3/4 lượng nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến hạt điều hiện

3/4 lượng nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến hạt điều hiện vẫn phụ thuộc vào thị trường nước ngoài.

Xuất khẩu vượt mốc 3 tỷ USD

Theo thống kê của Bộ NN&PTNT, trong 10 tháng đầu năm 2017, ước tính ngành điều đã xuất khẩu (XK) được 289 ngàn tấn nhân điều, trị giá khoảng 2,87 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng nhân điều XK ước giảm 0,4%, nhưng giá trị XK lại tăng tới 23,1%. Giá trị XK nhân điều như trên đã vượt qua kỷ lục của cả năm ngoái là 2,84 tỷ USD.

Theo thống kê của Tổng cục Hải quan, suốt từ tháng 5 đến nay, tháng nào giá trị XK nhân điều cũng đạt trên 300 triệu USD. Trong đó, XK nhân điều trong tháng 7 đạt kỷ lục 380,401 triệu USD.

Nếu trong 2 tháng còn lại của năm, là thời điểm XK nhân điều thường rất tốt vì các nhà NK tăng mua để phục vụ các dịp lễ, tết, nhân điều XK vẫn duy trì được giá trị hàng tháng như trên, XK nhân điều cả năm nay không chỉ chắc chắn sẽ lần đầu tiên vượt mốc 3 tỷ USD, mà hoàn toàn có thể đạt khoảng 3,4 - 3,5 tỷ USD.

Nguyên nhân của sự tăng trưởng mạnh XK nhân điều là do vấn đề giá và nhu cầu thị trường. Cụ thể, do sản lượng điều thô giảm tại nhiều nước sản xuất quan trọng, sản lượng điều thô ở Việt Nam cũng giảm mạnh do mất mùa vụ 2016/2017 (chỉ đạt khoảng 250.000 tấn), nên giá điều XK năm nay luôn ở mức cao.

Tính riêng 9 tháng đầu năm nay, giá XK nhân điều đạt bình quân 9.909 USD/tấn, tăng 25,1% so cùng kỳ 2016. Ông Nguyễn Đức Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), cho biết, giá XK nhân điều trong năm nay đạt mức cao nhất trong lịch sử XK hạt điều. 

“Nhờ giá tăng cao mà giá trị XK hạt điều Việt Nam đều tăng trưởng ở hầu hết các thị trường quan trọng. Trong 9 tháng đầu năm nay, tại thị trường số 1 là Mỹ, giá trị XK của hạt điều Việt Nam tăng tới 34,7% so cùng kỳ năm ngoái; tại Hà Lan tăng 45,2%; Trung Quốc tăng 9,1%; Anh tăng 4,6%…”, ông Thanh nói. 

Lời giải cho bài toán nguyên liệu

Mặc dù giá hạt điều tăng cao, nhưng nhu cầu NK hạt điều ở nhiều thị trường quan trọng vẫn có xu hướng tăng lên. Như ở thị trường Mỹ, theo thống kê của hải quan nước này, trong 8 tháng đầu năm nay, giá trị NK hạt điều đạt 1,01 tỷ USD, tăng 39,8% so với cùng kỳ 2016. Điều này cho thấy nhu cầu tiêu thụ hạt điều của người tiêu dùng Mỹ vẫn rất lớn.

Cùng với đó, theo INC Global Statistics Review, nhu cầu hạt điều trên thế giới đang tăng khoảng 6,1%/năm, trong khi sản lượng chỉ tăng khoảng 3,5%/năm. Hạt điều vẫn đang tiếp tục tăng trưởng về nhu cầu, trong khi đối thủ quan trọng là hạt hạnh nhân lại đang có dấu hiệu chững lại.

Trong khi đó, gần 3/4 lượng nguyên liệu (trong tổng số 1,5 triệu tấn hạt điều thô phục vụ chế biến) ngành điều lại đang phụ thuộc vào việc NK từ nước ngoài.

Hiện công suất của các NM chế biến hạt điều trong nước đã đạt khoảng 1,5 triệu tấn hạt thô/năm. Tuy nhiên, sản lượng nguyên liệu trong nước mới chỉ đạt khoảng 400 nghìn tấn, mới đáp ứng trên 1/4 nhu cầu cho các NM, còn lại phải NK từ các thị trường quốc tế, trong đó chủ yếu từ Châu Phi.

Đồng thời, điểm yếu nữa là hạt điều Việt Nam hiện chưa có thương hiệu quốc gia. Nói như ông Thanh: “Việt Nam hiện chế biến hơn một nửa sản lượng điều toàn cầu, XK cũng chiếm hơn một nửa về lượng cũng như giá trị. Mỗi năm, Việt Nam XK khoảng 350 ngàn tấn nhân điều, trong khi Ấn Độ chỉ XK hơn 100 ngàn tấn. Thế nhưng, ở nhiều thị trường, khi nói tới hạt điều, các bà nội trợ vẫn cho rằng hạt điều đều có xuất xứ từ Ấn Độ”.

Do đó, đây cũng là thách thức, nhưng cũng là cơ hội để đẩy mạnh khai thác dư địa cây điều. Theo Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Quốc Doanh: “Đẩy mạnh thâm canh, tăng năng suất, nhất là ở các diện tích hiện có là giải pháp then chốt, khả thi, qua đó đưa ngành điều Việt Nam từng bước dần thoát khỏi tình trạng phải lệ thuộc vào nguồn nguyên liệu nước ngoài.

Cùng với đó, ngay từ khi có Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp, Bộ NN&PTNT đã sớm có riêng một đề án dành cho phát triển điều bền vững, đồng thời cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo Phát triển điều bền vững, hoạt động rất tích cực, có sự vào cuộc quyết liệt ở các địa phương.