềm năng phát triển mạnh.

Xây dựng nền tảng từ con người

Chuyển đổi kỹ thuật số không chỉ là áp dụng công nghệ mới vào kinh doanh. Chuyển đổi kỹ thuật số phải bắt đầu từ con người - nhân tố quan trọng nhất trong sự thành bại của một doanh nghiệp.

Nhờ công nghệ thông tin, Việt Nam đang ngày càng nổi lên như là một đối thủ cạnh tranh đáng gờm với các quốc gia như Thái Lan, Philippines, Indonesia và Ấn Độ về thu hút đầu tư công nghệ cao. Ngoài những tiến bộ công nghệ đi kèm, thách thức mà không chỉ các doanh nghiệp Việt Nam mà cả khu vực phải đối mặt là phát triển đội ngũ lành nghề, có tư duy phù hợp để nắm bắt việc chuyển đổi kỹ thuật số và ưu tiên yếu tố này khi thiết kế sản phẩm mới hoặc phương thức giao tiếp với khách hàng.

Đã có một số bước tiến trong chuyển đổi lực lượng lao động ở khu vực này. Theo Khảo sát các Lãnh đạo Doanh nghiệp APEC 2017 của PwC, có tới 1/3 lãnh đạo doanh nghiệp trong 21 nền kinh tế APEC đang đặt nền móng cho tương lai bằng cách đầu tư vào việc phát triển lực lượng lao động có khả năng phân tích dữ liệu.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp vẫn tỏ ra thận trọng trong lĩnh vực này. Ưu tiên hiện tại của họ là yếu tố tự động hóa để giải quyết thách thức trong chiến lược xây dựng lực lượng lao động kỹ thuật số. Đây có thể là lý do tỷ lệ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Việt Nam và khu vực ASEAN đầu tư đào tạo lao động về sử dụng dữ liệu thấp hơn mức trung bình của APEC.

Trước nhu cầu vận dụng dữ liệu để tăng hiệu quả vận hành doanh nghiệp, thay vì đầu tư vào tự động hóa, các công ty nên đẩy nhanh quá trình đào tạo nhân lực có khả năng khai thác lợi ích của dữ liệu. Ngoài ra, cộng đồng doanh nghiệp và Chính phủ cần phải tìm kiếm các cách thức sáng tạo để sử dụng tối ưu dữ liệu, qua đó hiểu rõ hơn thị hiếu khách hàng và giữ vị thế chủ động trước những thay đổi.

Quan trọng là, bất kỳ thay đổi nào cũng cần được dẫn dắt bởi chính cấp lãnh đạo. Trước khi đầu tư đào tạo nhân viên đánh giá và sử dụng dữ liệu, các nhà lãnh đạo phải chứng minh rằng họ chú trọng phát triển kỹ thuật số và hiểu bản chất của nhiệm vụ đó. Họ phải xây dựng văn hóa kỹ thuật số cho cả tập thể.

Ông Nguyễn Hoàng Nam, Phó TGĐ, Dịch vụ Kiểm toán và Đảm bảo, PwC Việt Nam “Thời đại của ngân hàng số”

Chính phủ nhiều quốc gia trong khu vực ASEAN đang cố gắng khuyến khích đổi mới. Như tại Singapore, quốc gia này đang tận dụng vị thế là một trung tâm tài chính để đi đầu trong làn sóng công nghệ tài chính (FinTech).

Theo kết quả Khảo sát các Lãnh đạo Doanh nghiệp APEC 2017, các lãnh đạo tại Việt Nam đã xác định yếu tố đổi mới là một trong ba trụ cột chính (bên cạnh việc mở rộng nền kinh tế trong nước và tăng cường đầu tư nước ngoài) góp phần cho sự tăng trưởng doanh nghiệp trong tương lai. Theo khảo sát, hơn một nửa các lãnh đạo nói rằng họ đã ứng dụng tự động hóa trong nhiều bộ phận của doanh nghiệp.

Đã có nhiều ngân hàng thương mại ở Việt Nam đang tự động hóa dịch vụ ngân hàng bán lẻ, ra mắt các tính năng như bảo mật bằng sinh trắc vân tay trên điện thoại. Đối với những công nghệ khó tự tiếp cận hơn thì các ngân hàng đang nghiên cứu hợp tác với các công ty khác. Đầu năm 2017, một công ty bảo hiểm trong nước đã tiến hành hợp tác với một đơn vị sở hữu nền tảng ngân hàng kỹ thuật số để nhằm mở rộng các kênh phân phối tại Việt Nam.

Xây dựng lòng tin về kỹ thuật số sẽ rất quan trọng, bởi các thách thức về quản trị rủi ro đang gia tăng cùng với việc lĩnh vực ngân hàng - một lĩnh vực vốn được nhà nước quản lý chặt chẽ - đang tiếp nhận làn sóng đổi mới từ công nghệ. Khi áp dụng các chuẩn mực Basel II, các ngân hàng sẽ phải xem xét kỹ quá trình quản trị dữ liệu của họ và lựa chọn chiến lược đúng đắn để nâng cao khả năng ứng phó với rủi ro trong thời đại kỹ thuật số.