Chưa bao giờ những tuyên ngôn và hành động từ Thủ tướng và Chính phủ về môi trường kinh doanh lại “nóng” như hai năm vừa rồi. Cũng dễ hiểu bởi nếu doanh nghiệp có phát triển thì công ăn việc làm mới được tạo ra và phát triển mới thật là căn cơ, bền vững.

br class=

Đề suất giảm một số loại phí của Bộ Tài chính.

Hành động quyết liệt

Ngày 17/5/2017, sau khi lắng nghe nhiều ý kiến của các bộ, ngành, đặc biệt là đại diện cộng đồng kinh doanh, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã lập tức ký ngay Quyết định 20 yêu cầu chỉ thanh, kiểm tra doanh nghiệp không quá một lần/năm. Dẫu cho còn nhiều người chưa hẳn yên tâm về điều này, nhưng quyết định ấy lại là hành động cụ thể nhất cho định hướng “năm giảm phí cho doanh nghiệp” 2017. Cần nhắc lại, trong cuộc gặp gỡ cộng đồng kinh doanh hồi tháng 5/2017 nói trên, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã đồng tình với ý kiến của Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, TS Vũ Tiến Lộc, coi năm 2017 là năm giảm phí cho doanh nghiệp. Bởi lẽ như người đứng đầu Chính phủ nhận xét, phí, lệ phí do các thủ tục hành chính gây ra là một dư địa cải cách và nếu các loại phí, lệ phí được giảm, thì cũng chính là lúc tiềm năng, sức sáng tạo của doanh nghiệp được giải phóng.

Một trong những động thái khác của Chính phủ là yêu cầu các bộ, ngành thực hiện rà soát, cắt giảm thục tục kiểm tra chuyên ngành. Bởi như Bộ trưởng Mai Tiến Dũng, Tổ trưởng Tổ công tác của Thủ tướng trong nhiều lần làm việc tại các bộ như Y tế, Công Thương, NN&PTNT… đều đưa ra một con số rất đáng lưu tâm: 26 triệu ngày công và 14.300 tỷ là số tiền mà doanh nghiệp phải chi cho các thủ tục kiểm tra chuyên ngành.

Nhưng cần lưu ý, như nhiều doanh nghiệp vẫn cất tiếng nói tại các hội thảo gần đây khi góp ý vào các thông tư, nghị định, dự luật, con số trên mới chỉ là những… “con số biết nói”. Còn những con số “không biết nói” thì sao? Nếu những con số ấy cùng… cất tiếng nói thì những chi phí doanh nghiệp đang phải chịu đựng sẽ lớn đến cỡ nào?

Tại hội thảo về dự luật chăn nuôi mới đây, một doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu chế biến thức ăn chăn nuôi nói, quy mô doanh nghiệp chỉ khoảng 200 tỷ đồng, nhưng trong ba năm qua, số phí, lệ phí chỉ cho khâu kiểm định đã lên tới hàng tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp khác cũng than phiền về chi phí kiểm định đã gây ra các loại phí khác như vận chuyển, thuê tàu… Đáng nói, không phải lúc nào các loại phí này cũng minh bạch và chính xác. Nhưng thiệt hại của doanh nghiệp có lẽ không chỉ là chi phí có thể đong đếm được, mà còn là những cơ hội kinh doanh không phải lúc nào cũng có sẵn.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp

Bởi vậy, cũng thật dễ hiểu khi Chính phủ và các Hội đồng tư vấn về kinh tế, cải cách hành chính… vẫn miệt mài đề ra những kế hoạch cải cách. Sức nóng từ các phòng họp đã được công luận truyền tải và bắt đầu lan rộng. Việc rà soát, cắt giảm các điều kiện kinh doanh, thủ tục kiểm tra chuyên ngành và sửa đổi các luật liên quan đến đầu tư kinh doanh là những giải pháp vĩ mô. Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng mới đây tại kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIII đã dẫn số liệu từ các cuộc điều tra của VCCI cho thấy: số lượng doanh nghiệp trả lời vẫn phải “lót tay”, “chi phí ngầm” trong lĩnh vực thuế, hải quan đã giảm đi theo từng năm. Điều ấy có nghĩa là, mỗi khi các điều kiện kinh doanh giảm đi, các thủ tục hành chính minh bạch hơn, thì những tiêu cực từ hệ thống cán bộ, công chức cũng giảm theo.

Bởi lẽ, như một quy luật tất yếu, khi càng nhiều điều kiện, thủ tục tù mù, thì cán bộ, công chức thừa hành càng có cơ hội… tăng chi phí cho doanh nghiệp và tăng thu nhập không trong sáng cho mình. Nguyên tắc “cán bộ, công chức chỉ được làm những gì pháp luật cho phép” chỉ có thể thúc đẩy sự phát triển và minh bạch, liêm chính khi và chỉ khi những điều kiện, thủ tục hành chính thực sự đơn giản, rõ ràng. Muốn vậy, chỉ Thủ tướng, Chính phủ và các Tổ tư vấn, Hội đồng tư vấn quyết tâm là chưa đủ. Các địa phương, bộ, ngành cũng phải “nóng” cùng Chính phủ, Thủ tướng. Không thể có tình trạng năm 2017 chỉ có 10 bộ và 35 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện báo cáo rà soát, cắt giảm chi phí chính thức ngoài phí, lệ phí và chi phí phát sinh… đối với doanh nghiệp.

Mặt khác, cũng chính doanh nghiệp phải “nóng” lên bằng cách chủ động đóng góp vào quá trình soạn thảo thông tư, nghị định, dự luật liên quan đến đầu tư, kinh doanh. Bởi những tiếng nói thực tế từ doanh nghiệp chính là sự thúc đẩy hiệu quả nhất cho những cải cách vì thịnh vượng quốc gia.