ĐBQH Lê Thanh Vân, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội.

Đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân

Đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội đã thẳng thắn như vậy khi chia sẻ với báo chí bên hành lang Quốc hội về câu chuyện cán bộ và luân chuyển cán bộ.

Đủ “chiêu” hãm hại người tâm huyết

Đánh giá về việc Bí thư không phải là người địa phương, ông Vân cho rằng, đây là vấn đề không mới cả về lịch sử cũng như giai đoạn cách mạng hiện nay. Trong lịch sử chúng ta có Luật Hồi tỵ, trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Đảng đã từng đề cập đến. Gần đây nhất, trước đại hội các cấp của Đảng ngày 30/5/2015, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị 36 về việc tổ chức đại hội Đảng các cấp, không chỉ Bí thư cấp ủy mà có 9 chức danh gồm: Bí thư cấp ủy, Chủ tịch UBND, người đứng đầu các cơ quan công an, kiểm sát, tòa án, thuế…

Nhưng Nghị quyết trung ương 7 lần này đề cập hệ thống hơn, quyết liệt hơn với chủ trương nhất quán hơn. Theo ông Vân, đây là câu chuyện không mới nhưng sẽ gặp thuận lợi và khó khăn khi triển khai. Thuận lợi vì có tính chất lịch sử người đứng đầu không là người địa phương để ngăn chặn được quan hệ thân hữu ở địa bàn người đứng đầu sẽ lãnh đạo. Trước đây, Luật Hồi tỵ ngăn cấm lấy vợ, xây nhà, mua đất, quan hệ bạn bè đồng học, học trò, con của thầy… Nếu đến nơi nhận chức mà có mặt những người này thì lập tức phải dời đi chỗ khác.

Tuy nhiên, người mới về có thể gặp khó khăn vì sự nhìn nhận sẽ mới, khác với người đã ở lâu - thường có tính chất thủ cựu, hài lòng với kết quả của mình mà không chịu đổi mới. Cái khó cho người mới về là tiếp cận mọi người, mất một thời gian để am hiểu nơi làm việc và tính chất công việc.

Thêm nữa, "tính ê kíp" sẽ có thể xảy ra hai khả năng. Nếu dĩ hòa vi quý và được lòng với ê kíp cũ thì có thể luận lợi nhưng như thế tức là không có sự đổi mới. Ngược lại, nếu tích cực năng động quá có thể bị tập thể đó chống đối, người ta có trăm phương ngàn kế để hãm hại, chặn đường bằng nhiều cách.

Vậy, làm thế nào để giải quyết tình trạng trên? Theo ông Vân, trước hết là khâu chọn người. Nếu chọn được người đủ tâm, đủ tầm, có trí tuệ, đạo đức thì cho dù có là người địa phương thì họ cũng không làm việc gì sai trái. Người có tâm, có tầm nhân cách của họ sẽ khác do đó nếu chọn được người hiền tài, đức độ thực sự thì cũng không cần phải luân chuyển cấp ủy.

Trong khi đó, nếu đưa người nơi khác đến làm cấp ủy mà người đó tâm không sáng, trí không minh, đi lên từ mua tước bán quan mà có thì về không sớm thì muộn cũng sẽ lại quây thành bè phái mới, lợi ích nhóm mới.

“Theo tôi, về chủ trương rất hay, ít nhất cũng ngăn chặn được tình trạng lạm dụng quyền lực, nhưng phải đặt ra những yêu cầu mới để ngăn chặn”, ông Vân nói.

Chọn người có khả năng “tự phòng ngừa”

Vẫn theo ông Vân, hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước đã vận hành tốt hơn kể từ khi Trung ương có hàng loạt các nghị quyết  về chấn chỉnh bộ máy và tổ chức cán bộ. Cùng với sự năng động, tích cực của lãnh đạo Chính phủ, đặc biệt là Thủ tướng, bộ máy nhà nước nói chung và bộ máy hành chính nói riêng đã vận hành khá tốt.

Tuy nhiên, chúng ta có thể nhận thấy vẫn còn tình trạng trên nóng dưới lạnh, việc khởi động hầu hết xuất phát từ Trung ương, bên Đảng chủ yếu là Tổng Bí thư đứng đầu, đặc biệt trong vấn đề phòng chống tham nhũng. Với vai trò là Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, người đứng đầu rất tích cực, hăng hái, nói ít làm nhiều. Còn về phía quản lý, điều hành kinh tế - xã hội, Thủ tướng cũng chỉ đạo rất kịp thời, thậm chí đến tận nơi để chỉ đạo.

Nhưng đây chỉ là giải pháp tình thế, vì nếu vận hành chuẩn mực thì chức năng, nhiệm vụ của ai thì người đó phải làm cho đúng, nhưng vẫn có tình trạng Ủy ban Kiểm tra Trung ương kiểm tra vượt cấp. Điều này chứng tỏ hệ thống cấp dưới vận hành không tốt. Về phía Chính phủ cũng như vậy, Thủ tướng phải can thiệp cả những vụ như “Xin chào”.

Về nguyên nhân, theo ông Vân, phần lớn là lỗi từ người đứng đầu, có thể là Bí thư, Chủ tịch UBND các cấp, thậm chí là Bộ trưởng chưa vận hành đồng bộ với người đứng đầu Đảng và Nhà nước. Điều này phản ánh một số vấn đề.

Thứ nhất, có những người không đủ năng lực để vận hành. Thứ hai, chây ỳ, không chịu vào cuộc. Thứ ba, bị ràng buộc bởi nhiều lợi ích khác. Gần đây, dường như lò của Tổng Bí thư càng nóng lên thì trách nhiệm của người đứng đấu có vẻ như co lại vì sợ liên lụy, sợ trách nhiệm. Điều này rất nguy hiểm vì nó làm cho tính liên thông, vận hành nhất quán xuyên suốt từ trên xuống dưới bị đình trệ, và có thể bị ách tắc ở một khâu nào đó qua điều hành của người đứng đầu.

Tình hình đó phản ánh thực trạng, một mặt người đứng đầu lo sợ trách nhiệm, mặt khác chưa đủ năng lực nhận diện đúng sai để quyết định những vấn đề sao cho kịp thời. “Tôi cho vấn đề chất lượng cán bộ, trong đó người đứng đầu mới là vấn đề quan trọng. Vì họ có thể tìm mọi cách để chui sâu, leo cao, nhưng đến lúc bị quy trách nhiệm thì co lại không dám làm”, ông Vân bày tỏ.

Nghị quyết Trung ương 7 lần này có đưa ra một tinh thần rất cách mạng, đó là thay thế cán bộ nếu không đáp ứng được công việc, không đủ năng lực phẩm chất mà không cần đợi đến hết nhiệm kỳ. Tuy nhiên, dù có giải pháp nào đi chăng nữa thì ông Vân vẫn nhấn mạnh, để thành công thì khâu quan trọng nhất vẫn là chọn người ngang tầm nhiệm vụ, có đức có tài. Bản thân con người đó đã có cơ chế tự phòng ngừa, không có sâu rệp hay vi rút nào có thể xâm nhập vào được.