p/Nhà máy xi măng Hạ Long, một trong những nguyên nhân gây thua lỗ và khó CPH cho Tcty Sông Đà

Nhà máy xi măng Hạ Long, một trong những nguyên nhân gây thua lỗ và khó CPH cho Tcty Sông Đà

Có hai nguyên nhân “níu kéo” quá trình CPH Tcty Sông Đà là sự thống nhất giữa các Bộ, ngành về tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước tại DN sau CPH và nợ đọng quá lớn của Tcty này trong suốt nhiều năm qua.

Chi phối hay bán hết?

Bộ Xây dựng “mong muốn” được nắm giữ 51% vốn nhà nước tại Cty mẹ - Tcty Sông Đà sau khi CPH và được duy trì cho đến hết năm 2019. Năm 2020, Bộ sẽ điều chỉnh tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước tại Tcty Sông Đà theo quy định.

Bộ Xây dựng lại cho rằng, Tcty Sông Đà là một DN có quy mô lớn, đứng đầu thị trường xây dựng, lắp đặt trong một số lĩnh vực EPC, thủy điện, công trình hầm, ngầm… Hiện Tcty Sông Đà đang chiếm 85% thị phần trong nước về thủy điện và đang mở rộng tham gia thực hiện các dự án thủy điện sang Lào..

Mặt khác, Tcty Sông Đà cũng đang nắm giữ khối lượng tài sản, vốn nhà nước lớn, có số lượng lao động gần 20.000 người.

Tuy nhiên, trong văn bản gửi đến Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính đề nghị giảm tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước từ 49% vốn điều lệ trở xuống trong cơ cấu phát hành cổ phần lần đầu. Đồng thời, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước tại Tcty Sông Đà về SCIC.

Trong một động thái mong muốn CPH Tcty Sông Đà mạnh mẽ hơn, Bộ KH&ĐT còn đề nghị Bộ Xây dựng điều chỉnh phương án CPH DN theo hướng bán toàn bộ phần vốn nhà nước tại đây, trường hợp không bán hết cổ phần, Bộ Xây dựng điều chỉnh lại cơ cấu vốn điều lệ, tiếp tục thoái vốn theo lộ trình và tiến tới thoái toàn bộ vốn nhà nước.

Phần lớn các chuyên gia kinh tế đều đồng tình với quan điểm của Bộ KHĐT là bán hết phần vốn Nhà nước tại Tcty Sông Đà

Bên cạnh đó, dù đồng ý với phương án của Bộ Xây dựng là cơ quan đại diện chủ sở hữu đối với phần vốn nhà nước tại Tcty Sông Đà - CTCP khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký DN cổ phần hóa lần đầu, nhưng Bộ KH&ĐT cho rằng đến khi hoàn thành quyết toán CPH và bàn giao cho CTCP, đề nghị chuyển giao ngay quyền đại diện chủ sở hữu đối với phần vốn nhà nước tại Tcty Sông Đà sang SCIC theo đúng quy định.

Luật sư Trương Thanh Ðức, Chủ tịch HÐTV Cty Luật BASICO đánh giá, chuyển sang cổ phần hóa, nhưng Nhà nước vẫn sở hữu vốn chi phối mà lại giao quyền đại diện phần vốn Nhà nước cho chính người trực tiếp quản trị, điều hành DN, thì dễ dẫn đến tình trạng tư lợi, lạm quyền, vừa đá bóng, vừa thổi còi, nếu như các cơ quan đại diện quản lý vốn nhà nước không tăng cường năng lực quản lý, kiểm tra, giám sát DN.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đồng tình với quan điểm của Bộ KH&ĐT là nên bán hết phần vốn Nhà nước tại Tcty Sông Đà. Vấn đề này đứng với chủ trương của Chính phủ sẽ thoái hết những mảng và lĩnh vực mà DNNN đang đầu tư không hiệu quả, dẫn đến nợ nần “chồng chất”. Nếu nhà nước vẫn nắm giữ phần chi phối sẽ không thay đổi được bản chất và không thể làm cho DNNN có sự đột biến nào cả. Đơn giản, vẫn con người đấy, tư duy đấy, thậm chí phía sau còn tiềm ẩn nhiều lợi ích nhóm.

Nợ nần và thua lỗ

Có nhiều nguyên nhân làm chậm quá trình CPH Tcty Sông Đà, song không thể phủ nhận món nợ nghìn tỷ tại Cty CP Xi măng Hạ Long là một rào cản lớn dẫn đến sự chậm trễ.

Việc không xử lý dứt điểm khoản nợ tại Cty con này cũng khiến Cty mẹ không thể tiếp cận khoản vay từ dự án 2 của ADB để cơ cấu lại DN trước thời điểm IPO. Trong văn bản góp ý về việc hoàn thiện phương án Cổ phần hóa Cty mẹ - Tcty Sông Đà, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Xây dựng chỉ đạo Tcty Sông Đà tiếp tục quản lý, theo dõi, hạch toán các khoản công nợ và thực hiện các nghĩa vụ trả nợ liên quan đến khoản vay Chính phủ bảo lãnh đối với dự án Xi măng Hạ Long.

Đồng thời, chỉ đạo Tcty Xi măng Việt Nam (VICEM), Tcty Sông Đà và Cty cổ phần Xi măng Hạ Long xây dựng phương án khả thi về nguồn để trả nợ các khoản vay Bộ Tài chính, gồm khoản vay lại vốn vay NIB, khoản vay tái cơ cấu của ADB, khoản vay Quỹ tích lũy trả nợ và khoản vay bảo lãnh Chính phủ tại Ngân hàng NATIXIS...

Bộ Tài chính cũng đề nghị, Tcty Sông Đà và VICEM xử lý dứt điểm các khoản vay Bộ Tài chính và khoản vay bảo lãnh Chính phủ trước khi Cty mẹ - Tcty Sông Đà chuyển thành Cty cổ phần. Mặt khác, các khoản vay vốn của Tcty Sông Đà cho Dự án Xi măng Hạ Long phải ghi cụ thể trong cáo bạch khi bán cổ phần lần đầu của Cty mẹ - Tcty Sông Đà. Tính đến cuối năm 2015, nợ phải trả của Tổng công ty Sông Đà lên tới 10.190 tỷ đồng,

Theo Bộ Xây dựng, giá trị khoản đầu tư của Tcty Sông Đà tại Cty cổ phần Xi măng Hạ Long hiện là 578,692 tỷ đồng, đã được Thủ tướng Chính phủ chấp nhận chủ trương chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước từ Tcty Sông Đà sang VICEM vào đầu năm 2016. Tại thời điểm bàn giao về cho VICEM, vốn điều lệ của Xi măng Hạ Long là 982 tỷ đồng, nhưng thua lỗ hơn 3.000 tỷ đồng, bị mất hết vốn.