(DĐDN) - Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất thêm 0,25% lên phạm vi 0,5 - 0,75%. Đây là lần nâng lãi suất thứ hai trong vòng 10 năm qua của Fed sau đợt nâng hồi tháng 12 năm ngoái.

WASHINGTON, DC - DECEMBER 16:<p/>Federal Reserve Bank Chair Janet Yellen holds a news conference where she announced that the Fed will raise its benchmark interest rate for the first time since 2008 at the bank's Wilson Conference Center December 16, 2015 in Washington, DC. With unemployment at 5-percent and the economy showing signs of strength, the Fed raised the interest rate a quarter of a percentage point and many experts believe the interest rate on short-term loans could go as high as one percent by the end of 2016.<p/>(Photo by Chip Somodevilla/Getty Images) Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), bà Janet Yellen, cho biết Fed có thể sẽ tiếp tục tăng lãi suất lần thứ ba vào năm 2017 để kiềm chế tăng trưởng nóng

Cơ quan này cũng phát đi tín hiệu sẽ nâng lãi suất với tốc độ nhanh hơn nữa trong tương lai. Cụ thể, Fed dự kiến sẽ nâng 3 lần trong năm 2017 thay vì 2 lần như đã dự kiến trong cuộc họp hồi tháng Chín.

Bà Janet Yellen, Chủ tịch Fed, gọi các điều chỉnh này là "rất khiêm tốn" và cho rằng chúng được thúc đẩy bởi số lượng việc làm gia tăng mạnh và lạm phát cao hơn.

Tuyên bố trên cho thấy Fed sẽ hành động để kiềm chế tốc độ tăng trưởng kinh tế nếu ông Trump thực hiện chính sách kinh tế của mình. Các nhà đầu tư trên thị trường tài chính, cũng như những người dự đoán tăng trưởng kinh tế nhanh hơn trong năm 2017, nên ghi nhớ câu nói nổi tiếng William McChesney Martin Jr., cựu Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed), từng nói năm 1955: Nhiệm vụ của Fed là lấy đi chất men gây nghiện ngay khi người tham gia thực sự vào guồng.

Lời hứa của Tổng thống đắc cử Donald Trump về việc cắt giảm thuế, và các quy định đồng thời tăng chi tiêu cho cơ sở hạ tầng và quốc phòng đã thuyết phục được nhiều người rằng, một chút mật đường trong tương lai gần sẽ đẩy nhanh nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên các quan chức của Fed cho rằng, nền kinh tế đã và đang tăng trưởng với một tốc độ gần đạt mức bền vững tối đa, có nghĩa là tăng trưởng nhanh hơn sẽ làm tình trạng lạm phát xấu đi.

Để tránh mức tăng trưởng quá nóng, Fed có thể phản ứng bằng cách tăng lãi suất nhanh hơn. Ông Trump càng thúc đẩy tăng trưởng, có khả năng Fed sẽ càng tăng nhanh lãi suất.

“Tôi nghĩ rằng mọi người đã cầm đèn chạy trước ô tô một chút về việc nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump có nghĩa gì,” Lewis Alexander, chuyên gia kinh tế Hoa Kỳ tại Nomura cho biết.

“Nếu chúng ta có một đòn kích thích lớn, điều hợp lý Fed làm là tăng lãi suất nhanh hơn. Không có nhiều cơ hội để nền kinh tế cứ thế vận hành trong những tình huống này. Liệu việc kích thích tài chính dưới nhiệm kỳ ông Trump sẽ chỉ dẫn tới một lãi suất cao hơn hay không là một câu hỏi lớn.”

Việc tăng lãi suất ngày hôm qua được coi như một kết quả tất yếu. Theo Tập đoàn CME, khả năng này, bắt nguồn từ giá tài sản, đạt mức 95% hôm thứ hai. Câu hỏi còn lại là Fed sẽ tiếp tục tăng lãi suất nhanh đến mức nào trong năm 2017.

Những dự đoán kinh tế luôn đòi hỏi nhiều giả định lớn, nhưng với tình hình hiện tại thì điều này đặc biệt đúng vì ông Trump đã cung cấp một vài thông tin về kế hoạch của ông. Có lẽ điều chính xác nhất có thể nói về chiến thắng của ông Trump là nó gia tăng sự không chắc chắn về triển vọng của nền kinh tế.

Trong một bài phát biểu gần đây, William C. Dudley, chủ tịch Ngân hàng Dự trữ Liên Bang khu vực New York, nói: “Tại thời điểm này, còn quá sớm để đưa ra kết luận chắc chắn về những gì có thể xảy ra.”

Trong chiến dịch tranh cử của mình, ông Trump dự đoán tốc độ tăng trưởng hàng năm đạt 4%, và những hành động của ông ấy từ ngày bầu cử đều hướng đến một mục tiêu duy nhất là tạo việc làm ngắn hạn. “Ưu tiên số 1 của chúng tôi là nền kinh tế đạt mức tăng trưởng 3 đến 4%,” Steven Mnuchin, người được ông Trump chọn làm Bộ trưởng Bộ tài chính tháng trước cho biết.

Nhiều nhà kinh tế xem dự đoán tăng trưởng đó là viển vông. Nền kinh tế đã bị sa lầy trong một thời gian dài tăng trưởng chậm và những lý do, bao gồm lão hóa dân số và sự thiếu sang tạo, không thể thay đổi một cách nhanh chóng. Một số người còn nghĩ ông Trump nhiều khả năng sẽ dễ đẩy nền kinh tế rơi vào suy thoái hơn là tạo chất xúc tác kích thích tăng trưởng.

