- Thưa bà, tại trang 5 tờ trình có nói tại Việt Nam, phí tổn kinh tế do rượu, bia gây nên ước tính khoảng 65.000 tỷ đồng nhưng sang đến đầu trang 6 thì ngành rượu bia chỉ nộp cho ngân sách khoảng 50.000 tỷ đồng. Như vậy, thiệt hại lớn hơn đóng góp, ngành rượu bia không đem lại lợi ích gì cho xã hội?

Tôi nghĩ không nên đặt phép so sánh như vậy, bởi cả 2 con số nêu trên không đặt trên cùng một bình diện. Con số khoảng 50.000 tỷ đồng mà ngành bia nộp vào ngân sách cùng với 220.000 lao động có việc làm là đóng góp trực tiếp của ngành rượu, bia vào lĩnh vực kinh tế.

Còn con số ước tính khoảng 65.000 tỷ đồng phí tổn kinh tế do rượu, bia gây nên lại được tổng hợp từ nhiều bình diện kinh tế, xã hội, cụ thể là phí tổn trong tổng chi tiêu cho rượu bia, phí tổn về chăm sóc sức khỏe, giảm hoặc mất năng suất lao động mà rượu, bia là nguyên nhân trực tiếp hoặc gián tiếp.

Không ai phủ nhận những đóng góp của ngành rượu bia, nhưng rõ ràng, thực tế cho thấy thiệt hại lớn hơn đóng góp vì có quá nhiều tác hại. Cũng lưu ý rằng, đây không phải là dự án Luật phòng, rượu bia, mà là phòng chống tác hại của rượu bia. Và không phải thông qua dự luật này thì có nghĩa là tiêu diệt toàn bộ ngành rượu bia; mà mục tiêu đặt ra là nhằm giảm tiêu thụ rượu, bia, thuốc lá để thực hiện đúng tinh thần Nghị quyết 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban chấp hành TW khoá XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân trong tình hình mới.

- Điểm đáng nói, để đăng ký được nấu rượu tại nhà, người dân phải trải qua 4 khâu thủ tục rất rườm rà và mất tới 10 triệu đồng. Điều này sẽ chỉ khiến người dân làm lậu, sản xuất chui, có sản xuất mà không đăng ký, thưa bà?

Đây là băn khoăn của tôi cũng như rất nhiều Đại biểu Quốc hội khác khi nghiên cứu dự thảo Luật. Một quy định được đặt ra cần phải xem xét tính khả thi; mà việc đặt ra quy trình 4 khâu thủ tục rất rườm rà, lại mất tới 10 triệu đồng thì đương nhiên sẽ khó khả thi; và tình trạng sản xuất chui, có sản xuất mà không đăng ký chắc chắn sẽ xảy ra, rất khó kiểm soát. Do vậy. cần tính toán thật kỹ, đánh giá tác động cụ thể khi đặt ra quy định này.

- Ngoài ra, Dự án Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia còn cấm bán rượu bia trên internet. Theo bà điều này có hợp lý?

Theo tôi, quy định cấm bán rượu bia trên internet thực sự không hợp lý, và có mâu thuẫn với luật Thương mại. Rõ ràng đây là sản phẩm kinh doanh không bị cấm, đương nhiên người có giấy phép kinh doanh được phép sử dụng các công cụ để thực hiện hành vi kinh doanh hợp pháp, trong đó có công cụ Internet. Để luật có tính khả thi cao, cần tập trung vào các giải pháp thắt chặt quản lý hoạt động sản xuất và tiêu thụ đồ uống có cồn kém chất lượng; truyền thông, giáo dục thay đổi nhận thức hành vi lạm dụng đồ uống có cồn...

- Có ý kiến doanh nghiệp cho rằng, dự án luật này giống một “bài hịch” để khai tử rượu bia, vì nhiều quy định trong dự thảo luật lại tập trung vào hạn chế thương mại thay vì bảo vệ sức khỏe hay kiểm soát hành vi của người sử dụng rượu bia. Xin được biết quan điểm của bà về vấn đề này?

Tôi cho rằng dự án luật này không nhằm khai tử rượu, bia mà chủ yếu tập trung vào mục tiêu phòng, chống tác hại rượu bia đúng như tên gọi của dự án luật. Trên thực tế, các văn bản pháp lý hiện hành chủ yếu quy định về quản lý sản xuất, kinh doanh rượu bia là Nghị định số 105/2017/NĐ-CP đối với kinh doanh rượu, bia; Nghị định số 77/2016/NĐ-CP đối với bia và một số điều khoản trong các luật về thương mại, đầu tư, quảng cáo; chưa điều chỉnh đầy đủ đối với phòng chống tác hại rượu, bia.
Đây chính là khoảng trống pháp lý cần phải hoàn thiện ngay trong dự án Luật này. Có điều, đúng là dự thảo Luật lại đang có những quy định khiến cho người ta có cảm nhận là tập trung quá nhiều vào hạn chế thương mại thay vì bảo vệ sức khỏe hay kiểm soát hành vi của người sử dụng rượu bia. Đây là vấn đề mà Ban soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, chỉnh sửa để hoàn thiện dự án Luật theo đúng mục tiêu.

- Xin cảm ơn bà!

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp): Ngành rượu, bia sẽ không bị triệt tiêu

Luật phòng chống tác hại của rượu, bia chủ yếu hướng đến phòng ngừa tác hại của rượu, bia. Tất nhiên, sau khi Luật có hiệu lực, tôi đánh giá việc sử dụng rượu, bia sẽ hạn chế đi rất nhiều. Bởi trong luật có những quy định bắt buộc như chế tài với các cán bộ viên chức nhà nước sử dụng rượu, bia trong giờ hành chính. Bên cạnh đó, rượu, bia sẽ được quản lý nghiêm ngặt hơn, điều này có thể dẫn đến giảm nguồn cung và sức tiêu thụ. Tuy nhiên, trong dự thảo vẫn cho phép được quảng cáo rượu, bia có 15% độ cồn trở lên trên phương tiện thông tin đại chúng. Được quảng cáo như vậy thì không thể nói dự án luật này sẽ triệt tiêu ngành rượu, bia.

ĐBQH Nguyễn Tạo (Lâm Đồng): Dự án luật không quá tiêu cực

Luật phòng chống tác hại của rượu, bia có hiệu lực buộc quản trị kinh doanh của doanh nghiệp trong ngành rượu bia phải được nâng lên tầm ngang với khu vực và thế giới. Thay vì tình trạng rượu, bia được sản xuất tràn lan, rồi dùng đủ các chiêu trò khuyến mãi để khuyến khích người dân uống, các doanh nghiệp phải nhận thức được sẽ sản xuất những gì tốt hơn cho người tiêu dùng sử dụng. Tôi nghĩ rằng, dự án luật này có mục đích chung mang tính hài hòa chứ không đến mức tiêu cực như các doanh nghiệp ngành rượu bia lo lắng.