Toàn cảnh phiên thảo luận chiều 8/11.

Toàn cảnh phiên thảo luận chiều 8/11.

Đại biểu Nguyễn Quang Tuấn – Giám đốc Bệnh viên Tim Hà Nội: Đầu tư đường cao tốc góp phần phát triển kinh tế

Nhất trí với luật đầu tư xây dựng đường cao tốc, đại biểu Tuấn cho rằng, cần quyết liệt với 8 dự án BOT để các nhà đầu tư đồng bộ, bảo đảm đúng quy định của pháp luật về thu phí, tránh xảy ra khiếu kiện, gây bất ổn trong nhân dân, ảnh hưởng đến an ninh trật tự.

Nước ta nhỏ và dài, giao thông ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của giá thành trong khâu vận chuyển. đường sắt không đạt hiệu quả như mong muốn, vì vậy đầu tư đường cao tốc để góp phần phát triển kinh tế. 

Ngoài ra, theo đại biểu Tuấn, đường thủy nhiều sông ngòi nhưng chưa phát triển được đường thủy xứng tầm, đã đầu tư những cầu cảng hàng nghìn tỷ nhưng cũng chưa hậu quả. Bên cạnh đầu tư đường Bắc – Nam phía Đông, nên phát triển đường thủy với những ưu việt về kinh tế, khai thác tốt các cầu cảng, giảm được tai nạn trên đường bộ giao thông; giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiếng ồn, khí thải. “Đề nghị Chính phủ tập trung quan tâm đầu tư, phát triển đường thủy” đại biểu Tuấn nói.

Đại biểu Trần Việt Khoa – Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội: Cần làm rõ hiệu quả đầu tư

Bày tỏ quan điểm đại biểu Khoa cho rằng, Chính phủ cần làm rõ hiệu quả đầu tư, khi mà ngân sách hoàn toàn dựa vào nguồn vốn vay. Đường thủy có điều kiện phát triển, đường hàng không cũng phát triển, đường sắt chưa đầu tư nhiều vẫn sử dụng công nghệ cũ nên chưa đáp ứng được yêu cầu vận tải. Vì vậy, cần tính đến phương tiện vận tải hiệu quả kinh tế cao nhất.

“Giai đoạn 2017-2020, cần nguồn vốn 118.716 tỷ đồng, là nguồn vốn lớn, cần làm rõ khi chung ta tiến hành triển khai, nếu chúng ta không bảo đảm nguồn vốn kịp thời rất dễ dẫn đến lỗ vốn. 8/11 dự án triển khai theo hình thức PPP, nếu không làm tốt, chỉ đạo sâu sát sẽ dẫn đến tiêu cực trong quá trình đầu tư” đại biểu Khoa khẳng định.

Cũng theo đại biểu Khoa, cần tính đến tầm phát triển lâu dài để đáp ứng tốc độ phát triển kinh tế lâu dài, nối với các khu vực phát triển kinh tế -xã hội. Giải phóng mặt bằng, thu hồi 3.736 ha, ảnh hưởng tới hơn 200.000 hộ dân nếu không được giải quyết tốt sẽ dễ nảy sinh khiếu kiện,

Về môi trường, đoạn Nghi Sơn – Bãi Vọt, Nha Trang – Phan Thiết… có những tuyến thoát lũ lớn, vì vậy phải tính đến những tuyến đường thoát lũ. 

Mặt khác, quốc phòng an ninh, sẽ qua nhiều khu vực liên quan đến kho chiến dịch, kho chiến lược, ảnh hưởng đến thế trận chiến lược miền Trung, bảo đảm thế chia cắt đất nước khi chiến tranh xảy ra. Nếu thông qua thì Chính phủ phải có Ban Chỉ đạo, sâu sát để tránh tiến độ chậm, lỗ vốn, chất lượng không bảo đảm. Tất cả mọi vấn đề đều phụ thuộc vào tiến độ thi công, nếu tiến độ chậm sẽ ảnh hưởng đến nguồn vốn. 

Đại biểu  Nguyễn Anh Trí – Viện trưởng viện huyết học – Truyền máu T.Ư: Chính phủ xem xét giá cho gần hơn, sát hơn

Nhất trí cao với đề xuất xây dựng đường cao tốc, đại biểu Trí lưu ý, xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc, có một số đoạn ưu tiên, do vậy cần làm quyết liệt và chuẩn bị quỹ đất sạch để thuận lợi trong việc giải phóng mặt bằng, di dân tái định cư. 

