Theo đại diện JBA, rào cản chi phí lao động có thể “kéo chân” doanh nghiệp. Ảnh: Internet.

Rào cản “kéo chân” doanh nghiệp 

Đại diện cho hơn 1.600 ông Hiro Sagara cho biết JBA lo ngại về tốc độ tăng lương tối thiểu hàng năm tại Việt Nam. “Hiện tại, mức lương tối thiểu hiện tại của Việt Nam (ở khu vực 1) cao hơn mức lương ở lĩnh vực công nghiệp chính của Philippines, trong khi Malaysia và Thái Lan đã hạn chế tăng lương tối thiểu. Thậm chí, các doanh nghiệp đã tính, nếu bao gồm cả chi phí về phúc lợi xã hội và công đoàn thì chi phí lao động ở Việt Nam ngang bằng với chi phí lao động ở Thái Lan”, ông Hiro Sagara nói.

Đại diện JBA lo ngại, với tốc độ tăng nhanh như vậy Việt Nam có thể sẽ mất khả năng cạnh tranh tương đối so với các nước láng giềng. “Tôi cho rằng, sẽ là chiến lược khi xác định mức tăng lương tối thiểu thích hợp hàng năm dựa trên mức tăng CPI”, ông Hiro Sagara kiến nghị với các cơ quan Chính phủ tham dự VBF giữa kỳ 2017.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp Nhật Bản cũng gặp phải nhiều rào cản khi thực hiện kế hoạch chuyển cơ sở sản xuất từ Nhật Bản hoặc nước thứ ba vào Việt Nam. Trong đó, một trong những rào cản lớn là chính sách nhập khẩu các máy móc, thiết bị đã qua sử dụng. Thông tư 23 của Bộ Khoa học và Công nghệ đã quy định hạn chế nhập khẩu máy móc, thiết bị đã được sử dụng trên 10 năm. Tuy nhiên, do mỗi máy móc thiết bị có “tuổi đời” khác nhau nên quy định  này là chưa phù hợp. 

Trọng tâm phát triển DNVVN- ngành công nghiệp hỗ trợ 

Do đó, JBA khuyến nghị Chính phủ Việt Nam cần linh hoạt trong việc cho phép nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng, để thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ và đầu tư của các doanh nghiệp Nhật Bản vào Việt Nam.

Người đứng đầu Hiệp hội doanh nghiệp Nhật Bản cũng cho rằng cần phải có những DNVVN của Nhật Bản là những doanh nghiệp có thế mạnh và kiến thức chuyên môn cao (chẳng hạn như các nhà sản xuất khuôn mẫu), được khuyến khích chuyển giao công nghệ cho Việt Nam bằng cách hợp tác với các DNVVN trong nước.

JBA hiện là một trong những hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam với 1.600 thành viên. Nhật Bản là nước đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam sau Hàn Quốc. Đại diện JBAV cho rằng chuyến thăm Nhật Bản gần đây của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc sẽ giúp cho tăng đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam. 

“Chẳng hạn, chúng tôi rất mong muốn cơ quan lập pháp của Việt Nam cho phép các nhà đầu tư nhập máy móc, thiết bị đã qua sử dụng làm tài sản cố định của doanh nghiệp của họ, được phép mang máy móc, thiết bị đã qua sử dụng mà không tính đến hạn chế số năm sử dụng. Sau đó, các nhà đầu tư và DNNVV với những thế mạnh riêng của họ có thể khuyến khích hơn nữa việc di chuyển đến Việt Nam” - đại diện JBA nói.

Một vấn đề khác JBA khuyến nghị là cấp giấy phép lao động dễ dàng hơn cho các lao động nước ngoài được tuyển dụng tại các doanh nghiệp ở Việt Nam. “Chúng tôi cũng mong muốn Việt Nam sẽ tiếp tục nỗ lực hơn trong việc cấp giấy phép lao động cho các chuyên gia về doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc các ngành công nghiệp phụ trợ, không chỉ từ góc độ cung cấp thiết bị mà còn từ quan điểm di chuyển không bị ràng buộc về nguồn nhân lực, Việt Nam có thể tăng khả năng cạnh tranh của mình. Nhật Bản và các doanh nghiệp Nhật Bản luôn sẵn sàng và có thiện chí đóng góp cho sự phát triển kinh tế của Việt Nam”, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam đề xuất.

Bởi theo JBA, nới lỏng điều kiện cấp phép lao động sẽ giúp phát triển ngành công nghiệp phụ trợ, năng lực ngành sản xuất và và nguồn lực con người, đặc biệt là các chuyên gia về DNVVN hoặc các ngành công nghiệp phụ trợ. 

JBA dẫn dụ, tại Nhật Bản, có các tổ chức hô trợ DNVVN như “cơ quan DNVVN”, “Tổ chức DNVVN và sang tạo khu vực”, “Tập đoàn Tài chính Nhật Bản” đã thực hiện nhiều biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp. "Đại diện JBA mong muốn Chính phủ Việt Nam sẽ tham khảo nỗ lực của Nhật Bản để tiến hành phát triển ngành CN phụ trợ và hỗ trợ các DNVVN qua việc thúc đẩy chuyển đổi kỹ thuật ưu tú như về sản xuất kim loại mà Nhật Bản đang có sang cho DNVVN của VN. Bên cạnh đó tiến hành đào tạo kỹ sư người Việt". - ông Hiro Sagara nói.