- Như vậy theo ông Việt Nam đang diễn ra “cuộc chiến” định vị thị trường ngay tại Việt Nam, thưa ông?

Gần như là vậy! Đơn cử, cuộc chiến giữa taxi truyền thống và “taxi công nghệ” đang diễn là dấu hiệu về sự chuyển giao giữa hai thế hệ doanh nghiệp.

Ở góc nhìn của một luật sư thì tôi cho rằng đó là dấu hiệu của sự thay đổi về “luật chơi” trong thế trận toàn cầu. Khi mà nhiều sản phẩm công nghệ và trí tuệ nhân tạo như các ứng dụng, tiền ảo – tiền điện tử, tự động hóa… dẫn đến sự dịch chuyển nhu cầu của người tiêu dùng. Sự dịch chuyển nhu cầu của người tiêu dùng được nâng lên và chuyển động mạnh trong nền kinh tế tri thức toàn cầu được làm phẳng bởi công nghệ và internet. Đó là cơ hội cho chính doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp và startup khi họ có môi trường thử nghiệm mô hình kinh doanh đáp ứng nhu cầu người dùng. Các ông lớn buộc phải thay đổi hoặc bị đào thải trong dòng chảy đó.

Khởi nghiệp không chỉ riêng đối với công ty mới, mà khởi nghiệp một tầm nhìn mới, một chuỗi giá trị lớn cho sản phẩm của người Việt trên toàn cầu.

Đó là quy luật! Nếu doanh nghiệp lớn không thay đổi để thích nghi, không đổi mới sáng tạo để cạnh tranh thì có thể buộc phải “chuyển giao” cho “thế hệ kế cận”.

- Theo ông, các doanh nghiệp trong nước nên ứng phó sao đối với cạnh tranh từ đối thủ có thế mạnh công nghệ? Ví dụ như câu chuyện taxi ông nói ở trên?

Họ cần thay đổi để thích nghi và giải quyết nhu cầu khách hàng. Công nghệ là “vũ khí lợi hại” nhưng với nhiều ngành nghề, đó cũng chỉ là công cụ chứ không phải là tất cả của bức tranh kinh doanh – càng không phải là lợi thế tuyệt đối về cạnh tranh. “Ông chủ” phân xử bên thắng thua trong cuộc chiến thị trường là sự hài lòng của khách hàng, là các nhu cầu của khách hàng được đáp ứng một cách tốt nhất chứ không phải là phán quyết của tòa án. Chính phủ ủng hộ hay mối quan hệ tại “sân nhà” đều có giới hạn về pháp lý. Doanh nghiệp cần am hiểu luật pháp và thông lệ kinh doanh để cạnh tranh sòng phẳng, chính trực và vì người dùng.

- Ông nhận định thế nào về sự thay đổi chính sách và hành động của Chính phủ với thông điệp kiến tạo hiện nay?

Chính phủ đang tích cực và đang có những hiệu ứng nhất định. Từ việc có lộ trình bãi bỏ các điều kiện kinh doanh, thực thi kiến tạo và có nhiều hành động hỗ trợ cộng đồng khởi nghiệp. Sự ra đời của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như sự hưởng ứng của các cơ quan thực thi là một điểm cộng tích cực cho Chính phủ thời gian qua. Tôi lấy ví dụ một số Chi cục thuế cấp quận đã tư vấn thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp, hướng dẫn hỗ trợ để hạn chế các tiêu cực vốn có trước đây.

Vấn đề tôi trăn trở là thời gian qua Chính phủ quá “dồn” tâm - trí - lực vào doanh nghiệp khởi nghiệp mà ít quan tâm đến khối doanh nghiệp lớn. Những “con sếu đầu đàn” như Thủ tướng từng phát biểu mới là đối tượng cần có chính sách hỗ trợ và là niềm hi vọng của Việt Nam trong việc hướng ra thế giới. Ngày doanh nhân, tôi trăn trở là tại sao vẫn chưa nhiều những thương hiệu Việt tạo tiếng vang trên thế giới, tạo tiếng vang cho sản phẩm Việt trong lòng người tiêu dùng toàn cầu. Tại sao chúng ta không chung tay giúp các thương hiệu lớn ở khối kinh tế tư nhân như FPT, Vinamilk, Vinamit, Bitis’… phủ khắp thế giới bằng những chính sách có lợi cho họ? Ở góc nhìn đó, quốc gia khởi nghiệp không phải là khởi nghiệp những dự án hay các công ty non trẻ, mà là khởi nghiệp một tầm nhìn mới, một chuỗi giá trị lớn cho sản phẩm của người Việt trên toàn cầu.

- Doanh nghiệp hiện nay chịu sự cạnh tranh khốc liệt do sự thay đổi về kỹ thuật công nghệ, ông nghĩ gì về vai trò của người “thuyền trưởng”?

Đã là doanh nhân thì theo tôi nghĩ họ không thể cứ ngồi chờ Chính phủ hỗ trợ mãi được, họ phải là người tiên phong hành động. Họ cần góp phần kiến tạo luật chơi và chọn sân chơi cho mình, tại thị trường trong nước và thị trường quốc tế. Ở đó, họ cần song hành chung tay phát triển doanh nghiệp cùng thông điệp và hành động của Chính phủ kiến tạo. Một là, doanh nhân cần am hiểu luật pháp hiện hành và theo dõi các chính sách mới để tận dụng tốt các lợi thế cạnh tranh và điều kiện cơ hữu trong nước. Hai là, doanh nhân cần sẵn sàng với tâm thế đối mặt với các thách thức và kiểm soát rủi ro khi cạnh tranh với các doanh nghiệp đa quốc gia, đặc biệt là những doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ và không chịu chi phối bởi các rào cản pháp lý. Ba là, doanh nhân trong nước, hơn ai hết, họ cần đồng hành cùng Chính phủ trong việc giải quyết các vấn đề xã hội đang đặt ra. Và cuối cùng, tôi muốn nhắc đến thông điệp của Chính phủ hướng đến Hội nghị cấp cao APEC 2017 sắp tới, rằng gắn Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu. Vậy mỗi doanh nghiệp Việt, và cả những người “thuyền trưởng” – họ đang và sẽ làm gì để gắn các sản phẩm, dịch vụ của doanh nghiệp mình vào chuỗi giá trị toàn cầu?

- Số lượng doanh nghiệp đang tăng lên, ông có niềm tin vào các doanh nhân khởi nghiệp và startup hiện nay không?

Có chứ! Tôi tin tưởng mạnh mẽ vào doanh nhân khởi nghiệp, đặc biệt là cộng đồng startup. Sự biến đổi về lượng sẽ dẫn đến sự biến đổi về chất. Tôi quan điểm khởi nghiệp không nhất thiết phải thành lập doanh nghiệp, đừng đong đếm trên con số, hãy chú ý đến các giá trị xã hội từ kinh doanh và lượng sản phẩm được tạo ra trong nền kinh tế. Một doanh nghiệp lâu đời cũng có thể “ứng dụng tinh thần khởi nghiệp” khi họ thay đổi cơ cấu sản phẩm, dịch vụ, mỗi một dự án mới hay sản phẩm mới đều có tính sáng tạo và mang hàm lượng trí tuệ đổi mới, người tiêu dùng sẽ hưởng thụ từ đó. Doanh nhân cần chủ động chọn thị trường hoặc đồng hành cùng với Chính phủ trong việc kiến tạo luật chơi có lợi cho tất cả các bên.

- Xin cảm ơn Luật sư!