(DĐDN) - Rà soát lại tỷ lệ vốn nhà nước trong doanh nghiệp đã cổ phần hóa để có kiến nghị thoái vốn tiếp là một trong những chỉ đạo mới của Chính phủ trong thực hiện tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước trong năm 2015.

Doanh nghiệp sản xuất và cung cấp nước sạch đô thị nằm trong diện nhà nước cần nắm từ 50-65% cổ phần sau cỏ phần hóa
Không chờ ông Đan Đức Hiệp, Phó chủ tịch UBND TP.HCM lý giải hết câu chuyện vì sao Hải Phòng đề nghị cho phép Công ty TNHH MTV Cấp nước Hải Phòng giảm tiếp phần vốn nhà nước, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã đặt vấn đề: nếu cổ phần hóa hết, người dân lợi hơn vì được cung cấp dịch vụ tốt hơn thì tại sao không làm? Theo phương án cổ phần hóa Công ty Cấp nước Hải Phòng đã được phê duyệt, Nhà nước dự kiến nắm giữ 64,5% vốn cổ phần. Phần còn lại được phân bổ cho cán bộ công nhân viên nắm giữ (7,8%); nhà đầu tư chiến lược (dự kiến 5%) và công chúng đầu tư (22,7%).Tuy nhiên, trong đợt đấu giá bán cổ phần lần đầu ra công chúng vào đầu tháng 2 vừa qua, chỉ hơn 4,8 triệu cổ phần được bán, chiếm khoảng 28,6% số cổ phần đưa ra đấu giá (16,8 triệu cổ phần đưa ra đấu giá, chiếm 22,6% vốn điều lệ sau khi cổ phần hóa). “Đang có doanh nghiệp muốn tham gia với tư cách nhà đầu tư chiến lược, nhưng họ đề nghị mua 51% chứ không muốn chỉ mua số cổ phần còn lại. Nếu chấp nhận, Nhà nước sẽ không còn nắm cổ phần chi phối như phương án được duyệt. Chúng tôi đồng tình với đề nghị này, nhưng HĐND thành phố vẫn lo ngại, nếu Nhà nước không nắm giữ chi phối, hoạt động cung cấp nước cho người dân có được đảm bảo hay không”, ông Hiệp giải thích về đề xuất của Hải Phòng.Đây không chỉ là lo ngại của HĐND TP.Hải Phòng. Trong Quyết định 37/2014/QĐ-TTg ban hành tiêu chí, danh mục phân loại doanh nghiệp nhà nước bao gồm: khai thác, sản xuất và cung cấp nước sạch đô thị vẫn nằm trong danh sách những doanh nghiệp cổ phần hóa mà Nhà nước cần nắm giữ từ 50 - 65% tổng số cổ phần. Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh cho biết, khi xây dựng Quyết định 37/2014/QĐ-TTg, khá nhiều ý kiến đề nghị thận trọng do dịch vụ này ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân. “Tuy nhiên, sau một thời gian thực hiện, một số địa phương cũng đề nghị giảm tỷ lệ cổ phần của Nhà nước. Đã có nơi thực hiện rất thành công như Hà Nam”, ông Ninh cho biết.Điều đáng nói, một trong những lý do thành công của Hà Nam, theo Phó thủ tướng Ninh, đó là quyền quyết định của nhà đầu tư chiến lược trong doanh nghiệp sau cổ phần hóa khi họ nắm cổ phần chi phối. Ngay cả ông Hiệp khi đề xuất cho phép Công ty TNHH MTV Cấp nước Hải Phòng bán vượt quá phần vốn nhà nước trong doanh nghiệp cũng nhấn mạnh, nhà đầu tư đã phân tích, nếu họ nắm quyền chi phối các kế hoạch đầu tư, kinh doanh mới sẽ được thực hiện một cách chủ động và hiệu quả hơn.Rõ ràng, việc khống chế cổ phần nhà nước chi phối trong trường hợp này lại chính là rào cản khiến nhiều nhà đầu tư chiến lược ngần ngại, ảnh hưởng tới kết quả IPO của khá nhiều doanh nghiệp.