Đại biểu Trí cũng có hai băn khoăn đề nghị làm rõ là, theo các chuyên gia kinh tế giá xây dựng 118.716 tỷ đồng là không đúng nên Chính phủ xem xét giá cho gần hơn, sát hơn. Và BOT làm rõ tiêu chí nào, cách thu phí cần làm rõ để khi đưa vào hoạt động không bị vướng trong quá trình triển khai về sau. 

Đại biểu Nguyễn Hữu Chính – Chánh án Tào án nhân dân TP. Hà Nội: Cần làm rõ hơn tính khả thi bảo đảm nguồn vốn

Đại biểu Chính cho rằng, một số đoạn cao tốc Bắc – Nam, tại sao không đầu tư tập trung hoàn chỉnh một tuyến đường cao tốc tránh dàn trải. Xác định là nguồn vốn lớn, nhưng theo báo cáo vài năm tới chúng ta chưa có đột phá về thu, Chính phủ cần làm rõ hơn tính khả thi trong việc bảo đảm nguồn vốn, để chậm dự án sẽ làm vốn đội lên rất nhiều. Ngoài ra, việc chọn nhà thầu không tốt sẽ không đáp ứng đúng kế hoạch. Về quá trình thực hiện nhiệm vụ liên quan đến 32 tỉnh, thành phố sẽ liên quan đến 32  quân khu, vì vậy cần chỉ đạo các bộ, ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ để bảo đảm an ninh quốc phòng. 

Đại biểu Vũ Hồng Thanh (Quảng Ninh): Cần ưu tiên từ nguồn kinh phí để hỗ trợ tái định cư

Thực tế, chi phí để đầu tư được thì ít, chi phí bồi thường hỗ trợ tái định cư chiếm số lượng rất cao. Vì vậy, cần ưu tiên từ nguồn kinh phí để hỗ trợ tái định cư, Chính phủ lựa chọn sử dụng nguồn vốn đầu tư trong quá trình thực hiện cho hiệu quả. Phương án bố trí mặt bằng cần tính dến nhu cầu phát triển sau này để sử dụng vốn đầu tư hiệu quả. 

Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư công hạn chế, phải huy động các nguồn lực của xã hội cùng vốn đầu tư của nhà nước để thu hút các nguồn vốn khác. Các hình thức BOT, PPP cần có luật là cơ sở pháp lý quan trọng, công khai, minh bạch để thu hút các nhà đầu tư nước ngoài. “Vấn đề đặt ra trong thời gian tới, cần có cơ chế thu hút nguồn lực các nhà đâu tư nước ngoài, bảo đảm doanh thu, giá, chuyển đổi ngoại tệ, trong bối cảnh hiện nay khó gỡ được cơ chế này” đại biểu Thanh nói.

Cũng theo đại biểu Thanh, đối với các nhà dầu tư trong nước, cần có phương án đưa ra mức giá ban đầu và lộ trình tăng giá 24 năm và lộ trình BOT, rõ ràng chưa xác định được mức giá cụ thể như vậy các nhà đầu tư trong nước không tính được dòng tiền cụ thể, từ đó khó thu hút các nhà đầu tư, mắc ở luật giá. “Đối với cơ chế chưa rõ, vấn đề đấu thầu không thành công có thể xảy ra, nếu 8 đoạn huy động không triển khai được thì kế hoạch triển khai các đoạn còn lại sẽ không thành công” đại biểu Thanh lưu ý.

Đại biểu Giàng A Chu (Yên Bái): Tính toán tác động ảnh hưởng của biến đổi khí hậu

Nhất trí cao với dự án đầu tư tuyến đường cao tốc Bắc – Nam đoạn phía Đông, tuy nhiên theo đại biểu Chu, với đoạn Cần Thơ thường xuyên kẹt xe do nước biển dâng, do vậy, Chính phủ cần tính toán tác động ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đối với vùng này, để bảo đảm nhu cầu thông thường khi nước biển dâng thì dự kiến nâng mặt đường như thế nào.

Đây là sự cần thiết đáp ứng nhu cầu vận tải, sự phát triển của đất nước. Mặc dù đồng bằng sông Cửu Long đường thủy chiếm tỷ trọng khá cao nhưng vẫn rất cần thiết thực hiện dự án này. Đề nghị Chính phủ tính toán đầu tư tuyến đường này trong bối cảnh phải ứng phó với biến đổi khí hậu.

Về quy mô phân làn, theo đại biểu Chu, đoạn nào 6 làn, liên quan đến giải phóng mặt bằng, vôn đầu tư, cũng tránh được tư duy nhiệm kỳ. Chính phủ và Bộ Giao thông cần làm rõ đoạn nào làm 4 làn, đoạn nào làm 6 làn, bảo đảm phát triển kinh tế bền vững, lâu dài.

