(DĐDN)- Cuộc bình chọn các quy định pháp luật tốt và chưa tốt là tiếng nói chân thực và kịp thời từ cuộc sống của cộng đồng DN. Đây là quan điểm của LS Trần Hữu Huỳnh – Chủ tịch Trung tâm trọng tài quốc tế VN (VIAC), thành viên hội đồng bình chọn.

Theo LS Trần Hữu Huỳnh, với chủ trương coi DN là đối tác của Chính phủ thì những bình chọn, đánh giá việc xây dựng và thực thi chính sách là một trong những điều kiện cần và đủ.

Nghị định 109/2010 về kinh doanh xuất khẩu gạo đang bộc lộ nhiều bất cập, cần sửa đổi để tạo động lực phát triển cho các DN xuất khẩu gạo nói riêng và ngành lúa gạo nói chung. Ảnh: S.T

- Xét về chức năng và mục tiêu, theo ông cuộc bình chọn này có phù hợp với vai trò của VCCI không, thưa ông?

Cuộc bình chọn những quy định pháp luật tác động tốt nhất và những quy định tác động chưa tốt của cộng đồng DN là phù hợp với chức năng của VCCI. Với chức năng đại diện cộng đồng DN tham vấn chính sách đối với Đảng và Nhà nước, thì đây là vấn đề nâng cao chất lượng ban hành chính sách, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Điều này cũng đã được Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định về chức năng, nhiệm vụ của VCCI.

Hoạt động này cũng không xa lạ đối với những phương pháp mà VCCI đã làm như nghiên cứu và công bố chỉ số PCI cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh tại các địa phương, chỉ số MEI về hiệu quả hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật về kinh doanh của 14 Bộ. Đây là sang kiến thể hiện sự chủ động của VCCI trong thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình.

- Như vậy, việc bình chọn này cũng kế thừa các nghiên cứu và đánh giá của chỉ số PCI, chỉ số MEI, thưa ông?

Việc bình chọn văn bản quy phạm pháp luật là sự kế thừa các cuộc bình chọn và công bố chỉ số PCI, chỉ số MEI, bởi vì nó dựa trên ý kiến, đánh giá của cộng đồng DN. Nó là những phản ánh chân thực và trực tiếp trên phạm vi rộng các văn bản quy phạm pháp luật. Chỉ số PCI đã được lãnh đạo các địa phương đón nhận như một công cụ tích cực để cải thiện phương pháp điều hành. Chỉ số MEI cũng là một sự đánh giá khách quan, minh bạch dựa trên các tiêu chí được cộng đồng DN xây dựng và bình chọn.

“Trong một xã hội mà Nhà nước song hành với DN, Nhà nước và DN là đối tác thì rất cần có vai trò đánh giá của cộng đồng DN và người dân”

Về mặt phương pháp, đây cũng là sự tiếp nối các cuộc bình chọn trước. Còn về mặt khách quan, minh bạch, công khai cũng đảm bảo đầy đủ các yêu cầu của một cuộc bình chọn. Hơn nữa, nó cũng thể hiện tính dân chủ từ những tiếng nói đa chiều, tiếng nói của đối tượng chịu sự tác động. Bình chọn này có tính thực tiễn, là những dữ liệu của cuộc sống, những phản ánh chân thực từ sự cọ sát của cuộc sống, đóng góp cho việc xây dựng chính sách.

- Cuộc bình chọn này có phù hợp với các quy định trong luật, thưa ông?

Trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật có quy định sau một thời gian ban hành chính sách các cơ quan nhà nước sẽ phải tổng kết, rà soát, đánh giá lại tính khả thi, tác động của văn bản đó tới xã hội, tới cộng đồng. Tuy nhiên, những đánh giá đó vẫn mang tính một chiều, nó chủ yếu thể hiện tiếng nói của cơ quan quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, nếu thiếu đi sự đánh giá từ cơ quan trực tiếp chịu sự tác động thì là chưa đủ, hay nói cách khác là “mới đi bằng 1 chân”. Trong một xã hội mà Nhà nước song hành với DN, Nhà nước và DN là đối tác thì rất cần có vai trò đánh giá của cộng đồng DN và người dân.

