Sau một thời gian dài trình đề án xin phép thí điểm xe hợp đồng điện tử tại thị trường Việt Nam, những tưởng Uber đã có thể thở phào nhẹ nhõm khi nhận được sự chấp thuận từ Bộ Giao thông Vận tải, nhưng công ty công nghệ này vẫn tiếp tục bị phản đối bởi đại diện hai thành phố lớn nhất cả nước là Hà Nội và TP. HCM. 

Chỉ sau hai ngày kể từ khi Bộ Giao thông Vận tải chính thức thông qua đề án thí điểm vận tải của Uber, đại diện Hà Nội và TP. HCM đồng loạt đưa kiến nghị siết chặt và dừng cấp phép, mở rộng thí điểm xe hợp đồng điện tử kiểu Uber trong năm 2017 vì cho rằng hoạt động của các công ty công nghệ kết nối vận tải là nguyên nhân gây tắc đường, phá vỡ quy hoạch giao thông đô thị và không công bằng, minh bạch trong nghĩa vụ thuế. 

Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định tạm dừng cấp phép mới hợp đồng xe điện tử kiểu Uber

Bộ Giao thông Vận tải đã ra quyết định tạm dừng cấp phép mới hợp đồng xe điện tử kiểu Uber

Uber gây tắc đường? 

Tuy nhiên, đại diện Vụ Giao thông - Vận tải Bộ Giao thông Vận tải), cho rằng nhận đinh về nguyên nhân gây tắc đường phải công bằng. Rõ ràng, nhờ các dịch vụ vận tải hành khách, tài xế biết được nhu cầu đón xe cụ thể của người dùng và chỉ tiến hành đón trả khách dựa trên những nhu cầu cụ thể đó về địa điểm cũng như thời gian đưa đón. Việc này phần nào giúp giảm thiểu tình trạng tại một số dịch vụ xe tư khi mà các tài xế thường chỉ “tập kích” tại một số khu vực để đón trả khách gây ách tắc giao thông.

Thực tế là các ứng dụng gọi xe đang được xã hội và người dân ủng hộ, phù hợp với xu thế phát triển của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực giao thông vận tải của quốc tế và Việt Nam. Thế giới đang tiến vào cuộc Cách mạng Công nghệ 4.0 và Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc hay lùi lại phía sau. Chính các doanh nghiệp cần chủ động tích cực nắm lấy cơ hội và vượt qua thách thức của CMCN 4.0 và nền kinh tế số.

Thực tế là một số doanh nghiệp taxi truyền thống cũng đang từng bước đầu tư cải tiến, đưa ứng dụng công nghệ vào để hoạt động hiệu quả hơn, thuận tiện hơn cho người dùng. Đây là tín hiệu đáng mừng, đáng được khích lệ của một môi trường cạnh tranh tích cực, hứa hẹn giúp giao thông đô thị của Việt Nam ngày càng theo kịp xu thế phát triển của khu vực và trên thế giới. 

Suốt 3 năm kể từ khi Uber có mặt tại Việt Nam, câu chuyện cấm hoạt động hay chủ động thay đổi trong phương thức quản lý Nhà nước để có thể dung hòa và tận dụng tốt nhất ý tưởng kinh doanh sáng tạo vẫn là câu chuyện chưa ngã ngũ. Xung quanh vấn đề này, ngay giữa các chuyên gia kinh tế, các cấp cơ quan, cán bộ nhà nước cũng có nhiều luồng ý kiến, quan điểm đa chiều. Vì vậy, cần nhìn nhận vấn đề ở một góc độ rộng hơn để đưa ra các giải pháp hợp lý, đem lại thuận tiện cho các cơ quan quản lý và lợi ích cho các doanh nghiệp, đảm bảo sự phát triển chung của nền kinh tế. 

