Có 71,76% số người được lấy ý kiến ủng hộ việc điều chỉnh giờ học, giờ làm để giảm ùn tắc giao thông, trong đó khu vực vành đai 3 số người được lấy ý kiến ủng hộ là 67,14%.

Vừa qua, Hà Nội đã công bố tờ trình đề án “Tăng cường quản lý phương tiện giao thông nhằm giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường thành phố Hà Nội, giai đoạn 2017-2020 tầm nhìn 2030”. Công an Thành phố đã phát hơn 15.000 phiếu khảo sát đến từng hộ gia đình trong  phạm vi 30 quận, huyện. Qua đó, có hơn 71% ủng hộ việc điều chỉnh giờ học, giờ làm. Vậy là chuyện điều chỉnh giờ học, giờ làm lại làm nóng dư luận Hà Nội sau đề án “cấm xe máy”.

Thật ra việc điều chỉnh giờ học, giờ làm để chống ùn tắc giao thông không mới, ở các nước trên thế giới cũng đã có nhiều thành phố áp dụng và cũng có nơi thành công. Tại TP HCM, năm 2003 và năm 2009 cũng đã có 2 lần việc điều chỉnh giờ học, giờ làm được đem ra bàn và đã làm thí điểm trước khi giải pháp này được cất vào… ngăn kéo.

Một bước đi hợp lý?

Đây không phải là lần đầu Hà Nội có đề xuất này. Năm 2012, 10 quận ở Thủ đô, hai huyện Từ Liêm (nay được chia tách thành hai Quận Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm), Thanh Trì đã tiến hành thay đổi thí điểm để giảm tình trạng ùn tắc giao thông. Cụ thể: Các trường học bắt đầu từ 7h sáng, trường mầm non từ 8h, các cơ quan công sở làm việc từ 8h, còn trung tâm thương mại dịch vụ mở cửa từ 9h.

Ông Vũ Văn Viện - Giám đốc Sở Giao thông Vận tải Hà Nội, cho biết: “Lần này UBND thành phố sẽ nghiên cứu chặt chẽ hơn, đảm bảo tính khả thi hơn. Khi có đề án sẽ lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng bị tác động để lựa chọn được phương án tốt nhất, hạn chế thấp nhất những ảnh hưởng đến sinh hoạt của số đông người dân”.

Chuyện đổi giờ! Hãy làm vì lợi ích của đa số người, vì giao thông thuận lợi cho cả xã hội, chứ đừng vì lợi ích của một nhóm người nào đó. Mọi việc đều có hướng giải quyết nếu chúng ta có sự chuẩn bị tốt, nhất là về mặt tư tưởng.

Ông Đinh La Thăng – Phó Trưởng Ban kinh tế Trung ương (khi còn làm Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải) từng nói rằng: “Phải tổ chức khai thác hạ tầng giao thông một cách tốt nhất. Đổi giờ làm việc thực sự là cũng gây xáo trộn, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân. Chúng tôi hết sức áy náy vì điều này. Nhưng nếu hy sinh lợi ích nhỏ mà không ùn tắc giao thông, giảm tai nạn giao thông thì người dân cũng được lợi”.

Đã có không ít người dân ủng hộ quan điểm này của ông Đinh La Thăng. Dù chuyện dậy sớm, dậy muộn của dân thị thành có đôi chút tế nhị không tiện nói ra. Nhưng, một vấn đề đặt ra là: Tại sao những người phản đối chủ trương đổi giờ học, giờ làm này không đưa ra được giải pháp khả dĩ hơn? Chẳng phải nếu họ đưa ra được giải pháp hay hơn thì càng tốt chứ sao?

Trong khi đó, học sinh miền quê có bao nỗi khó khăn, sao họ vẫn vượt khó đi lên được. Mỗi buổi sáng sớm dù là trời lạnh giá hay trời nắng, đêm trước thức khuya đến mấy họ vẫn phải dậy sớm. Trẻ thì đi tìm con chữ, người lớn thì kiếm miếng cơm manh áo.

