Rất nhiều nghiên cứu, khảo sát trên thế giới và tại VN đã chỉ ra rằng, những DN phát triển bền vững (PTBV) là các DN có năng lực cạnh tranh, năng suất lao động cao hơn, khả năng thích ứng và hội nhập tốt hơn các DN chỉ hướng đến mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận mà bỏ qua trách nhiệm đối với cộng đồng và môi trường.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng thư ký VCCI (đứng giữa) giới thiệu Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam (bìa trái) với các đại diện quốc tế tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam 2016.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Tổng thư ký VCCI (đứng giữa) giới thiệu Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam (bìa trái) với các đại diện quốc tế tại Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam 2016.

“Đòn bẩy” thực hiện PTBV

Trên thực tế, xu hướng PTBV đang trở nên phổ biến trên toàn cầu và việc thực hiện PTBV là sự sống – còn của DN. Thế nhưng, ở VN không phải DN nào cũng thực hiện PTBV một cách bài bản, vì vậy mà “con đường” này có thể với các DN đa quốc gia, DN FDI khá bằng phẳng và trơn chu thì với đa số các DN Việt, nhất là các DNNVV có vẻ như còn ghập ghềnh và khó khăn để đi về phía trước.

Tuy nhiên, không phải DN Việt nào cũng như vậy, thực tế nhiều DN, nhất là những tập đoàn lớn như: Vinamilk, Bảo Việt, Vingroup, SaigonTourist… đang thực hiện khá tốt, và đó chính là những DN tiên phong trên “con đường” độc đạo này.

Nhưng nếu nhìn một cách tổng thể, việc đánh giá tính bền vững ở nước ta vẫn chỉ được coi là định tính do sự tách bạch các vấn đề về kinh tế với môi trường và xã hội. Nhưng điều này đã được giải quyết khi Bộ chỉ số DN bền vững (CSI) ra đời. Đây là sáng kiến của VCCI và Hội đồng DN vì sự PTBV Việt Nam (VBCSD) nhằm thúc đẩy tính bền vững trong cộng đồng DN, xây dựng thước đo giá trị của DN dựa trên các tiêu chí về PTBV. Thông qua đó, DN có thể “soi” vào đó để thấy độ bền vững của mình đến đâu, thông qua 3 trụ cột là: kinh tế, xã hội và môi trường.

Ra mắt vào năm 2016, CSI đã nhận được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng DNVN. CSI cũng là cơ sở thực hiện việc đánh giá, xếp hạng DN bền vững tại VN lần thứ nhất năm 2016. Và chương trình năm 2016 đã thành công ngoài mong đợi với sự quan tâm, ủng hộ lớn lao từ Chính phủ, Hội đồng Quốc gia về PTBV và nâng cao năng lực cạnh tranh, của các Bộ, các ngành cũng như sự tham gia tích cực của cộng đồng DN đang hoạt động tại VN . 
Và đây cũng chính là cơ sở để Chính phủ yêu cầu VCCI- VBCSD duy trì tổ chức chương trình đánh giá xếp hạng DN bền vững thường niên. Năm 2017, với việc điều chỉnh các tiêu chí trong Bộ chỉ số CSI nhằm đánh giá chính xác hơn mức độ PTBV của DN cùng việc ra đời hệ thống đăng ký tham dự trực tuyến sẽ giúp khuyến khích và tạo điều kiện dễ dàng hơn cho sự tham gia của DN.

Cơ hội 12 nghìn tỷ USD do PTBV đem lại

Kết quả khảo sát năm 2016 về chiến lược PTBV của 1000 lãnh đạo DN (CEO) đến từ 100 quốc gia và 25 lĩnh vực kinh tế do Liên Hợp Quốc thực hiện cho thấy 89% lãnh đạo DN tin rằng cam kết PTBV sẽ mang lại tác động tích cực cho hoạt động kinh doanh.