“Vốn đầu tư là vấn đề các đại biểu băn khoăn nhất, một phần là vốn Chính phủ, còn lại huy động xã hội. BOT có cái được và chưa được, nếu có biện pháp tốt của Chính phủ, chính quyền, các cấp, ngành thì mới bảo đảm BOT hiệu quả. Đồng tình cả hai phương án, gồm vốn ngân sách và xã hội hóa từ các tổ chức. Khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng vốn ưu đãi để từ đó việc bán vé mới hợp lý, không gây bức xúc cho nhân dân” đại biểu Chu chia sẻ.

Đại biểu Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam: Ngân hàng rất hạn chế đầu tư vào các dự án BOT 

Theo đại biểu Thắng, đối với việc huy động nguồn vốn để đầu tư xây dựng dự án này là rất khó khăn. Như chúng ta đã biết, trong thời gian qua, dư luận hết sức quan tâm đến sự minh bạch của các dự án BOT. 

Thực tế đúng là như vậy, về nguyên tắc, một dự án BOT để đảm bảo có hiệu quả về mặt xã hội và nhà đầu tư cần đòi hỏi sự công khai minh bạch. Như đấu giá, đấu thầu cần có sự cạnh tranh và có tối thiểu từ 2 nhà đấu thầu tham gia nhưng một số dự án lại chỉ định thầu nên vẫn chưa thể hiện được tính  minh bạch. 

"Tôi nghĩ rằng, các dự án BOT lần này, ngoài nguồn vốn nhà nước ra thì còn được huy động các nguồn vốn từ các nước. Mà chúng ta biết rằng, các dự án BOT khi thực hiện thì có một số nguồn lực như: từ nước ngoài (có hai dạng: nhà đầu tư nước ngoài và huy động từ các tổ chức tín dụng nước ngoài); nguồn đầu tư từ các nhà đầu tư trong nước và các ngân hàng trong nước". - đại biểu Thắng nói.

Cũng theo đại biểu Thắng, từ trước đến nay, nếu huy động từ nguồn vốn nước ngoài phải có sự bảo lãnh của Chính phủ. Tuy nhiên Quốc hội cũng đã phê chuẩn từ nay trở đi không có chuyện Chính phủ bảo lãnh để vay vốn của nước ngoài. Như vậy rất khó để huy động vốn đâu tư nước ngoài. Mặt khác, các nhà đầu tư nước ngoài nếu đầu tư vào đòi hỏi rất nhiều cơ chế, sự ưu đãi…

Một điểm nữa khi thực hiện, nhà đầu tư ký kết hợp đồng với Chính phủ, mà đã là hợp đồng thì mọi việc phải thực hiện theo điều khoản. Rất may trong thời gian vưa qua, các dự án BOT không rơi vào nhà đầu tư nước ngoài. Vì khi đầu thư vào thực hiện thu phí mà liên tục bị đình trệ, trả tiền lẻ… thì rõ ràng nếu là nhà đầu tư nước ngoài thì người ta chắc cũng chỉ dám đầu tư một lần.

Như vậy chúng ta chỉ còn mỗi con đường nguồn đầu tư trong nước, huy động các nhà đầu tư trong nước. Trong khi đó, có 4/8 dự án này có số vốn đầu tư rất lớn lên tới. Nhà đầu tư không thể thực hiện được mà phải cần nhiều nhà đầu tư góp vốn vào. Mà góp vào thì cũng chỉ được 15% theo quy định hiện nay. Nên nguồn vốn huy động chắc chắn phải được huy động từ các ngân hàng trong nước.

Tuy nhiên, như những gì diễn ra trong thời gian vừa qua, theo đánh giá của các ngân hàng thì việc đầu tư vào dự án BOT là không hiệu quả. Tất cả các ngân hàng rất hạn chế đầu tư vào các dự án BOT. Do vậy tôi nghĩ rằng cần phải có những phương án để chúng ta lấp vào.

Đại biểu Nguyễn Văn Thể - Bộ trưởng Bộ GTVT (đoàn Sóc Trăng): Nếu chọn phương án khác việc đấu thầu sẽ rất khó khăn

Lý giải về chủ trương đầu tư xây dựng một số đoạn đường bộ cao tốc trên tuyến Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017-2020, đại biểu Thể nói, ngân sách hiện nay rất khó khăn, đất nước trải dài từ Bắc vào Nam không phải nơi nào có điều kiện kinh tế giống nhau. Theo tuyến Bắc - Nam, Hà Nội, Đà Nẵng, Nha Trang, TP. HCM, Cần Thơ là những trung tâm kinh tế lớn cả nước. trục quốc lộ 1 kết nối các địa phương này với nhau, dù thường xuyên nâng cấp nhưng nhiều đoạn tuyến đã quá tải, hoạt động vận tải hàng hóa ảnh hưởng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khu cụm công nghiệp, nhưng địa phương cung cấp ngân sách lớn cho quốc gia. 

