Quốc hội bàn về Luật dành cho đặc khu kinh tế vào sáng 23/5.

Cụ thể, tại phiên buổi sáng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Khắc Định sẽ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc.

Sau đó, các đại biểu thảo luận ở hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc; Cơ quan trình, cơ quan chủ trì thẩm tra báo cáo, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Dự án Luật đơn vị hành chính đặc biệt bao gồm 6 chương, 85 điều. Trước đó, dự án luật đã được xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ 4 và tiếp tục được thảo luận, cho ý kiến tại phiên họp thứ 23 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Về cơ bản, Thường trực Ủy ban pháp luật (TTUBPL) và cơ quan soạn thảo thống nhất các nội dung tiếp thu, chỉnh lý trong dự thảo Luật và đã thể hiện cụ thể trong Báo cáo số 1311/BC-UBPL14 của Ủy ban Pháp luật.

Trong đó, về tổ chức chính quyền địa phương, mô hình tổ chức chính quyền địa phương ở đặc khu được chỉnh lý bảo đảm phù hợp với quy định của Hiến pháp, kết luận của Hội nghị Trung ương 11 (Khóa XI) và ý kiến của Bộ Chính trị. Theo đó, chính quyền địa phương ở đặc khu gồm có Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân với những đổi mới cơ bản về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm nhằm đảm bảo tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.

Về một số cơ chế, chính sách đặc biệt liên quan đến đất đai, theo Dự thảo, thời hạn sử dụng đất được chỉnh lý như sau: căn cứ vào quy mô, tính chất của dự án đầu tư và đề xuất của nhà đầu tư, Chủ tịch UBND đặc khu quyết định thời hạn sử dụng đất để sản xuất, kinh doanh tại đặc khu nhưng không quá 70 năm. Trường hợp đặc biệt, thời hạn sử dụng đất có thể dài hạn hơn nhưng không quá 99 năm do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Về ngành, nghề ưu tiên phát triển tại các đặc khu, một số ý kiến đại biểu Quốc hội và các địa phương đề nghị bổ sung một số ngành, nghề ưu tiên phát triển mới. Tuy nhiên, TTUBPL và cơ quan soạn thảo thấy rằng, các ngành, nghề ưu tiên phát triển là nội dung mang tính trọng tâm, xuyên suốt, thể hiện mục tiêu, định hướng phát triển của từng đặc khu, là căn cứ để xác định và thực hiện các chính sách ưu đãi và chính sách khác, do đó, cần được quy định rõ trong dự thảo Luật và hạn chế mở rộng nhằm bảo đảm nguyên tắc ưu đãi có trọng tâm, trọng điểm, phát huy lợi thế của từng đặc khu.

Chỉ xem xét, bổ sung những ngành nghề thực sự cần thiết theo đề xuất của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, TTUBPL đã phối hợp với cơ quan soạn thảo rà soát và thống nhất đề nghị bổ sung ngành, nghề dịch vụ tài chính và logistics đối với đặc khu Vân Đồn, bổ sung ngành, nghề sản xuất sản phẩm và chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực hải dương, hàng hải, sinh học và sinh thái biển đối với đặc khu Bắc Vân Phong, đồng thời chỉnh lý về kỹ thuật thể hiện trong phụ lục để đảm bảo chặt chẽ, thống nhất.

Về ngân sách cho đặc khu, dự thảo Luật được chỉnh lý quy định ngân sách đặc khu là một cấp ngân sách thuộc hệ thống ngân sách nhà nước, tương đương ngân sách cấp huyện để xác định nguồn thu, nhiệm vụ chi, việc lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách đặc khu thực hiện theo Luật Ngân sách nhà nước và Luật này. Đồng thời, tạo cơ sở cho việc áp dụng quy định của pháp luật liên quan đối với ngân sách đặc khu. Bên cạnh đó, TTUBPL đã phối hợp với các cơ quan tiếp thu, chỉnh lý, bổ sung một số quy định đặc thù về ngân sách đặc khu nhằm bảo đảm chặt chẽ, khả thi và tạo sự chủ động cao hơn cho chính quyền địa phương tại đặc khu.