Nếu chỉ cơ quan Nhà nước đánh giá các chính sách thì nó có thể tốt, nhưng thực tế cuộc sống lại hoàn toàn ngược lại. Đơn cử như Điều 60 của Bộ luật Lao động đã phải sửa lại ngay khi chưa có hiệu lực thực thi. Như vậy, tiếng nói từ đối tượng trực tiếp chịu sự tác động là bắt buộc phải có mà từ trước đến nay hầu như còn rất hạn chế và thiếu tính toàn diện. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chính là ở chỗ này.

- Nếu nhìn ở góc độ pháp luật thì chưa có quy định cụ thể nào để người dân, hay một tổ chức đại diện nào được quyền bình chọn văn bản quy phạm pháp luật. Nhưng, nếu nhìn ở góc độ một nhà nước dân chủ thì điều này lại rất cần thiết, thưa ông?

Đúng là chưa có một quy định của pháp luật về việc cho phép người dân, cộng đồng DN bình chọn các quy định pháp luật tốt nhất hay quy định pháp luật chưa tốt. Nhưng để phục vụ mục tiêu vì một nhà nước dân chủ, tiến bộ thì bình chọn như vậy là cần thiết, hướng tới xây dựng một nhà nước minh bạch và hiệu quả.

Bình chọn MEI mới đứng ở góc độ tổng thể cả một ngành ban hành và thực thi chính sách ra sao. Còn cuộc bình chọn này chi tiết tới từng quy định rất cụ thể. Đơn cử như có những văn bản quy phạm pháp luật nhìn tổng thể thì tốt những chỉ có một quy định chưa tốt thì nó cũng được bình chọn để lọc ra. Thậm chí, có những văn bản còn nhiều hạn chế, nhưng trong đó lại có những quy định rất tiến bộ cần được biểu dương…

- Thực tế hiện nay, từ Chính phủ đến Quốc hội đều đang đẩy mạnh hoạt động rà soát các văn bản luật, các điều kiện kinh doanh bất hợp lý để liên tục sửa đổi, hàng năm. Vậy bình chọn này có phải là một công cụ hỗ trợ hoạt động rà soát nói trên, thưa ông?

Đây là những ý kiến kịp thời phục vụ cho công tác sửa đổi bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật. Các cơ quan ban hành và xây dựng chính sách có thêm một công cụ, một thông tin từ thực tiễn giúp họ làm tốt hơn trong công tác ban hành, rà soát chính sách. Như vậy, nó đáp ứng của nhu cầu của cơ quan quản lý, cơ quan ban hành chính sách và cả nhu cầu thực tiễn.

- Xin cảm ơn ông!

Ông Trần Mạnh Chiến – Giám đốc Công ty TNHH VinaGap Việt Nam: Kênh giám sát việc ban hành các quy định pháp luật

Việc VCCI tổ chức bình chọn các quy định pháp luật năm 2016 là một cuộc bình chọn có ý nghĩa đối với DN. Trước hết, điều này giúp DN quan tâm hơn đến trách nhiệm theo dõi và giám sát việc ban hành, thực thi các văn bản pháp luật trên thực tiễn. Sau đó là giúp các cơ quan nhà nước xây dựng được các chính sách phù hợp hơn với thực tiễn môi trường kinh doanh. Hy vọng việc công bố báo cáo cuộc bình chọn này sắp được diễn ra sẽ trở thành một kênh hiệu quả để thu nhận các vướng mắc từ thực hiện văn bản pháp luật mà DN gặp phải và cổ vũ những văn bản pháp luật tiến bộ, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển.

Ông Trần Anh Tài – Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Đầu tư P.H:“Phanh” quy định đi ngược lợi ích DN

Hiện nay do quy trình xây dựng pháp luật đôi khi vẫn phụ thuộc quá nhiều vào một hoặc một vài cá nhân tại các Bộ, ngành. Mặc dù đã có các quy định về thẩm định, thẩm tra, hậu kiểm, nhưng tất cả mới chỉ dừng lại ở mức độ “góp ý” chứ chưa đủ mạnh để có thể ngăn chặn các quy định chưa tốt. Do vậy mục tiêu bình chọn các quy định pháp luật sẽ tạo trở lực để nhà làm chính sách có thể “e ngại” khi đưa ra chính sách không phù hợp. Đây cũng là chương trình góp phần nâng cao chất lượng văn bản pháp luật, đồng thời liên kết các DN đơn lẻ, để hình thành tiếng nói có sức mạnh hơn của cộng đồng DN.

 Bá Tú -  thực hiện