“Chính phủ muốn hình thành trục lộ cao tốc kết nối trung tâm kinh tế, chính trị, xã hội lớn của đất nước để tạo sự đột phát phát triển kinh tế - xã hội, quan điểm này chúng tôi rất đồng tình” đại biểu Thể chia sẻ.

Đại biểu Thể cho rằng, địa phương nghèo hơn không có nghĩa không có lối thoát, nếu một miếng bánh chia đều ra các địa phương thì không có ích. Chính phủ nguồn vốn ít nên cần tập trung dự án nào tạo đột phá. Muốn đất nước phát triển bền vững, để tỉnh giàu hỗ trợ tỉnh nghèo, ngân sách hỗ trợ các tỉnh khó khăn nên ủng hộ dự án này để có trục đường lớn phát triển kinh tế đất nước.

Thực tế, nhiều đại biểu đặt vấn đề, vì sao có 11 dự án, 3 dự án phải đầu tư công, 8 dự án BOT, tại sao không làm BOT hết toàn bộ. đoạn đầu tiên 15km từ Cao Bồ đi Mai Sơn cũng tách thành dự án riêng, ngắn hơn nhiều dự án khác, đoạn này làm cao tốc 4 làn xe mới bảo đảm lưu lượng từ Hà Nội về Nghệ An, Hà Tĩnh, đoạn này đã hơn 35 nghìn xe ngày đêm, đến 2020 tăng lên 40 nghìn xe ngày đêm, không lý do gì không mở rộng lên 4 làn xe, nếu BOT, đưa vốn tư nhân vào cải tạo thì nhiều tâm tư, giống như cải tạo đường cũ để thu phí. Đại biểu Thể nhìn nhận, đoạn này nên đầu tư công, sau này có thu sẽ thu nhưng với tính chất hoàn lại vốn cho Nhà nước, không phải cho tư nhân, tránh tình trạng tài sản Nhà nước nhưng tư nhân thu. 

Dự án đoạn Cam Lộ - La Sơn, đoạn này thêm Nghị quyết 66 của Quốc hội đến 2020 đoạn đường Hồ Chí Minh từ Bắc đến mũi Cà Mau phải thông xe, nhưng hiện nay đoạn này đường  Hồ Chí Minh chưa có vì đi trùng với quốc lộ 1, lưu lượng ở đoạn này tăng dần lên do đó Chính phủ, Quốc hội cùng thống nhất đầu tư cho đoạn này, do lưu lượng có hạn, nên đoạn này đầu tư có 2 làn xe, các đoạn còn lại 4 làn xe, quy mô như đường Hồ Chí Minh, vừa là đường Hồ Chí Minh vừa một phần cao tốc để quốc lộ 1 tăng thêm lưu lượng thông xe. 

Đường Hồ Chí Minh đầu tư công toàn bộ từ Bắc vào Nam. Đoạn này 102km, 2 làn xe nên hơn 7000 tỷ. Cầu Mỹ Thuận 2, hiện nay, chính phủ chỉ đạo Bộ GTVT triển khai 2 dự án là Trung Lương Mỹ Thuận và Mỹ Thuận, Cần thơ đang triển khai đầu 2018 đấu thầu, 170km làm BOT hết, riêng cầu Mỹ Thuận 2, cầu Mỹ Thuận hiện nay quá tải rồi, khi làm đường cao tốc, lưu lượng tăng nhanh cầu hiện nay không đáp ứng được yêu cầu, nên phải đầu tư cầu Mỹ Thuận 2, cầu dài khoảng 7km cả đường dẫn, tạo động lực cho 2 dự án BOT đẩy nhanh tiến độ để đến 2020 thông được tuyến cao tốc về Cần Thơ. Tiến độ hiện nay 2 dự án chậm vì nhà đầu tư thấy rằng đi về tới cầu Mỹ Thuận nhập vào cầu, dễ dẫn đến ách tắc, lưu lượng giảm nên đầu tư cầu này tạo thêm hấp dẫn cho 2 dự án đầu cầu, dự án cầu khoảng hơn 5000 tỷ. 