Kể cả nếu điều ông Trump nói là sự thật thì Fed vẫn không muốn mức độ tăng trưởng 4%.Triển vọng của Ngân hàng Trung ương đã ngày càng trở nên ảm đạm. Các quan chức ước tính trong tháng 9 mức tăng trưởng hàng năm 1.8% là tốc độ tăng trưởng bền vững tối đa, và họ dự đoán mức tăng trưởng sẽ không vượt quá 2% trong ba năm tới. Họ sẽ cập nhật những dự báo này vào thứ tư, tuy nhiên sẽ khó có một sự thay đổi lớn.

Các quan chức của Fed cũng đang ngày càng bị thuyết phục rằng sự tăng trưởng việc làm một cách ổn định đã loại bỏ các tồn đọng sau suy thoái kinh tế của người lao động tìm việc. Tỉ lệ thất nghiệp giảm xuống còn 4.6% vào tháng 11, mức mà Fed đánh giá là hợp lý.

Trong nhiều năm qua, các quan chức Fed đã thúc giục Quốc hội tăng chi ngân sách. Bây giờ ông Trump hứa hẹn sẽ làm điều đó – tuy nhiên Fed kết luận điều này đã là quá muộn.

Stanley Fischer, Phó Chủ tịch Fed, tháng trước cho biết, Fed vẫn có thể được hưởng lợi từ gói kích thích tài chính vì họ có thể tăng lãi suất nhanh hơn. Điều này sẽ tăng khả năng Fed có thể đối phó với những suy thoái trong tương lai bằng cách giảm lãi suất.

Nhưng những lợi ích này đều có giá của nó. Một gói kích thích tài chính sẽ làm tăng gánh nặng nợ của chính phủ liên bang vốn đã ở mức cao trong lịch sử nước Mỹ và làm giảm khả năng phản ứng tài chính với một cuộc suy thoái trong tương lai. Janet L. Yellen, Chủ tịch của Fed, tháng trước thúc giục Quốc hội lưu tâm rằng chính phủ đã phải gánh chịu khoản chi tiêu nhiều hơn khi mà những người thuộc thế hệ Baby Boomers đang đến tuổi về hưu.

“Với tỉ lệ nợ trên GDP khoảng 77%, không có nhiều cơ hội nếu một cú sốc tài chính bất lợi xảy ra và đòi hỏi phải kích thích tài chính,” bà cho biết.

Sự căng thẳng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ có khả năng sẽ diễn ra chậm rãi.

Ông Trump đã hứa sẽ đẩy mạnh thay đổi nhanh chóng trong chính sách của chính phủ, tuy nhiên Quốc hội không được dựng nên đê thay đổi nhanh chóng. Ví dự như một nỗ lực cắt giảm thuế tương tự vào đầu nhiệm kỳ của tổng thống George W. Bush được ký thành luật vào ngày 7/6 năm 2001. Tác động của việc cắt giảm thuế cùng với bất kì khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng nào ông Trump có thể thuyết phục được những người của đảng Cộng hòa đang nghi ngại sẽ chỉ thực sự xuất hiện trong những năm sau đó.

Mark M. Zandi, chuyên gia kinh tế trưởng của Moody Analytics, dự đoán rằng việc cắt giảm thuế, cắt giảm các quy định và chi tiêu thông qua đền bù các khoản thâm hụt sẽ thúc đẩy tăng trưởng nhanh trong nửa đầu nhiệm kỳ 4 năm của ông Trump. Nhưng ông cho biết việc gia tăng lãi suất của Fed cùng với hạn chế thương mại và xuất nhập cảnh sẽ dần dần làm giảm sự tăng trưởng này, và cuối cùng nền kinh tế Mỹ sẽ ở gần suy thoái kinh tế một cách “yếu đuối”.

“Cục Dự trữ Liên bang và thị trường nói chung sẽ xóa bỏ bất kỳ lợi ích nào,” ông Zandi nói hôm thứ hai. “Nền kinh tế dưới thời tổng thống Trump cuối cùng sẽ tan biến.”

Các chuyên gia kinh tế khác lạc quan hơn, dự đoán rằng các gói kích thích sẽ không bị chính sách của Fed bù trừ hoàn toàn. Ông Dudley dường như ủng hộ quan điểm này trong bài phát biểu gần đây của ông khi ông cho rằng sự gia tăng của thị trường tài chính “nói chung là phù hợp.”

Một số đề xuất của ông Trump cũng có thể nâng cao tốc độ tăng trưởng tiềm năng của kinh tế Mỹ, ví dụ như bằng cách cải thiện cơ sở hạ tầng hoặc khuyến khích đầu tư doanh nghiệp.

Mặt khác, việc Fed tăng lãi suất có thể được khuếch đại bởi thị trường trái phiếu. Lãi suất đã và đang tăng lên, và các nhà đầu tư lo lắng về lạm phát và thâm hụt liên bang càng có khả năng tạo áp lực gia tăng lâu dài.

Những tác động này đã xuất hiện. Kể từ chiến thắng bất ngờ của ông Trump, giá cổ phiếu đã tăng lên đáng kể và làm giàu cho các cổ đông. Nhưng lãi suất vay cũng tăng theo. Theo Freddie Mac, lãi suất trung bình của một khoản vay thế chấp 30 năm là 4.13% trong tuần trước, tăng lên so với mức 3.54% ngay trước cuộc bầu cử.

Cẩm Anh (theo New York Times)