Đơn giản như về tình hình thực hiện các chỉ tiêu chủ yếu trong Nghị quyết của QH về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2017, Phó Thủ tướng Trương Hoà Bình cho biết, trong số 13 chỉ tiêu đã được thông qua, có 4 chỉ tiêu đạt và 8 chỉ tiêu vượt mục tiêu kế hoạch, tăng thêm 3 chỉ tiêu vượt kế hoạch so với số đã báo cáo QH. 

p/Trung bình mỗi năm doanh nghiệp phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công với chi phí 14.300 tỷ đồng để làm các thủ tục kiểm tra chuyên ngành.p/(Hải quan Cảng sài Gòn KV1 kiểm tra hàng nhập khẩu. Ảnh: T.H)

Trung bình mỗi năm doanh nghiệp phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công với chi phí 14.300 tỷ đồng để làm các thủ tục kiểm tra chuyên ngành. (Hải quan Cảng sài Gòn KV1 kiểm tra hàng nhập khẩu. Ảnh: T.H)

Chỉ tiêu vượt mục tiêu nhưng chưa bền vững

GDP quý I/2018 được Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình nhắc đến như một “ấn tượng trong điều hành kinh tế” bởi đó là mức cao nhất của quý I trong 10 năm trở lại đây. Cả 3 khu vực cốt lõi của kinh tế là nông nghiệp; công nghiệp, xây dựng; chế biến, chế tạo đều tăng cao so với cùng kỳ.

Dù vậy, Phó Thủ tướng cũng thừa nhận nền kinh tế đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đòi hỏi còn các cấp, các ngành tiếp tục dành thời gian, nguồn lực và tập trung khắc phục. Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2018 dự báo có xu hướng giảm dần theo các quý do tăng trưởng 2017 đã ở mức cao.

Mục tiêu tăng trưởng GDP 6,5-6,7% mà Quốc hội đã đồng ý cũng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh sẽ tập trung các giải pháp để đạt được. Trong đó, có những “sự phấn đấu” như giảm lãi suất ở phân khúc một số lĩnh vực ưu tiên. Nguyên tắc được đề ra là thực hiện chính sách tiền tệ theo hướng thận trọng, không đặt mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bằng cách mở rộng tín dụng; ưu tiên mục tiêu ổn định mặt bằng lãi suất, thay vì tạo áp lực bắt buộc giảm lãi suất đối với hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng.
Đồng thời tiếp tục kiểm soát tăng trưởng tín dụng hợp lý, quản lý chặt chẽ tín dụng tiêu dùng, tín dụng cho bất động sản, chứng khoán và kinh tế hộ gia đình.

  Số liệu báo cáo của Chính phủ đã thể hiện các trụ cột tăng trưởng kinh tế chưa thật bền vững, quy mô GDP còn thấp so với dự kiến xây dựng Kế hoạch 5 năm 2016-2020, mô hình tăng trưởng chưa chuyển đổi rõ nét...

Tuy thế, trong báo cáo thẩm tra, UB Kinh tế của Quốc hội dường như có cái nhìn khác.

Điều này được thể hiện qua việc Chủ nhiệm Võ Hồng Thanh khi đọc báo cáo cho hay: Số liệu báo cáo của Chính phủ đã thể hiện các trụ cột tăng trưởng kinh tế chưa thật bền vững; quy mô GDP còn thấp so với dự kiến xây dựng Kế hoạch 5 năm 2016-2020, mô hình tăng trưởng chưa chuyển đổi rõ nét, động lực tăng trưởng chính chủ yếu dựa vào khai thác dầu khí, than, kiều hối và đóng góp của khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; công nghiệp chế biến có nhiều đóng góp nhưng mới chỉ dừng lại ở khâu gia công, chưa phải là công nghệ cao, tỷ lệ giá trị gia tăng trong giá trị sản xuất có xu hướng giảm.

