để đối phó với chính sách bảo hộ mậu dịch của chính quyền Trump.Cuối tuần qua, sau khi báo chí ở Mỹ rộ lên tin đồn về việc Tổng thống Mỹ Donald Trump có ý định rút nước Mỹ ra khỏi WTO, ông Trump đã lên tiếng bác bỏ. Thực ra, ông Trump vốn đã rất nhiều lần công khai đe doạ sẽ rút nước Mỹ ra khỏi WTO và coi tổ chức này là một "thảm hoạ".

p/Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rất nhiều lần đe dọa sẽ rút nước Mỹ ra khỏi WTO và coi tổ chức này là “thảm họa”. (Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch áp thuế lên nhiều mặt hàng nhập khẩu của Trung Quốc hôm 22/3. Ảnh: New York Times)

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã rất nhiều lần đe dọa sẽ rút nước Mỹ ra khỏi WTO và coi tổ chức này là “thảm họa”. (Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch áp thuế lên nhiều mặt hàng nhập khẩu của Trung Quốc hôm 22/3. Ảnh: New York Times)

Quan điểm của Trump

WTO hiện thân cho tự do mậu dịch và cho hệ thống thương mại thế giới dựa trên nguyên tắc chung được thoả thuận nhất trí giữa các nước thành viên. Nếu coi thương mại thế giới là một cuộc chơi thì WTO là luật chơi, vừa bao hàm mọi luật chơi, vừa là trọng tài của cuộc chơi để buộc tất cả các bên tham gia cuộc chơi phải chấp nhận, tôn trọng và tuân thủ luật chơi. WTO chính là trật tự thương mại thế giới hiện tại.

Ông Trump không thân thiện với WTO vốn không có gì lạ. Bởi vì, ông Trump luôn tâm đắc với chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch và luôn cho rằng chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch chứ không phải tự do mậu dịch mới có lợi nhất cho nước Mỹ. Quan điểm và nhận thức này trái ngược hoàn toàn với tôn chỉ và mục đích hoạt động của WTO.
Hơn nữa, ông Trump cuồng tín với khẩu hiệu "Nước Mỹ là trước hết" với nội hàm là vì lợi ích riêng của nước Mỹ mà bất chấp tất cả. Tham gia WTO, Mỹ phải tuân thủ theo các nguyên tắc chung của WTO. Tức là Mỹ không thể tự tung tự tác để gây tổn hại đến lợi ích của các thành viên khác trong WTO và cũng không tránh khỏi bị các thành viên khác của WTO sử dụng các nguyên tắc của WTO để chống lại Mỹ.

Rút khỏi WTO, Mỹ sẽ bị cô lập hoàn toàn và sẽ không còn đóng vai trò nào trong việc xác định luật chơi chung của thương mại toàn cầu. Nếu một mình Mỹ đối địch với thế giới thì Mỹ chỉ có thể thua thiệt.

Hiện tại, ông Trump đang thực thi chính sách bảo hộ thương mại đối với nhiều đối tác kinh tế và thương mại của Mỹ. Việc này hoàn toàn trái với nguyên tắc của WTO. Nhiều đối tác đã viện cớ Mỹ vi phạm luật lệ của WTO để vừa trả đũa Mỹ, vừa khởi kiện Mỹ lên WTO. Một khi bị khởi kiện lên WTO, thì phía Mỹ bị thua kiện là điều chắc chắn. Bởi vậy, ra khỏi WTO thì Mỹ sẽ không bị lôi vào chuyện kiện tụng, không còn bị ràng buộc vào mọi trách nhiệm và nghĩa vụ của thành viên WTO.

Nói dễ, làm khó

Từ khi lên nắm quyền Tổng thống Mỹ đến nay, ông Trump đã rút nước Mỹ ra khỏi UNESCO, Hội đồng Nhân quyền của Liên Hợp Quốc (LHQ) và một số hiệp định, như Hiệp định Paris của LHQ về biến đổi khí hậu, Hiệp định Đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định hạt nhân Iran (JCPOA). Tuy nhiên, WTO lại không như những thể chế hay thoả thuận này. WTO là một tổ chức quốc tế chuyên về thương mại, một khi đã ra khỏi thì không phải cứ muốn trở lại sẽ được ngay.

Hơn nữa, ông Trump trên cương vị Tổng thống Mỹ không thể tự quyết định được việc này, mà phải thông qua Quốc hội Mỹ. Hiện tại, đảng Cộng hoà của ông Trump kiểm soát cả lưỡng viện lập pháp ở Mỹ và cho đến nay ông đã khá thành công trong việc “thuần phục” đảng này. Nhưng riêng trong quan hệ của Mỹ với WTO không có gì chắc chắn là đa số các dân biểu đảng Cộng hoà trong Quốc hội cũng muốn Mỹ rút ra khỏi WTO như ông Trump.

Ngoài ra, Mỹ là nền kinh tế lớn nhất thế giới, nhưng không phải là đối tác kinh tế, thương mại quan trọng đối với tất cả các nước trên thế giới. Không có sự tham gia của Mỹ, WTO vẫn tồn tại, hoạt động và phát triển. Rút khỏi WTO, Mỹ sẽ bị cô lập hoàn toàn và sẽ không còn đóng vai trò nào trong việc xác định luật chơi chung của thương mại toàn cầu. Nếu một mình Mỹ đối địch với thế giới thì Mỹ chỉ có thể thua thiệt.

Từ những phân tích trên cho thấy, ông Trump hiện chỉ ngỏ ý hoặc ngầm có ý như vậy thôi, chứ không có ý định thực sự rút nước Mỹ ra khỏi WTO trong thời gian tới.