Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) vừa công bố kết quả IPO của Cty mẹ- Tcty Sông Đà. Theo đó, doanh nghiệp này đã tổ chức chào bán hơn 219,6 triệu cổ phần, tương đương 48,82% vốn điều lệ sau cổ phần hóa (CPH) với mức giá khởi điểm 11.000 đồng/cổ phần.

Nợ phải trả khủng

Tham dự phiên đấu giá có tổng cộng 229 nhà đầu tư cá nhân, song khối lượng đăng ký mua hợp lệ chỉ đạt 801.500 cổ phần, tương đương 0,37% khối lượng cổ phần chào bán. Điều thú vị là trong số đó, có nhà đầu tư đặt mua với mức giá lên tới 200.000 đồng/cổ phần.

Kết quả, phiên đấu giá bán được 790.900 cổ phần, chiếm 0,36% số cổ phần đưa ra đấu giá, tổng giá trị đạt hơn 8,8 tỷ đồng. Như vậy, với kết quả này, có đến 99,63% cổ phần của Cty mẹ- Tcty Sông Đà bị “ế” trong ngày ra mắt nhà đầu tư.

Trước thềm IPO, Tcty sông Đà gây sửng sốt với thị trường chứng khoán bởi hệ số nợ rất lớn. Báo cáo tài chính 6 tháng đầu năm 2017 của Cty mẹ- Tcty Sông Đà cho thấy, hệ số nợ phải trả/vốn chủ sở hữu lên tới 6,6 lần, trong đó tổng vốn vay và nợ thuê tài chính là 6.8455 tỷ đồng, chiếm 55% tổng nợ phải trả. Trong giai đoạn 2013 - 2016, hệ số này cũng luôn dao động quanh mức 13 - 15 lần.

Hiệu quả sử dụng vốn chưa cao

Khi thẩm định báo cáo tài chính năm 2016 của Tcty Sông Đà, nhiều chuyên gia kiểm toán đã lưu ý, hiệu quả sử dụng vốn của Tcty chưa cao. Tình hình tài chính của Tcty cũng còn nhiều khó khăn, nhất là trong việc thanh toán các khoản nợ đến hạn. Công tác thu hồi vốn tại các công trình do Tcty làm tổng thầu như các công trình thủy điện của CTCP Điện Việt Lào, thủy điện Nậm Chiến…rất chậm.

12.412 tỷ đồng là tổng số nợ phải trả của Cty mẹ - Tcty Sông Đà tính đến ngày 30/06/2017.

Các khoản cho vay lại với xi măng Hạ Long, điện Việt Lào cũng gặp khó khăn trong việc thu hồi, công tác thoái vốn chưa đạt kế hoạch nên đã ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính của Tcty và các Cty con thuộc Tcty.

Ban Lãnh đạo giải thích rằng số nợ phải trả của Tcty lớn một phần là do phần vốn vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh để thực hiện dự án Xi măng Hạ Long.

Sau một thời gian thua lỗ, đến nay dự án đó đã được chuyển giao cho Tcty xi măng Việt Nam, nhưng vì Sông Đà là người đứng tên vay nợ cho nên vẫn là chủ thể trả nợ. Còn thực tế, 3 bên là Tcty Sông Đà, Tcty Xi măng, Bộ Tài chính đã ký với nhau văn bản thể hiện Tcty xi măng VN là đơn vị thu xếp tiền trả nợ, còn Sông Đà sẽ lấy tiền đó trả nợ cho đối tác nước ngoài. Tuy nhiên nhìn vào cáo bạch chào bán có hệ số nợ cao nên rất nhiều nhà đầu tư ngại ngần không muốn bỏ vốn. Đây cũng là nguyên nhân khiến cho phiên IPO của Tcty này bị ế nặng.

“Khắt khe” chọn nhà đầu tư chiến lược

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Tcty Sông Đà có vốn điều lệ sau CPH là 4.500 tỷ đồng. Trong đó, Nhà nước chiếm 51% vốn điều lệ đến hết năm 2019, và đến năm 2020 bán tiếp phần vốn Nhà nước còn nắm giữ tại DN này xuống dưới 50% vốn điều lệ; cổ phần bán ưu đãi cho người lao động là 822.000 cổ phần, chiếm 0,183% vốn điều lệ; 135 triệu cổ phần bán cho nhà đầu tư chiến lược, chiếm 30% vốn điều lệ; 84,768 triệu cổ phần bán đấu giá công khai, chiếm 18,82% vốn điều lệ.

Theo đó, các đơn vị phụ thuộc của Tcty Sông Đà tiếp nhận, quản lý 100% giá trị phần vốn Nhà nước thuộc Tcty Lắp máy (Lilama), Tcty Xây dựng và Phát triển Hạ tầng (Licogi), Tcty Cơ khí Xây dựng (DIC) và Tcty CP Sông Hồng.

Theo chuyên gia kiểm toán, tiêu chí chọn nhà đầu tư chiến lược khá khắt khe, đây cũng là nguyên nhân khiến 98% cổ phần bị ế… Theo đó, để trở thành nhà đầu tư chiến lược của Tcty sông Đà phải cam kết mua tối thiểu 5% vốn điều lệ tương ứng khoảng 225 tỷ đồng tính theo mệnh giá. Nhà đầu tư phải có chiến lược, có năng lực, trình độ công nghệ cao, có uy tín, thương hiệu, có kinh nghiệm quản trị, kinh doanh trong lĩnh vực điện, xây lắp, bất động sản.

Đặc biệt, nhà đầu tư chiến lược phải có tổng tài sản tối thiểu 1.000 tỷ đồng vào năm 2015. Vốn chủ sở hữu là 300 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế dương, không có nợ xấu, có đủ vốn góp lớn hơn số cổ phần mua.

Cần cơ cấu lại hệ số nợ

Ông Đặng Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) cho biết, tính tới 20/12/2017, cả nước mới chỉ có 21 doanh nghiệp được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án CPH trong danh sách 44 đơn vị cả năm nay.
Như vậy, chỉ còn vài ngày nữa là hết năm nhưng tiến độ CPH hiện chưa đạt “non” một nửa (47,7%) như dự kiến.

Theo ông Đặng Quyết Tiến, không riêng gì phiên ế cổ phần của Tcty sông Đà mà cách làm CPH của các DNNN lớn trong năm nay cần phải được rút kinh nghiệm, bởi trong năm 2018 khi nguồn cung lớn thì sẽ tạo áp lực lên thị trường.

Trong năm 2018, một số lượng cổ phần lớn sẽ bơm ra thị trường như: Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG), Cty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), Tcty Điện lực dầu khí Việt Nam (PVPower), Tcty Dầu Việt Nam (PVOil)... Trong đó, riêng BSR, PVPower và PVOil đã có quy mô vốn lên tới hơn 100.000 tỷ đồng. Đặc biệt, VRG theo dự tính có quy mô vốn lên tới 150.000 tỷ đồng. Do vậy, nếu không “liệu cơm gắp mắm”, “biết mình biết ta” thì cổ phần chào bán sẽ bị “ế” nặng như Tcty Sông Đà là một ví dụ.

Theo các chuyên gia, nhìn từ lô cổ phần của Tcty Sông Đà bị ế, cách thức duy nhất để giải bài toán này là ngoài việc tính toán lại phương án và tiêu chí lựa chọn nhà đầu tư chiến lược , thì cần cơ cấu lại hệ số nợ và tính tới các phương án kinh doanh có lãi như Vinalines. Khi đó, cổ phần của Tcty Sông Đà mới được nhà đầu tư nhòm ngó…