Tham gia một “sân chơi” quốc tế, điều quan trọng là phải hiểu luật. Mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, phạm vi biên giới kinh tế quốc gia tự động được mở rộng hơn nhiều so với biên giới lãnh thổ, nền kinh tế Việt Nam đã và đang có nhiều cơ hội phát triển. Tuy nhiên, cơ hội càng lớn, thách thức càng nhiều. Tham gia vào guồng máy kinh tế chung, đối diện với  một trong những cuộc Cách mạng Kinh tế toàn cầu - cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0, lấy nền tảng là ứng dụng công nghệ trong mọi mặt của đời sống, rõ ràng chúng ta không thể là người ngoài cuộc.

Là một điển hình của mô hình kinh doanh công nghệ sáng tạo của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, Uber là hiện tượng kinh doanh nên được cân nhắc. Luật pháp bao giờ cũng đi sau sự phát triển của xã hội, những ngành kinh doanh mới mà doanh nghiệp sáng tạo ra. Việc các cơ quan quản lý Nhà nước còn lúng túng trong bài toán làm thế nào để quản lý tốt nhất các mô hình kinh doanh kiểu Uber là điều dễ hiểu.

Cần xem xét dưới góc độ người tiêu dùng

Với những người đi tiên phong, đặc biệt là trong những lĩnh vực sáng tạo, họ luôn luôn đẩy biên giới hoạt động ra khỏi cái truyền thống. Mà cái mới bao giờ cũng khiến người ta bỡ ngỡ và cần có thời gian để trở nên quen thuộc. Phương pháp tiếp cận đúng trong trường hợp này là cả những doanh nghiệp cũ và cơ quan nhà nước nên tìm cách thích ứng thay vì tìm cách ngăn chặn hay từ chối.

Mấu chốt của vấn đề là vì ý tưởng kinh doanh của Uber quá mới. Tuy nhiên, Uber chỉ là một cái mới trong muôn hình vạn trạng các hiện tượng kinh doanh sẽ xuất hiện trong tương lai. Nếu cứ “không quản được thì cấm”, khước từ những cái mới, cái khó, chúng ta không thể bắt kịp sự  phát triển. Việc ứng dụng công nghệ hoá trong quản lý và vận hành các lĩnh vực, trong đó có vận tải là xu hướng tất yếu trên thế giới. Điều cần quan tâm là các cấp quản lý cần tạo ra hành lang pháp lý phù hợp, có sự giám sát chặt chẽ, có điều chỉnh kịp thời và hợp lý khi cần thiết.

Bàn về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường khẳng định: “Chúng ta phải đưa ra giải pháp chứ không thể không quản lý được thì cấm. Hoạt động của Uber thời gian qua đáp ứng được nhu cầu người dân và thể hiện được ưu điểm trước taxi truyền thống. Chúng tôi ủng hộ ứng dụng công nghệ vào vận tải nhưng đề nghị các hãng phải đảm bảo minh bạch trong các nghĩa vụ thuế, đảm bảo cạnh tranh công bằng.” 

Theo tầm nhìn của Bộ Giao thông Vận tải, chương trình thí điểm đáp ứng tốt nhu cầu đi lại của người dân, tạo ra sân chơi công bằng, vì lợi ích người tiêu dùng. Thêm vào đó, việc cho phép các đơn vị cung cấp ứng dụng gọi xe tham gia chương trình thí điểm sẽ tạo tiền đề hành lang pháp lý để quản lý tốt hơn các đơn vị này. Việc cần làm là nâng cao hiệu quả của công tác quản lý Nhà nước đối với các doanh nghiệp trong quá trình thí điểm, đẩy mạnh sự phối hợp chặt chẽ giữa các sở ban ngành, để mang đến một môi trường kinh doanh rộng mở, có lợi cho người tiêu dùng.

Đại diện Bộ Tư pháp và Bộ KH-CN cũng đã nhấn mạnh, đề án thí điểm không chỉ nên xem xét dưới góc độ nhà quản lý mà còn cần xem xét dưới góc độ người tiêu dùng, chẳng hạn như tính hiện đại, an toàn, minh bạch, tiện lợi và giá cả tối ưu vì người tiêu dùng giờ yêu cầu ngày càng cao. Ở khía cạnh này, taxi truyền thống cũng cần phải chuyển mình mạnh mẽ hơn nữa.