“Xuất khẩu còn phụ thuộc lớn vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, chiếm tỷ trọng 72% (riêng Tập đoàn Samsung tại Việt Nam xuất khẩu 53,3 tỷ USD, chiếm khoảng 24,9% tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2017 của Việt Nam); chưa liên kết, tận dụng được lợi thế của khu vực doanh nghiệp này để phát triển bền vững khu vực kinh tế trong nước”, ông Vũ Hồng Thanh nói.

Môi trường cải thiện nhưng còn nhiều rào cản

Cũng vậy, khi đề cập tới vấn đề cải thiện môi trường kinh doanh, UB Kinh tế sau khi ghi nhận những tiến bộ, nhưng cũng thẳng thắn chỉ ra “tình trạng “giấy phép con, cháu” còn khá nhiều, môi trường kinh doanh có nhiều cải thiện nhưng vẫn còn rào cản, chưa đạt hiệu quả như mong đợi”.

Nói có sách, mách có chứng, UB Kinh tế trích số liệu của Bộ KH&ĐT: “Hiện có 5.917 điều kiện kinh doanh của các bộ tại các cửa khẩu với khoảng 100.000 mặt hàng phải kiểm tra chuyên ngành. Tỷ lệ hàng hóa làm thủ tục kiểm tra 2-3 lần chiếm 58%, trong đó 54% là kiểm tra 2 lần, còn lại 3 lần. Trung bình mỗi năm doanh nghiệp phải bỏ ra 28,6 triệu ngày công với chi phí 14.300 tỷ đồng để làm các thủ tục này”.

Điều “tương phản” nói trên cũng xảy ra khi buổi chiều ngày khai mạc, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng trình bày báo cáo của Chính phủ về Quyết toán ngân sách nhà nước 2016.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh tới việc vượt thu 9,2% so với dự toán, trong đó có thu nội địa từ sản xuất, kinh doanh, thu từ dầu thô, xuất nhập khẩu. Đương nhiên, như một sự cầu thị, Bộ trưởng Dũng cũng đề cập đến tình trạng “chi nhiều hơn thu” và thừa nhận sự chênh lệch này dù giảm 5.505 tỷ đồng so với dự toán Quốc hội đã duyệt, nhưng vẫn chiếm 5,52% GDP thực hiện.

Tuy nhiên, Tổng Kiểm toán nhà nước Hồ Đức Phớc khi trình bày báo cáo kiểm toán NSNN 2016 lại “thẳng thắn” hơn khi nêu: mặc dù vượt dự toán nhưng tăng thu chủ yếu từ tiền sử dụng đất và lợi nhuận, cổ tức được chia cho phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp.

Báo cáo của Kiểm toán Nhà nước cũng không e ngại khi đề cập tình trạng nhiều doanh nghiệp, tổng công ty nhà nước phải nộp thêm tiền vào ngân sách do bị “truy thu” mà số phải nộp lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Đặc biệt, các dự án huy động nguồn vốn khác cũng được đề cập như là điển hình của sai phạm trong đầu tư đến nỗi KTNN đã phải kiến nghị xử lý trên 10.000 tỷ đồng đối với 1.497 dự án. Đương nhiên, cũng có cả những dự án bị chuyển hồ sơ sang CQĐT.

Không chỉ vậy, ngay cả Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính- Ngân sách Nguyễn Đức Hải còn thẳng thắn hơn: “Tình trạng chi sai chế độ, sử dụng sai nguồn kinh phí ở các đơn vị sử dụng ngân sách, các chủ đầu tư và cả trong điều hành ngân sách vẫn tái diễn”.

Hoặc nói về tình trạng nợ đọng XDCB, ông Hải nói: “Một số bộ, ngành, địa phương tỷ lệ nợ đọng lớn so với tổng chi đầu tư phát triển; còn để phát sinh nợ đọng mới 14.614 tỷ đồng; có địa phương chưa xây dựng phương án, lộ trình xử lý nợ theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ…”.

Tất cả làm nên một bức tranh đa chiều khi mở đầu một kỳ họp Quốc hội ngắn nhất từ trước tới nay.