Các dự án còn lại, 8 dự án, theo số liệu hiện nay đến 2020 tất cả đều tiệm cận quá tải, nếu đầu tư sau 2020 sẽ có 3-5 năm ùn tắc giao thông, cản trở sự phát triển của cả trục Bắc-Nam. Đề xuất phải đầu tư giai đoạn này. 8 dự án này một phần vốn Nhà nước GPMB theo quy hoạch, những đường gần đô thị lớn sẽ phục vụ cho đô thị, có những đoạn đến 8 làn xe, còn đoạn ngoài đô thị 4-6 làn xe. Quy hoạch này Bộ GTVT đã trình Chính phủ, căn cứ vào quy hoạch được duyệt để GPMB toàn bộ, làm xong giữ đất, khi có nhu cầu chỉ mở rộng thôi, GPMB hơn 13 nghìn tỷ, 3 đoạn đầu tư công hơn 10 nghìn tỷ nữa, còn lại hơn 27 nghìn tỷ để đầu tư cùng 8 dự án BOT. đưa vào từng dự án, không phải 27 nghìn tỷ chia đều cho 8 dự án mà mỗi dự án có sức hút riêng, ví dụ đoạn TP. Hồ Chí Minh đi bình thuận, nhu cầu đi lại rất lớn nhưng quốc lộ 1 chỉ có 2 làn xe thôi, dài hơn 100km, nhu cầu mở rộng lưu lượng lớn, NN đầu tư ít thôi, không bằng đoạn khác, khả năng thu hồi vốn nhà đầu tư nhanh, NN bỏ tiền ít thôi. Những đoạn khác có thể nhiều hơn. Khi có dự án khả thi, có số liệu chính xác để phân bổ hợp lý 27 nghìn tỷ này để kích thích vốn tư nhân, hình thành trục Bắc-Nam giai đoạn 1. 

Dự án 1 dài 15km, 64, 50, 102... vì sao có đoạn ngắn, đoạn dài, trục cao tốc phía đông, song song quốc lộ 1 nhưng không phải đoạn nào cũng gần, có vị trí cách 10km có vị trí cách 1km, đường cao tốc phải tránh khu dân cư, giao cắt khác mức do đó không thể hoàn toàn song song với quốc lộ1, điểm đầu và điểm cuối kết nối với quốc lộ, tỉnh lộ rộng 3-4 làn xe để phương tiện từ đường cao tốc tiếp tục đi về các đô thị, trung tâm công nghiệp, trục đường lớn. các dự án đấu thầu có thể thành công 3-5 dự án, có thể thành công hết phụ thuộc vào từng dự án kêu gọi, không chỉ định thầu như trước đây, điều chỉnh thế nào để thực hiện được hết, khi từng dự án hoàn thành có thể kết nối với quốc lộ 1 được ngay, khai thác ngay. 

Cơ chế giá dịch vụ, mỗi dự án tính bình quân 24 năm thu phí, thời gian rất dài, quy mô nền kinh tế có thể tăng 3-4 lần, khoảng 10 năm quy mô kinh tế tăng gấp đối. dời sống người dân sẽ tăng lên. Với dự án này, thu phí kín, đi bao nhiêu tính bấy nhiêu, giá bình quân 2.500 đồng/km, các cao tốc hiện nay đang thu 1500 đồng/km. giá bình quân cho cả vòng đời là 2.500 đồng nhưng nếu vừa làm xong đã thu ngay 2.500 đồng sẽ bất cập, dẫn đến xe đi đường cao tốc ít, dẫn đến lãng phí, ùn tắc quốc lộ 1.

Bộ GTVT trình phương án thu phí 1500 đồng/km, khoảng 2-3 năm tăng 200-300 đồng, giai đoạn cuối cùng là 3400 đồng/km. bình quân cả vòng đời chỉ là 2500 đồng. Bộ GTVT mong muốn Quốc hội, đại biểu Quốc hội ủng hộ vì như vậy mới biết thu phí như thế nào, đây là đầu ra của dự án, nếu đầu ra không rõ ràng nhà đầu tư không tham gia, nếu thống nhất được phương án nhà đầu tư sẽ biết được thu bao nhiêu. Nếu trình ra không rõ ràng khó thu hút được nhà đầu tư.

Hiện nay theo quy định giá do NN quản lý, khi tăng lên phải xin, nếu mỗi lần tăng lại xin cơ quan NN gây khó khăn cho nhà đầu tư. “Bây giờ mình suy nghĩ mức giá cao nhưng khi nền kinh tế phát triển có thẻ mức giá này lại thấp so với nền kinh tế lúc đó. Nếu Quốc hội thống nhất theo tờ trình của Chính phủ thì khả năng huy động được vốn sẽ khả thi, nếu chọn phương án khác việc đấu thầu sắp tới sẽ rất khó khăn” Đại biểu Thể khẳng định.