Theo nghiên cứu của Ủy ban Kinh doanh và PTBV, nếu đặt PTBV nằm trong chiến lược cốt lõi của DN, việc hoàn thành 17 mục tiêu PTBV (SDGs) có thể mở ra cơ hội thị trường trị giá ít nhất 12 nghìn tỷ USD chỉ trong bốn lĩnh vực, bao gồm: Lương thực và nông nghiệp; Đô thị; Năng lượng và vật liệu; và y tế và sức khỏe. Nếu xét trên tất cả các lĩnh vực, tiềm năng kinh tế mà PTBV mang lại sẽ lớn hơn rất nhiều con số 12 nghìn tỷ USD trên.

Những khái niệm như “kinh doanh cùng người thu nhập thấp” hay “nền kinh tế tuần hoàn” giờ đây đã dần trở thành những mô hình kinh doanh tiên tiến, nhận được nhiều sự quan tâm từ các Chính phủ và cộng đồng DN, đặc biệt là những DN theo đuổi mục tiêu PTBV. Kinh doanh cùng người thu nhập thấp được hiểu là mô hình kinh doanh huy động nhóm thu nhập thấp tham gia trong chuỗi giá trị của DN. Việc thúc đẩy khu vực tư nhân tạo ra những tác động giảm nghèo hay tăng trưởng vì người nghèo có vai trò lớn đối với nền kinh tế, tại VN với mỗi đơn vị phần trăm tăng lên của GDP sẽ làm tỷ lệ nghèo đói giảm từ 1,2 -1,3%.

Trong khi đó, nền kinh tế tuần hoàn chính là một mô hình trong quá trình chuyển đổi từ nền kinh tế tuyến tính sang một nền kinh tế tái thiết kế, tái sử dụng và tái sản xuất, giúp tối ưu hóa các nguồn lực.

Rõ ràng, trong kinh doanh, cạnh tranh là yếu tố tất yếu phải có, nhưng phải cạnh tranh công bằng và lành mạnh. Để làm được điều đó, từng DN phải tạo ra sự khác biệt, hay lợi thế cho riêng mình: Đó có thể là sản phẩm, dịch vụ, cũng có thể là mô hình kinh doanh sáng tạo hoặc khả năng dự báo và đón đầu các xu thế phát triển, đáp ứng kỳ vọng, mong đợi của khách hàng và các bên liên quan. Tất nhiên, cũng giống như mọi thứ khác, lợi thế đó mang tính tương đối và chỉ tồn tại trong một thời gian nào đó, nếu không có những thay đổi thì rồi cũng sẽ bị đối thủ đuổi kịp.

Chính vì vậy, lợi thế cạnh tranh bền vững đang là một xu thế, là điều mà các DN luôn tìm kiếm. Lợi thế bền vững đến từ sự sáng tạo, đi trước và thực hiện việc đáp ứng kỳ vọng, mong đợi của khách hàng và các bên liên quan. Và, để nắm bắt được các cơ hội này, DNVN cần phải thay đổi và có sự chuẩn bị thật kỹ lưỡng. Sự thay đổi, chuẩn bị ở đây không chỉ là xem xét lại chiến lược kinh doanh, tìm hiểu kỹ khách hàng, thị trường, cố gắng tạo ra những sản phẩm, dịch vụ phù hợp và có chất lượng, mà còn là thực hành kinh doanh có trách nhiệm, tuân thủ văn hóa DN về liêm chính, trách nhiệm giải trình, minh bạch, đồng thời đáp ứng các yêu cầu khác từ cộng đồng và xã hội. Cuối cùng, việc áp dụng và thực hiện Bộ chỉ số CSI chính là một trong những công cụ, nền tảng thiết yếu và hữu hiệu giúp DN nhìn nhận và đánh giá lại tổng thể chiến lược phát triển, qua đó kịp thời nắm bắt được những cơ hội mới do PTBV mang lại.