ĐBQH Trần Thị Hiền - tỉnh Hà Nam phát biểu ý kiến.

ĐBQH Trần Thị Hiền - tỉnh Hà Nam phát biểu ý kiến.

Theo đó, ĐB Trần Thị Hiền cho biết Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Cạnh tranh vào thời điểm này có yếu tố rất thuận lợi về quan điểm chỉ đạo, bởi cách đây 5 tháng Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 11 về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó, đường lối chỉ đạo đối với việc hoàn thiện thể chế pháp lý tạo môi trường cho cạnh tranh lành mạnh được thể hiện rất đậm nét, được đề cập 5 lần trong nghị quyết, vừa kế thừa, vừa phát triển gắn với những tư tưởng rất mới, rất mạnh mẽ về hoàn thiện thể chế kinh tế, giải phóng sức sản xuất, thực hiện nhất quán 1 chế độ pháp lý kinh doanh cho mọi thành phần kinh tế. Xóa bỏ rào cản, xóa bỏ can thiệp hành chính trực tiếp, xóa bỏ độc quyền doanh nghiệp, tăng cường tính minh bạch về độc quyền nhà nước.

“Trong bối cảnh phát triển hiện nay, cộng đồng doanh nghiệp rất kỳ vọng vào việc sửa đổi Luật Cạnh tranh để đạo luật này thực sự đóng vai trò trụ cột, xương sống khỏe khoắn của thể chế kinh tế thị trường. Để làm được điều đó, qua nghiên cứu tờ trình và dự thảo luật, tôi trân trọng đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục đầu tư, nghiên cứu để thể chế hóa chọn vẹn, đầy đủ hơn những quan điểm chỉ đạo trong Nghị quyết 11 vào các chế định và quy phạm cụ thể về thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, lạm dụng vị trí độc quyền, tập trung kinh tế”. – ĐB Hiền đề xuất. 

ĐB Hiền ví dụ: Với quan điểm thị trường là động lực chủ yếu để giải phóng sức sản xuất Nghị quyết 11 thì cuộc đối đầu giữa taxi công nghệ Uber, Grab với taxi truyền thống cần được nhìn nhận như một cú huých cho thể chế cạnh tranh lành mạnh trên cơ sở tôn trọng các quy luật thị trường trong điều kiện ngày càng xuất hiện nhiều phương thức kinh doanh và cạnh tranh mới. Từ đây, chúng ta cũng có thể giả thiết rằng với một khuôn khổ pháp lý cạnh tranh hiệu quả hơn, thị trường vận tải hàng không cũng sẽ được thúc đẩy nhằm cải thiện môi trường kinh doanh nâng cao chất lượng dịch vụ để người tiêu dùng được hưởng lợi.

“Tôi tán thành quan điểm của Ban soạn thảo về việc cần hoàn thiện các quy định về cạnh tranh không lành mạnh vốn là vấn đề rất phức tạp và diễn biến muôn màu, muôn vẻ ở các lĩnh vực ngành nghề”. – ĐH Hiền nhấn mạnh.

Theo thống kê chưa đầy đủ thì ở cấp độ luật, ngoài Luật Thương mại hiện có ít nhất 6 luật chuyên ngành có điều chỉnh về vấn đề này, đó là Luật Hàng không dân dụng, Luật Giá, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Viễn thông, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2009, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Điện lực năm 2012. Quan trọng hơn không phải lúc nào việc điều chỉnh hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong các luật chuyên ngành này cũng được viện dẫn tới Luật Cạnh tranh. “Thị trường càng phát triển, càng hiện đại thì các hành vi cạnh tranh không lành mạnh càng đa dạng, chủ thể càng phức tạp. Tuy nhiên, so với luật hiện hành thì Chương VI, dự thảo luật đã thu hẹp phạm vi cạnh tranh không lành mạnh theo hướng loại bỏ một số hành vi trong đó các hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn và phân biệt đối xử của hiệp hội”. – ĐB Hiền khẳng định.

Cũng theo vị ĐB này, tại trang 72, bản giải trình tiếp thu ý kiến của các cơ quan cho thấy đang tồn tại xung đột một quan điểm của chính Ban soạn thảo với Hội đồng cạnh tranh về vấn đề này. Trong khi Hội đồng cạnh tranh đề nghị cần giữ lại hoặc sửa đổi phù hợp đối với các điều khoản điều chỉnh các hành vi cạnh tranh không lành mạnh hiện nay chưa có luật nào điều chỉnh để tránh tạo ra lỗ hổng pháp lý thì quan điểm của Ban soạn thảo lại loại bỏ bớt một số hành vi đã được quy định trong luật khác để tránh chồng chéo. Theo quan điểm của tôi, với tính chất là luật chuyên ngành về cạnh tranh, lẽ ra dự thảo luật cần rà soát tích hợp để quy định đầy đủ, minh bạch các hành vi cạnh tranh không lành mạnh ngay trong luật này, nếu không như vậy sẽ mâu thuẫn với chính mục tiêu đề ra tại Điều 4, dự thảo luật đó là: Luật này điều chỉnh chung về các quan hệ cạnh tranh, luật khác có liên quan điều chỉnh quan hệ cạnh tranh trong các lĩnh vực cụ thể, không được trái với các quy định của luật này.

Về mô hình cơ quan cạnh tranh quốc gia, ĐB Hiền tán thành việc tổ chức lại Hội đồng cạnh tranh và Cơ quan quản lý cạnh tranh thành một cơ quan duy nhất là cơ quan cạnh tranh quốc gia trực thuộc Bộ Công thương theo đề xuất của Chính phủ và cũng là loại ý kiến thứ nhất của cơ quan thẩm tra mặc dù đây chưa hẳn là mô hình hoàn hảo, vì cơ quan này vừa thực hiện chức năng quản lý nhà nước, vừa thực hiện chức năng tài phán tố tụng. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện chủ trương sắp xếp lại tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả theo Nghị quyết 18 cần coi đây là bước quá độ theo tinh thần thực hiện thí điểm vừa làm, vừa rút kinh nghiệm từng bước hoàn thiện.

Về vấn đề lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, Điều 28, dự thảo luật quy định về xác định sức mạnh thị trường đáng kể của doanh nghiệp tiềm ẩn yếu tố thiếu minh bạch khi quy định căn cứ xác định là một số các yếu tố sau đây được liệt kê từ khoản 1 đến khoản 11. “Điều này không chỉ gây khó khăn dễ dẫn đến tùy tiện trong áp dụng pháp luật mà còn có thể dẫn đến bất lợi cho doanh nghiệp khi thuật ngữ "một số không có tính xác định" đưa đến hậu quả áp dụng pháp luật rất khác nhau trên các lĩnh vực thương mại, khoa học, công nghệ, sở hữu trí tuệ, viễn thông, điện lực. Do đó, tôi đề nghị đánh giá, cân nhắc lại các tiêu chí theo hướng xác định những yếu tố nào là tiêu chí bắt buộc, những yếu tố có tính động có thể lựa chọn để áp dụng pháp luật vừa thống nhất, vừa linh hoạt”. – ĐB Hiền đề nghị.