Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Hoà Bình vừa có văn bản trả lời chất vấn của Đại biểu Quốc hội Ngọ Duy Hiểu - Đoàn Đại biểu Quốc hội TP Hà Nội liên quan tới việc nguyên tắc tranh luận trong tố tụng và xét xử chưa được thực hiện tốt; nhiều bản án tuyên không rõ ràng dẫn đến việc không được thi hành trong thời gian qua.

Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Hoà Bình trả lời chất vấn

Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Hoà Bình trả lời chất vấn.

Đại biểu Quốc hội Ngọ Duy Hiểu cho biết, thời gian qua nhiều cử tri cũng như Luật sư có phàn nàn rằng, trong nhiều vụ án nguyên tắc tranh luận trong tố tụng và xét xử chưa được thực hiện tốt. Một số vụ án hình sự khi Luật sư, người tham gia tố tụng đưa ra những chứng cứ, những lập luận tranh luận thì đại diện Viện kiểm sát chỉ nói một câu Viện kiểm soát giữ nguyên quan điểm như phần tanh luận tại phiên toà.

“Nhìn lại các vụ án oan sai thời gian qua thì không ít nhưng vụ án do Luật sư đã tranh luận và đã lập luận, tuy nhiên không được tranh luận đến cùng, do vậy đã dẫn đến oan sai. Với trách nhiệm của Chánh án và Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, các Tư lệnh ngành sẽ có những giải pháp gì để khắc phục tình trạng trên?” – Đại biểu Duy Hiểu đặt câu hỏi chất vấn.

Trả lời về vấn đề này, Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Hoà Bình cho biết, sau khi Quốc hội thông qua Hiến pháp năm 2013 và theo tinh thần các đạo luật tư pháp mới được sửa đổi, bổ sung thì mô hình tố tụng hiện nay được lựa chọn là mô hình thẩm vấn kết hợp với tính ưu việt của tranh tụng. Nguyên tắc tranh tụng đã được Hiến định, luật định. Nhiều chế định về quyền con người, công khai minh bạch, kiểm soát quyền lực tư pháp, về Luật sư... đã được ghi nhận, đây là những cơ sở pháp lý quan trọng để đảm bảo cho việc thực hiện nguyên tắc tranh tụng tại phiên toà.

Trong hoạt động chỉ đạo điều hành, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cũng đã yêu cầu các Toà án tăng cường tổ chức các phiên toà rút kinh nghiệm theo tinh thần cải cách tư pháp, trong đó làm tốt hoạt động tranh tụng là một trong bốn yêu cầu đề ra. Năm 2017, các Toà án đã phối hợp với Viện kiểm sát các cấp tổ chức 7.825 phiên toà rút kinh nghiệm, tăng trên 3.500 phiên toà so với năm 2016. Ngày càng có nhiều phiên toà tổ chức tốt hoạt động tranh tụng và được dư luận đánh giá cao, xã hội, người dân và cả giới luật sư cũng ghi nhận điều này.

Theo Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, để đảm bảo thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng trong xét xử, các giải pháp cần tập trung thực hiện trong thời gian tới sẽ tập trung vào năm vấn đề.

Một là, triển khai nghiêm túc các quy định của Bộ Luật hình sự năm 2015 (sửa đổi) và Bộ Luật tố tụng hình sự năm 2015.

Hai là, ban hành hướng dẫn về tổ chức các phiên toà theo tinh thần cải cách tư pháp, trong đó các yêu cầu đặt ra của phiên toà này là: Thẩm phán độc lập chỉ tuân theo pháp luật; thực hiện tốt nguyên tắc tranh tụng; bảo vệ quyền con người; hội đồng xét xử thực hiện đầy đủ các quyền năng tố tụng.

Ba là, tiếp tục giao chỉ tiêu cho từng thẩm phán làm chủ toạ các phiên toà rút kinh nghiệm, coi đây là giải pháp đột phá và thiết thực để các thẩm phán nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích luỹ kiến thực, kinh nghiệm, tạo bước chuyển biến rõ nét trong công tác xét xử.

Bốn là, tăng cường tập huấn chuyên sâu về kỹ năng điều hành tranh tụng tại phiên toà cho các TP. Nghiên cứu xây dựng Cuốn sổ tay thẩm phán về kỹ năng điều hành tranh tụng tại phiên toà; tổ chức phát sóng các phiên toà mẫu theo tinh thần cải cách tư pháp...

Năm là, thực hiện nghiêm túc việc công bố bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử Tòa án nhân dân tối cao để nhân dân tham gia giám sát hoạt động xét xử của Toà án.

Liên quan tới chất lượng của bản án, Đại biểu Quốc hội Ngọ Duy Hiểu cho rằng, trong số các bản án dân sự không được thi hành thời gian qua có tỷ lệ không nhỏ có nguyên nhân từ việc bản tuyên không rõ ràng hoặc chưa đủ những căn cứ so với thực tế.

“Theo thống kê của Bộ Tư pháp có 525 bản án trong thời gian một năm vừa qua và Bộ Tư pháp đã gửi 569 kiến nghị để Toà án giải thích hoặc đính chính, xem xét kháng nghị, tuy nhiên, Toà án chỉ có hơn 200 trả lời; Chánh án Toà án nhân dân tối cao Nguyễn Hoà Bình khẳng định: Trong những năm gần đây, số lượng các bản án tuyên không rõ ràng, gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự đã giảm một cách rõ rệt. Tuy nhiên, tình trạng này cũng chưa được khắc phục một cách triệt để”. – đại biểu Duy Hiểu nêu thực trạng. 

Trả lời vấn đề này, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao cho rằng để nâng cao chất lượng các bản án, khắc phục tình trạng án tuyên không rõ ràng gây khó khăn cho công tác thi hành án dân sự, cần tập trung thực hiện tốt 14 giải pháp nâng cao chất lượng công tác xét xử đã được Ban cán sự Đảng, lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao đề ra.

Đồng thời, thực hiện nghiêm túc Chỉ thị số 05/2017/CT-CA ngày 16/10/2017 của Chánh án TANDTC về việc giải quyết các bản án, quyết định tuyên không rõ, khó thi hành; xác định rõ trách nhiệm và giải pháp xử lý theo trách nhiệm của từng cơ quan; Tổ chức tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng viết bản án cho các Thẩm phán, Thẩm tra viên và Thư ký Tòa án.