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Ông Vũ Bằng, Chủ tịch UBCK Nhà nước khi phân tích tình hình cổ phần hóa trong quý 1/2015 đã nói, nếu doanh nghiệp chỉ bán vài phần trăm cổ phần thì nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư tổ chức không muốn tham gia. Trong trường hợp của Công ty Cấp nước Hải Phòng, số cổ phần bán được là 4,8 triệu, nhưng chia cho tới 652 nhà đầu tư cá nhân mua. Số này cũng chỉ chiếm 6,4% số cổ phần của công ty sau khi cổ phần hóa.Cũng phải nói thêm, một số doanh nghiệp cổ phần hóa không mấy thành công trong lần IPO còn do cách phát hành thêm cổ phần để nâng vốn điều lệ, trong khi toàn bộ phần vốn nhà nước trong doanh nghiệp được giữ nguyên. Với cách này, phần vốn nhà nước trong doanh nghiệp sau cổ phần hóa thường chiếm chi phối.

“Tỷ lệ vốn của nhà đầu tư nước ngoài tham gia mua cổ phần năm 2014 tăng hơn năm trước đó, nhưng vẫn ở mức thấp, chỉ khoảng 9%. Chúng tôi đang đề nghị cho phép thực hiện phương pháp đấu giá chọn lô, vì đây là cách để các nhà đầu tư chiến lược tham gia vào doanh nghiệp, từ đó thực hiện được mục tiêu thay đổi năng lực quản trị của doanh nghiệp sau cổ phần hóa”, ông Vũ Bằng cho biết.Đặc biệt, ông Bằng cho hay, UBCKNN cũng đang nghiên cứu phương pháp đấu giá giữa các nhà đầu tư chiến lược thay cho cách đấu giá công khai hiện tại. Theo ông Bằng, những năm 2007-2008, khi thị trường chứng khoán sôi động, phương pháp đấu giá công khai đem lại hiệu quả cao. Tuy nhiên, nhiều nước không áp dụng cách này vì kết quả thường là thu hút được số lượng lớn cổ đông nhưng chủ yếu là cổ đông nhỏ, không đạt được mục tiêu tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược.Về vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương rà soát lại toàn bộ các doanh nghiệp đã cổ phần hóa, xác định doanh nghiệp có thể thoái vốn tiếp tục để giảm phần vốn Nhà nước nắm giữ. “Cần mạnh dạn quyết định các doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ cổ phần. Chúng ta sẽ huy động được nguồn vốn xã hội vào chỗ mà Nhà nước thoái lui, thu vốn về đầu tư vào những lĩnh vực khác hiệu quả hơn”, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo.Về đề nghị của Hải Phòng, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh nói, việc thoái toàn bộ vốn Nhà nước trong doanh nghiệp cấp nước đã có tiền lệ, nhưng quan trọng nhất là các điều kiện trong hợp đồng để nhà đầu tư đảm bảo trách nhiệm cung cấp nước sạch ổn định cho người dân.

Kết quả cổ phần hóa đầu năm đến ngày 24/3/2015:

289 doanh nghiệp đã thành lập Ban chỉ đạo cổ phần hóa

207 doanh nghiệp đang tiến hành xác định giá trị doanh nghiệp

81 doanh nghiệp đã có quyết định công bố giá trị doanh nghiệp

29 doanh nghiệp đã cổ phần hóa

Đã thoái được 4.937 tỷ đồng, thu về 6.987 tỷ đồng, bằng 1,42 lần giá trị sổ sách

Trong quý 1/2015, có 18 doanh nghiệp nhà nước bán đấu giá cổ phần với khối lượng chào bán là 100 triệu cổ phiếu, tỷ lệ cổ phiếu bán được đạt 40%.

Minh Anh