Thế mới nói, riêng chuyện ùn tắc giao thông, mọi người cần phải có cái nhìn khách quan, trước khi đổ lỗi cho nhà quản lý thì chúng ta hãy xem lại bản thân mỗi người trước khi tham gia giao thông.

Dù chưa biết lần này có hiệu quả hay không, nhưng việc đổi giờ làm, giờ học để đỡ ùn tắc giao thông là bước đi hợp lý, là việc đáng hoan nghênh. Vì ít ra các nhà quản lý đã có những thay đổi, có hành động thực tế, còn hơn là họ không làm gì cả. Xã hội nên ủng hộ họ hơn là phản đối.

Nhưng vẫn nên thận trọng

Nhiều nhà quản lý giao thông đã phân tích sự thất bại của lần đầu thực hiện đổi giờ học, giờ làm (2012) là: Đối tượng mà giải pháp thay đổi giờ học giờ làm chỉ chiếm 20-30% lượng người tham gia giao thông trong giờ cao điểm ở Hà Nội và trên thực tế, còn rất nhiều các biện pháp có thể thực hiện được, cho kết quả tương tự.

Ví dụ: Hạn chế xe ôtô đi vào thành phố có thể tạo ra hiệu quả gấp 2 lần thay đổi giờ học, giờ làm nhưng chỉ tác động tới hoạt động của khoảng 20 nghìn người, cấm đỗ xe trên đường phố có thể làm ảnh hưởng tới khoảng 15 nghìn người…Tại sao chúng ta không thực hiện những giải pháp đó trước mà thực hiện những giải pháp ảnh hưởng đến hàng triệu người? 

Những góp ý, chia sẻ này các nhà quản lý, có trách nhiệm cũng nên tiếp thu và rút ra được cái gì được và chưa được cho lần này, chứ không thể bỏ ngoài tai được.

Thêm vào đó, văn hóa giao thông kém của số đông người Việt bây giờ thì chẳng có giờ nào để không ùn tắc cả. Vì thế, trong tương lai gần, người dân kỳ vọng vào những dự án đường sắt đô thị được hoàn thành, và dự án Buýt nhanh hoàn thiện sẽ tạo nên hệ thống giao thông công cộng đồng bộ phục vụ tốt nhu cầu đi lại của đa số người dân. Từ đó tạo được văn hóa đi lại bằng phương tiện giao thông công cộng.

Kết hợp với quy hoạch lại đô thị ra ngoại ô, tức là không nên đầu tư nhiều vào “vùng lõi” lúc này, mà nên tập trung đầu tư đồng bộ ra vùng ven, vùng vệ tinh để kéo giãn dân, chuyển dần cơ quan, trường học ra ngoại thành thì mới mong giảm ùn tắc.

Như vậy, việc ùn tắc giao thông trách nhiệm không chỉ phụ thuộc vào ngành giao thông, mà nó thuộc về vĩ mô do đặc thù địa hình, phân bố dân cư, phát triển kinh tế, xã hội, và ý thức, văn hóa giao thông của người dân. Chỉ có hai thành phố là Hà Nội và Hồ Chí Minh là bị tình trạng này.

Theo đó, những cái không thể giải quyết một sớm một chiều thì phải có giải pháp ngắn hạn và việc đổi giờ là một giải pháp. Cần hoan nghênh tinh thần tìm hướng giải quyết tắc đường kẹt xe của Chính quyền Hà Nội.

Thiết nghĩ, việc thay đổi giờ học, giờ làm liên quan và ảnh hưởng đến toàn xã hội, vì thế phải nghiên cứu kỹ, đảm bảo mặt khoa học, tính thực tiễn và tính khả thi. Dẫu vậy, Người Hà Nội muốn đạt mục tiêu giảm ùn tắc giao thông thì phải vì lợi ích chung mà chấp nhận có những sự thay đổi, xáo trộn nhất định nào đó.