Trong dự thảo Luật trình Quốc hội, tại ba đặc khu đều xác định xây dựng, kinh doanh khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp có casino là dự án thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển, cần thu hút đầu tư. Đây là các dự án đầu tư phức hợp đa chức năng với vốn đầu tư lớn, do vậy việc quy định dự án đầu tư thuộc lĩnh vực này được hưởng ưu đãi về thuế, về tiền thuê đất như các dự án khác thuộc ngành, nghề ưu tiên phát triển khác là cần thiết để thu hút đầu tư và đảm bảo cạnh tranh quốc tế. Tuy nhiên, đây cũng là ngành, nghề kinh doanh có tỷ suất lợi nhuận rất cao, có sức hấp dẫn lớn đối với nhà đầu tư, do đó chính sách ưu đãi cần được tính toán hợp lý, đảm bảo không gây thất thu ngân sách nhà nước trong dài hạn.

Trên cơ sở tiếp thu một phần ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các cơ quan thống nhất chỉnh lý theo hướng giảm một số ưu đãi đối với dự án đầu tư xây dựng, kinh doanh khu dịch vụ, du lịch và vui chơi giải trí tổng hợp có casino so với dự thảo Luật được Chính phủ trình Quốc hội.

Dự thảo Luật cũng bổ sung một điều mới quy định về cán bộ, công chức thuộc bộ máy chính quyền địa phương ở đặc khu và chỉnh lý cơ bản quy định về chính sách đối với người làm việc tại các cơ quan, tổ chức của chính quyền địa phương ở đặc khu.

Theo đó, về cơ bản đội ngũ cán bộ, công chức hiện nay ở ba địa phương được sắp xếp lại để tiếp tục làm việc trong bộ máy chính quyền ba đặc khu vẫn được xác định là cán bộ, công chức theo pháp luật về cán bộ công chức.

Riêng bộ phận công chức chuyên môn được tuyển dụng mới thì sẽ thực hiện theo chế độ tuyển dụng có thời hạn để thử nghiệm chính sách mới. Việc tuyển dụng được thực hiện theo vị trí việc làm trên cơ sở nguyên tắc người sử dụng lao động trực tiếp tuyển dụng lao động. Đồng thời, cải cách mạnh mẽ chế độ tiền lương đối với cán bộ, công chức, viên chức, người lao động làm việc trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập ở đặc khu.

Trao đổi với báo chí về vấn đề này, Đại biểu Quốc hội Nguyễn Khắc Định (đoàn Đại biểu tỉnh Khánh Hòa) cho biết, tỉnh Khánh Hòa được xem xét phát triển đặc khu kinh tế Vân Phong. Do vậy, rất mong Quốc hội, Chính phủ và các địa phương cùng hỗ trợ, xây dựng 3 đơn vị hành chính thành công.

Trong khi đó, Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TPHCM) bày tỏ băn khoăn, lo lắng về dự thảo Luật Đặc khu hành chính nhất là trong bối cảnh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Việt Nam trong vòng 30 năm vừa qua đã để lại những bài học sâu sắc và Việt Nam đang thực hiện định hướng lại việc thu hút vốn FDI.

Theo đại biểu Ngân, trong 30 năm qua, Việt Nam thu hút vốn FDI rất lớn và nguồn vốn này đã đóng góp rất lớn vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, việc hỗ trợ để chuyển giao công nghệ, phát triển công nghệ hỗ trợ trong nước từ khu vực này còn nhiều hạn chế. Do đó, khi có Luật Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt với định hướng tiếp tục thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, cần phải cân nhắc lại nên thu hút FDI vào lĩnh vực nào?

Đại biểu Ngân mong rằng, Luật này sẽ tạo ra thí điểm về đơn vị hành chính kinh tế đặc biệt, từ đó nhân rộng cả nước.